Mediawijsheid
Bewust, veilig en respectvol omgaan met online zijn
Mediawijsheid gaat over hoe leerlingen omgaan met de digitale wereld waarin zij dagelijks leven. Ze communiceren, leren en delen online — vaak al op jonge leeftijd. Online zijn biedt kansen om jezelf te ontwikkelen en te verbinden, maar vraagt ook om bewustzijn, zelfregie en reflectie.
Door preventief te werken aan mediawijsheid versterken scholen de digitale weerbaarheid van leerlingen en verkleinen zij de kans op online pesten, misverstanden en onveilig gedrag. Mediawijsheid helpt leerlingen om bewust, veilig en respectvol om te gaan met media — als verlengstuk van hun dagelijks leven.
Net als offline hebben leerlingen online te maken met grenzen, gevoelens en risico’s.
Cyberpesten is een vorm van pesten die zich online afspeelt en vaak extra schadelijk is, omdat het 24 uur per dag kan doorgaan en een groot publiek kan bereiken. Berichten, beelden of uitsluiting kunnen langdurige impact hebben, zelfs wanneer ze worden verwijderd.
Door leerlingen bewust te maken van online gedrag, privacy en grenzen, kunnen scholen bijdragen aan veiliger digitaal gedrag en het verminderen van online pestgedrag.
Mediawijsheid: kies een invalshoek
Kies het onderdeel dat past bij wat er nú speelt in jouw groep, klas of school.
Bewust online gedrag
Positieve, dagelijkse keuzes
Schermtijd, focus, multitasking, smartphonegebruik en online communicatie. Leerlingen leren nadenken vóórdat ze delen, reageren of zich laten afleiden.
Digitale normen & waarden
Samen afspraken maken over online gedrag
Hoe ga je respectvol met elkaar om online? Dit onderdeel helpt scholen om waarden te vertalen naar duidelijke afspraken en herkenbaar gedrag.
Online veiligheid & risico’s
Risico’s herkennen en problemen voorkomen
Privacy, online contacten, digitale verleiding en veiligheid in het verkeer. Leerlingen leren risico’s herkennen voordat het misgaat.
Wanneer is mediawijsheid niet meer genoeg?
Soms wordt online gedrag structureel schadelijk of grensoverschrijdend, bijvoorbeeld bij herhaald online pesten, misbruik van vertrouwen of manipulatie.
In die situaties valt dit onder:
Online pesten & cyberpesten
Materialen voor aanpak, begeleiding en bescherming wanneer preventie niet voldoende is.
Wanneer zet je mediawijsheid in?
Materialen rond mediawijsheid zijn inzetbaar:
-
vanaf de bovenbouw van het basisonderwijs
-
in het voortgezet onderwijs
-
tijdens mentoruren en groepsgesprekken
-
preventief, als basis onder sociale veiligheid
-
bij signalen van online spanning of onduidelijkheid
Focus van dit thema
Met mediawijsheid werk je aan:
-
bewust en verantwoord mediagebruik
-
veilig en respectvol online gedrag
-
kritisch nadenken over delen en reageren
-
omgaan met privacy en digitale druk
-
digitale weerbaarheid en zelfbescherming
Verdieping & reflectie
Mediawijsheid gaat niet alleen over regels en risico’s, maar ook over bewustwording en reflectie.
Het boek Think Outside the Box bevat korte moraalverhalen die lezers laten nadenken over smartphonegebruik, digitaal gedrag en de invloed van technologie op het dagelijks leven.
Geschikt voor jongeren, volwassenen, ouders en professionals.
→ Bekijk het boek Think Outside the Box
Voor wie?
Geschikt voor:
-
basisonderwijs (bovenbouw)
-
voortgezet onderwijs
Inzetbaar:
-
klassikaal
-
schoolbreed
-
preventief
-
als basis voor digitaal burgerschap
Samenhang binnen Veilige school
Mediawijsheid sluit aan bij:
Samen vormen deze thema’s een samenhangende aanpak van digitale en sociale veiligheid.
Mediawijsheid is de basis voor veilig, respectvol en verantwoordelijk online gedrag — vóórdat problemen ontstaan.