Burgerschap op school

Lesideeën, thema’s en materialen voor het onderwijs

Hoe werk je aan burgerschap in de klas?

Burgerschapsonderwijs helpt leerlingen om zich te ontwikkelen tot betrokken en verantwoordelijke deelnemers aan de samenleving. Het gaat niet alleen om kennis over democratie en samenleving, maar vooral om hoe leerlingen met elkaar omgaan.

Op deze pagina vind je thema’s, voorbeelden en materialen om burgerschap concreet en zichtbaar te maken in de klas en in de school.

Wat is burgerschap?

Burgerschap betekent dat leerlingen leren hoe zij actief deelnemen aan de samenleving en rekening houden met anderen.

In het onderwijs gaat het onder andere over:

– respectvol omgaan met elkaar
– omgaan met verschillen
– verantwoordelijkheid nemen
– begrijpen hoe de samenleving werkt
– nadenken over eigen gedrag en keuzes

Door hierover te praten en samen te reflecteren ontwikkelen leerlingen inzicht, empathie en kritisch denkvermogen.

Burgerschap in de praktijk

Direct aan de slag met burgerschap

Wil je burgerschap niet alleen uitleggen, maar ook écht laten beleven in de klas?

Verhalen zijn een krachtige manier om maatschappelijke thema’s herkenbaar en bespreekbaar te maken.

Verhalen voor in de klas

Twintig witte muizen en één grijze

Een verhaal over verschillen, respect en samenleven in een groep.
→ Lees het verhaal Twintig witte muizen en één grijze

De wijze oude uil

Een verhaal over luisteren, aandacht en elkaar begrijpen.
→ Lees het verhaal De wijze oude uil

 

De haan die niet meer kraaien kon

Een verhaal over afspraken, structuur en verantwoordelijkheid.
→ Lees het verhaal De haan die niet meer kraaien kon

Bekijk ook de volledige lessenserie:
→ Dierenwijsheid in de klas– 12 lessen over gedrag en samenwerken

Thema’s binnen burgerschap

Burgerschap bestaat uit verschillende thema’s die samen bijdragen aan een veilige en betrokken schoolcultuur.

 

Normen & waarden

Leerlingen ontdekken wat belangrijk is en hoe zij dit laten zien in hun gedrag.

→ Bekijk Normen & waarden op school

 

Respect & omgangsvormen

Respectvol omgaan met elkaar vormt de basis van een positieve schoolcultuur.

→ Bekijk Respect & omgangsvormen

 

Diversiteit & inclusie

Leerlingen leren omgaan met verschillen en ontdekken dat iedereen erbij hoort.

→ Bekijk Diversiteit & inclusie

 

Racisme & discriminatie

Gesprekken over gelijkwaardigheid en rechtvaardigheid helpen leerlingen om de samenleving beter te begrijpen.

→ Bekijk Racisme & discriminatie

 

Multiculturele samenleving

Leerlingen leren dat verschillende achtergronden en perspectieven samen de samenleving vormen.

→ Bekijk Multiculturele samenleving

 

Democratie en mensenrechten

Leerlingen ontdekken hoe democratie werkt en waarom vrijheid en rechten belangrijk zijn.

Burgerschap in de praktijk

Burgerschapsonderwijs gaat verder dan kennis. Het gaat om gedrag, keuzes en samenwerken.

Scholen werken bijvoorbeeld aan burgerschap door:

✔ klassengesprekken over maatschappelijke thema’s
✔ projectweken en themadagen
✔ aandacht voor respect en gelijkwaardigheid
✔ het bespreken van actuele gebeurtenissen
✔ gezamenlijke afspraken over gedrag

Door deze onderwerpen regelmatig terug te laten komen ontstaat een schoolcultuur gebaseerd op respect en samenwerking.

Materialen voor burgerschapslessen

Om burgerschap zichtbaar te maken in de klas gebruiken scholen vaak visuele en praktische materialen.

Denk bijvoorbeeld aan:

– posters over respect en gelijkwaardigheid
– materialen rond diversiteit en inclusie
– ondersteuning bij gesprekken in de klas
– lesideeën voor sociaal gedrag en samenwerking

Deze materialen helpen om thema’s niet alleen te bespreken, maar ook zichtbaar te maken in de dagelijkse schoolomgeving.

Burgerschap en het schooljaar

Veel scholen werken met vaste momenten om aandacht te besteden aan burgerschap.

→ Bekijk de Onderwijskalender voor scholen
→ Bekijk Schoolbrede themaweken & themadagen voor het onderwijs

Burgerschap in het onderwijs

Sinds 1 augustus 2021 is burgerschap een verplicht onderdeel van het onderwijs.

Scholen besteden aandacht aan:

– democratische waarden
– vrijheid en gelijkwaardigheid
– sociale verantwoordelijkheid
– omgaan met diversiteit

Scholen hebben daarbij ruimte om zelf invulling te geven aan hoe zij burgerschap aanbieden.

Waarom burgerschap belangrijk is

Burgerschap helpt leerlingen om niet alleen kennis te ontwikkelen, maar ook vaardigheden die nodig zijn om samen te leven.

Door aandacht te besteden aan:

– respect en gelijkwaardigheid
– diversiteit en inclusie
– verantwoordelijkheid
– samenwerken

leren leerlingen hoe zij een positieve bijdrage kunnen leveren aan de samenleving.