Burgerschap

Samen leren leven in een diverse samenleving

Burgerschap helpt leerlingen om zich te ontwikkelen tot betrokken en verantwoordelijke leden van de samenleving. In het onderwijs leren leerlingen niet alleen hoe de maatschappij werkt, maar ook hoe zij respectvol met anderen omgaan en hoe zij zelf kunnen bijdragen aan een democratische en inclusieve samenleving.

Scholen besteden daarom aandacht aan thema’s zoals respect, gelijkwaardigheid, diversiteit, democratie en sociale verantwoordelijkheid. Door hierover te praten en samen na te denken over maatschappelijke vraagstukken ontwikkelen leerlingen inzicht, empathie en kritisch denkvermogen.

In de praktijk komt burgerschap in het onderwijs terug in verschillende onderwerpen die scholen gedurende het schooljaar behandelen. Denk bijvoorbeeld aan thema’s zoals respect en omgangsvormen, diversiteit en inclusie, racisme en discriminatie of samenleven in een multiculturele samenleving.

Door deze onderwerpen bespreekbaar te maken leren leerlingen niet alleen kennis, maar ook hoe zij met elkaar omgaan in een diverse samenleving.

Op deze pagina vind je thema’s en materialen die helpen om burgerschap zichtbaar en bespreekbaar te maken in de klas en in de school.

Wat is burgerschap?

Burgerschap betekent dat mensen actief deelnemen aan de samenleving en rekening houden met elkaar. In een democratische samenleving gaat burgerschap over rechten, verantwoordelijkheden en respect voor anderen.

Binnen het onderwijs leren leerlingen wat het betekent om samen te leven in een diverse samenleving. Ze ontdekken bijvoorbeeld:

• hoe democratie werkt

• waarom vrijheid en mensenrechten belangrijk zijn

• hoe je respectvol met verschillen omgaat

• hoe je verantwoordelijkheid neemt voor jezelf en voor anderen

Door aandacht te besteden aan burgerschap ontwikkelen leerlingen inzicht in de samenleving en leren zij hoe zij daar zelf een positieve bijdrage aan kunnen leveren.

Thema’s binnen burgerschap

Burgerschapsonderwijs bestaat uit verschillende thema’s die samen bijdragen aan een betrokken samenleving.

 

Normen & waarden

Samen werken aan respect, gedrag en een veilige schoolcultuur. Leerlingen leren wat belangrijk is en hoe zij daar in hun gedrag vorm aan geven.

→ Bekijk Normen & waarden op school

 

Respect & omgangsvormen

Respectvol met elkaar omgaan vormt de basis van een veilige en positieve schoolcultuur.

→ Bekijk Respect & omgangsvormen

 

Diversiteit & inclusie

Leerlingen leren omgaan met verschillen en ontdekken dat iedereen erbij hoort.

→ Bekijk Diversiteit & inclusie

 

Racisme & discriminatie

Gesprekken over racisme en discriminatie helpen leerlingen begrijpen wat gelijkwaardigheid betekent.

→ Bekijk Racisme & discriminatie

 

Multiculturele samenleving

Leerlingen leren dat verschillende culturen, achtergronden en perspectieven samen onze samenleving vormen.

→ Bekijk Multiculturele samenleving

 

Democratie en mensenrechten

Burgerschapsonderwijs helpt leerlingen begrijpen hoe democratie werkt en waarom mensenrechten belangrijk zijn.

Burgerschap in de praktijk

Burgerschapsonderwijs gaat verder dan kennis over de samenleving. Het gaat ook over hoe leerlingen met elkaar omgaan en leren samenleven.

Scholen werken bijvoorbeeld aan burgerschap door:

• klassengesprekken over maatschappelijke thema’s

• projectweken of themadagen

• aandacht voor respect en gelijkwaardigheid

• het bespreken van actuele gebeurtenissen

• gezamenlijke afspraken over gedrag en omgang

Door deze onderwerpen regelmatig terug te laten komen groeit bewustzijn en ontstaat een schoolcultuur gebaseerd op respect en samenwerking.

Materialen voor burgerschapslessen

Om burgerschapsonderwijs te ondersteunen bieden wij materialen die maatschappelijke thema’s zichtbaar maken in de klas.

Denk bijvoorbeeld aan:

• posters over respect en gelijkwaardigheid

• materialen rond discriminatie en inclusie

• visuele ondersteuning voor gesprekken in de klas

• lesideeën rond sociale veiligheid en samenleven

Deze materialen helpen om onderwerpen op een toegankelijke en duidelijke manier bespreekbaar te maken.

Burgerschap in het onderwijs

Sinds 1 augustus 2021 is de wet voor burgerschapsonderwijs aangescherpt. Scholen in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs zijn verplicht om leerlingen actief voor te bereiden op hun rol in de samenleving.

De wet benadrukt dat scholen aandacht besteden aan:

• democratische waarden

• respect voor vrijheid en gelijkwaardigheid

• sociale verantwoordelijkheid

• het omgaan met maatschappelijke diversiteit

Scholen krijgen daarbij ruimte om zelf te bepalen hoe zij burgerschapsonderwijs vormgeven.

Waarom burgerschap belangrijk is

Burgerschapsonderwijs helpt jongeren niet alleen om democratie en mensenrechten te begrijpen, maar ook om respectvol met anderen om te gaan.

Door aandacht te besteden aan thema’s zoals:

• respect en gelijkwaardigheid

• diversiteit en inclusie

• democratie en mensenrechten

• maatschappelijke verantwoordelijkheid

leren leerlingen hoe zij een positieve bijdrage kunnen leveren aan de samenleving.

Samen werken aan een betrokken samenleving

Burgerschapsonderwijs helpt leerlingen ontdekken dat zij deel uitmaken van een grotere gemeenschap. Door gesprekken, samenwerking en gezamenlijke afspraken leren zij hoe belangrijk respect, verantwoordelijkheid en betrokkenheid zijn.

Zo groeit een schoolcultuur waarin leerlingen niet alleen leren over de samenleving, maar ook hun eigen rol daarin ontdekken.

Veelgestelde vragen over burgerschap

Wat betekent burgerschap in het onderwijs?
Burgerschap in het onderwijs betekent dat leerlingen leren hoe zij actief kunnen deelnemen aan een democratische samenleving. Daarbij gaat het om onderwerpen zoals respect, gelijkwaardigheid, vrijheid, verantwoordelijkheid en omgaan met verschillen.