Respect & omgangsvormen
Respect op school: bouwen aan een positieve en veilige schoolcultuur
Respect is de basis van een veilige en prettige school. Wanneer leerlingen leren hoe zij respectvol met elkaar omgaan, ontstaat er meer vertrouwen, samenwerking en verbondenheid in de groep.
Respect leer je niet uit een boekje of tijdens één losse les. Het groeit door dagelijkse ervaringen, goede voorbeelden, gesprekken en gezamenlijke afspraken.
Op deze pagina ontdek je hoe je als school kunt werken aan respect en positieve omgangsvormen. Je vindt uitleg, voorbeelden, verhalen, lesmateriaal en praktische hulpmiddelen voor de klas én voor een schoolbrede aanpak.
Waar wil je meer over weten?
Kies direct het onderwerp dat past bij jouw vraag.
→ Wat is respect?
→ Voorbeelden van respect in de klas
→ Respectafspraken in de klas
→ Omgangsvormen in de klas
→ Lesmateriaal & werkvormen respect
Met de juiste materialen maak je respect zichtbaar, bespreekbaar én herkenbaar in de klas en binnen de hele school.
Lesmateriaal over omgangsvormen, respectvolle afspraken en positief gedrag in de klas en op school.
Waarom werken aan respect?
Een respectvolle school ontstaat niet vanzelf.
Leerlingen leren iedere dag van wat zij zien, horen en ervaren. Daarom is het belangrijk dat respect niet alleen wordt besproken, maar ook zichtbaar is in de klas en in de hele school.
Scholen die structureel aandacht besteden aan respect werken onder andere aan:
✔ een veilig gevoel bij leerlingen
✔ meer begrip voor verschillen
✔ het sneller oplossen van conflicten
✔ verantwoordelijkheid voor het eigen gedrag
✔ een positieve sfeer in de klas
Respect begint vaak met kleine dagelijkse keuzes: luisteren, samenwerken, rekening houden met elkaar en verantwoordelijkheid nemen voor wat je zegt en doet.
Respect laat je zien in wat je doet
Respect betekent niet dat je het altijd met elkaar eens bent. Juist wanneer leerlingen leren luisteren, overleggen en samen naar oplossingen zoeken, groeit een positieve sfeer in de klas. Door respectvolle omgangsvormen te oefenen, leren leerlingen hoe zij bijdragen aan een veilige groep.
De poster 'Samen maken we het verschil – Respect, samenwerken en samenleven' stimuleert leerlingen om respectvol met elkaar om te gaan, samen te werken en verantwoordelijkheid te nemen voor een positieve sfeer in de klas en op school.
Respect zichtbaar én bespreekbaar maken
Respect groeit wanneer leerlingen er regelmatig mee bezig zijn. Daarom combineren veel scholen zichtbare materialen met gesprekken, verhalen en werkvormen.
Respect zichtbaar maken
Posters, afsprakenkaarten, buttons en polsbandjes herinneren leerlingen iedere dag aan de afspraken en waarden van de school.
Respect bespreekbaar maken
Verhalen, lessen, werkvormen en klassengesprekken helpen leerlingen begrijpen waarom respect belangrijk is en hoe zij dit in hun eigen gedrag kunnen laten zien.
Posters maken respect zichtbaar. Lesmateriaal maakt respect bespreekbaar. Samen versterken zij elkaar.
Respect leer je ook door goed te kijken
Respect begint vaak met aandacht.
Door goed naar sociale situaties te kijken leren leerlingen signalen van respectvol én respectloos gedrag herkennen. Zo ontdekken zij hoe kleine keuzes een groot verschil kunnen maken voor de sfeer in de groep.
Hoe werk je aan respect in de klas?
Veel scholen bouwen stap voor stap aan een respectvolle groep.
Dat kan bijvoorbeeld door:
✔ samen respectafspraken te maken
✔ regelmatig klassengesprekken te voeren
✔ verhalen te gebruiken als gespreksstarter
✔ leerlingen te laten nadenken over hun eigen gedrag
✔ positief voorbeeldgedrag te laten zien
✔ respect zichtbaar te maken in de klas
Zo wordt respect geen onderwerp van één les, maar een onderdeel van de dagelijkse schoolcultuur.
Respect begint met begrijpen
Respect ontstaat wanneer leerlingen begrijpen wat hun gedrag met anderen doet.
Verhalen helpen om daar op een veilige manier over te praten. Een verhaal nodigt leerlingen uit om na te denken zonder direct naar iemand uit de klas te wijzen. Daardoor ontstaan open gesprekken over luisteren, samenwerken, verschillen, vertrouwen en verantwoordelijkheid.
