Burgerschap op school

Thema’s, lesideeën en materialen voor burgerschap in het onderwijs

Werken aan respect, samenleven en verantwoordelijkheid in de klas

Burgerschapsonderwijs helpt leerlingen om zich te ontwikkelen tot betrokken en verantwoordelijke deelnemers aan de samenleving. Het gaat niet alleen om kennis, maar vooral om hoe leerlingen met elkaar omgaan, verschillen respecteren en verantwoordelijkheid nemen.

Op deze pagina vind je burgerschapsthema’s, lesideeën, verhalen, posters en materialen voor burgerschap in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs.

Illustratie over burgerschap op school met aandacht voor samenleven, diversiteit, respect en sociale interactie tussen leerlingen.

Kies een thema binnen burgerschap

Respect & samenleven

Respectvol omgaan met elkaar en samenwerken in de klas.

→ Bekijk Respect & omgangsvormen

Diversiteit & inclusie

Omgaan met verschillen en ontdekken dat iedereen erbij hoort.

→ Bekijk Diversiteit & inclusie

→ Bekijk de Gratis kleurplaten - Zijn wie je bent

Democratie & vrijheid

Wat betekent democratie en hoe werkt samen beslissen?

→ Bekijk Democratie & vrijheid

Racisme & discriminatie

Gesprekken over gelijkwaardigheid en rechtvaardigheid.

→ Bekijk Racisme & discriminatie

Multiculturele samenleving

Inzicht in verschillende achtergronden en perspectieven.

→ Bekijk Multiculturele samenleving

Wat is burgerschap?

Burgerschap betekent dat leerlingen leren hoe zij actief deelnemen aan de samenleving en rekening houden met anderen.

In het onderwijs gaat het onder andere over:

– respectvol omgaan met elkaar
– omgaan met verschillen
– verantwoordelijkheid nemen
– begrijpen hoe de samenleving werkt
– nadenken over eigen gedrag

Zo ontwikkelen leerlingen inzicht, empathie en kritisch denken.

Wat betekent democratie? (kindertaal)

Democratie betekent dat mensen samen mogen meedenken en mee beslissen. In een democratie heeft iedereen rechten en mag iedereen een mening hebben.

Op school betekent democratie bijvoorbeeld:

– luisteren naar elkaar
– stemmen
– afspraken samen maken
– respect hebben voor verschillen

Zo leren leerlingen hoe samenleven werkt.

Wat zijn mensenrechten?

Mensenrechten zijn afspraken die ervoor zorgen dat iedereen eerlijk en respectvol behandeld wordt.

Kinderen hebben bijvoorbeeld recht op:

– veiligheid
– onderwijs
– vrijheid
– zichzelf mogen zijn

Door hierover te praten leren leerlingen nadenken over gelijkwaardigheid en respect.

Burgerschap in de onderwijspraktijk

Burgerschap is geen los vak, maar een onderdeel van het dagelijks onderwijs. Leerlingen leren burgerschap niet alleen uit boeken, maar vooral door ervaringen, gesprekken en situaties in de klas en school.

Veel scholen werken aan burgerschap binnen:

– klassengesprekken en mentorlessen
– groepsvorming en sociale veiligheid
– themaweken en projecten
– samenwerken en verantwoordelijkheid nemen
– gesprekken over actualiteit en samenleving

Door maatschappelijke thema’s zichtbaar en bespreekbaar te maken groeit niet alleen kennis, maar ook begrip, betrokkenheid en verantwoordelijk gedrag.

Burgerschapsthema’s op school

Veel scholen werken binnen burgerschap aan thema’s zoals:

– respect & samenleven
– democratie en vrijheid
– diversiteit & inclusie
– mensenrechten
– sociale veiligheid
– racisme & discriminatie
– verantwoordelijkheid nemen

Deze thema’s helpen leerlingen om bewust en respectvol deel te nemen aan de samenleving.

Diversiteit binnen burgerschap

Een Diversiteitsweek sluit goed aan bij burgerschapsonderwijs. Leerlingen leren nadenken over respect, samenleven, gelijkwaardigheid en omgaan met verschillen.

→ Bekijk Diversiteitsweek op school

Direct aan de slag in de klas

Verhalen zijn een krachtige manier om burgerschap bespreekbaar te maken.

Verhalen voor in de klas

→ Lees het verhaal Twintig witte muizen en één grijze
→ Lees het verhaal De wijze oude uil
→ Lees het verhaal De haan die niet meer kraaien kon

→ Bekijk de lessenserie Dierenwijsheid in de klas

Materialen voor burgerschap

Maak burgerschap zichtbaar in de klas met:

– posters over samenleven, democratie en respect
– materialen rond diversiteit en inclusie
– ondersteuning bij gesprekken
– lesideeën voor gedrag en samenwerking
– zichtbare materialen voor sociale veiligheid

→ Bekijk Posters voor burgerschap

Burgerschap in het schooljaar

Veel scholen werken met vaste momenten en themaweken.

→ Bekijk Onderwijskalender
→ Bekijk Schoolbrede themaweken & themadagen voor het onderwijs

Burgerschap in het onderwijs

Sinds 1 augustus 2021 is burgerschap verplicht in het onderwijs.

Scholen besteden aandacht aan:

– democratische waarden
– vrijheid en gelijkwaardigheid
– sociale verantwoordelijkheid
– omgaan met diversiteit

Burgerschap helpt leerlingen om respectvol samen te leven, kritisch na te denken en actief deel te nemen aan de samenleving.