→ Bekijk alle verhalen over Respect & Relaties
Verhaal als gespreksstarter
Wil je leerlingen laten ontdekken dat respect verschillende vormen kent?
Gebruik dan het verhaal De drie vormen van respect als startpunt voor een klassengesprek over gezag, begrip en oprechte betrokkenheid.
→ Bekijk De drie vormen van respect
Of lees direct een inspirerend verhaal
Twintig witte muizen en één grijze
Een inspirerend moraalverhaal over verschillen, erbij horen en respect. Zeer geschikt als start van een klassengesprek over inclusie, respect en omgangsvormen.
→ Lees het verhaal Twintig witte muizen en één grijze
Lesmateriaal & werkvormen respect
Wil je actief met respect aan de slag?
Met lessen, werkvormen en opdrachten leren leerlingen nadenken over respectvol gedrag, samenwerken, grenzen, omgangsvormen en verantwoordelijkheid.
→ Bekijk Lesmateriaal & werkvormen respect
Respect zichtbaar maken in de school
Wanneer respect zichtbaar aanwezig is in de school, blijven leerlingen dagelijks herinnerd aan de gezamenlijke afspraken.
Veel scholen gebruiken daarvoor:
✔ posters
✔ buttons
✔ polsbandjes
✔ afsprakenkaarten
✔ schoolbrede activiteiten
→ Bekijk Posters over respect
→ Bekijk Respectbuttons
→ Bekijk Respectbandjes
Werk aan respect in de klas
Respect groeit door er regelmatig over te praten én het iedere dag zichtbaar te maken. De productlijn Samen leven met respect helpt scholen om respect, samenleven, gelijkwaardigheid en burgerschap op een praktische manier onderdeel te maken van de schoolcultuur.
Door het werkboek, het discussiepakket en de posters met elkaar te combineren ontstaat een herkenbare aanpak. Leerlingen komen dezelfde boodschap tegen tijdens klassengesprekken, lessen én dagelijks in de klas en de school.
Bekijk de productlijn:
→ Werkboek Samen leven met respect
→ Discussiepakket Samen leven met respect
→ Posterserie Samen leven met respect
→ Posterset Samen leven met respect
Samen vormen deze materialen een praktische ondersteuning voor lessen over respect, burgerschap, culturele diversiteit en samenleven.
Schoolbreed werken aan respect
De Respectmuur
Respect krijgt meer betekenis wanneer leerlingen er zelf actief aan bijdragen.
Met de Respectmuur bouwen leerlingen samen aan een schoolbrede muur vol ideeën, afspraken en ervaringen over respect. Zo wordt respect niet alleen besproken, maar ook zichtbaar gemaakt door de hele school.
De Respectmuur wordt vaak gebruikt tijdens:
✔ groepsvorming
✔ burgerschap
✔ sociale veiligheid
✔ de Week van Respect
✔ schoolbrede projecten
→ Bekijk De Respectmuur
Respect binnen burgerschap
Respectvol omgaan met elkaar is een belangrijk onderdeel van burgerschapsonderwijs.
Leerlingen leren luisteren naar anderen, rekening houden met verschillen, verantwoordelijkheid nemen en samenwerken aan een positieve samenleving.
Respect komt daarom vaak terug tijdens:
✔ burgerschapslessen
✔ mentoruren
✔ groepsvorming
✔ klassengesprekken
✔ projecten rond sociale veiligheid
→ Bekijk Burgerschap
Onderwerpen binnen Respect & omgangsvormen
Wil je een specifiek onderdeel verder uitdiepen?
→ Wat is respect?
→ Voorbeelden van respect in de klas
→ Respectafspraken in de klas
→ Omgangsvormen in de klas
→ Lesmateriaal & werkvormen respect
→ Posters over respect
→ De Week van Respect
Respect hangt samen met andere thema’s
Respect staat niet op zichzelf. Het vormt samen met andere thema’s de basis voor een veilige en positieve schoolcultuur.
→ Pesten op school
→ Groepsvorming & klassenklimaat
→ Grenzen, opkomen voor jezelf & weerbaarheid
→ Diversiteit & inclusie
→ Culturele diversiteit & samenleven
→ Fijne sfeer op school
Respectvolle omgangsvormen zorgen voor een veilige en prettige sfeer in de klas.
Werken aan respect begint vandaag
Respect groeit niet door één les of één project. Het ontstaat wanneer leerlingen er het hele schooljaar mee bezig zijn.
Door gesprekken, verhalen, lessen en zichtbare materialen met elkaar te combineren, groeit respect uit tot een vanzelfsprekend onderdeel van de schoolcultuur. Zo bouwen leerlingen, leerkrachten en de hele school stap voor stap aan een veilige, positieve en respectvolle leeromgeving.