Kijk eens met andere ogen

Leer anders kijken naar pesten, respect en elkaar

Iedere dag gebeuren er in een klas of op het schoolplein tientallen kleine dingen. Een leerling zit alleen. Twee kinderen lachen. Iemand loopt weg. Een klasgenoot kijkt verdrietig of juist boos.

Vaak vormen we direct een mening over wat we zien.

Maar klopt die mening altijd?

Misschien wilde die leerling juist even alleen zijn. Misschien ging het grapje helemaal niet over hem. Of misschien is er inderdaad iets aan de hand.

Kijken met andere ogen leert leerlingen én leerkrachten om eerst goed te kijken, daarna vragen te stellen en pas daarna bewust te kiezen wat zij kunnen doen.

Niet om pesten op te lossen.

Wel om eerder signalen te herkennen en verantwoordelijkheid te nemen wanneer iemand hulp nodig heeft.

Waarom deze oefening?

Veel lessen over pesten beginnen wanneer het probleem al zichtbaar is.

Deze oefening begint eerder.

Leerlingen leren kleine signalen van respectvol én respectloos gedrag herkennen voordat ze uitgroeien tot grotere problemen.

Niet door meteen een oordeel te vellen, maar door zorgvuldig te kijken, verschillende meningen met elkaar te bespreken en te ontdekken hoe je op een respectvolle manier kunt reageren.

Zo bouwen leerlingen stap voor stap aan een veilige groep.

Waarom leren kijken belangrijk is

Leerlingen zien iedere dag veel sociale situaties. Toch valt niet iedereen hetzelfde op. Door bewust te leren kijken, ontdekken leerlingen eerder signalen van respectvol en respectloos gedrag. Dat helpt hen om betere keuzes te maken, verantwoordelijkheid te nemen en bij te dragen aan een veilige groep.

Iedereen kijkt anders

Geen twee leerlingen kijken precies hetzelfde naar een situatie.

Wat voor de één heel normaal lijkt, kan voor een ander kwetsend zijn.

Daarom is het belangrijk dat leerlingen ontdekken dat hun eerste indruk niet altijd het hele verhaal vertelt.

Tijdens de oefening ontdekken zij dat klasgenoten soms heel andere dingen hebben gezien.

Dat is niet fout.

Juist daardoor ontstaat een mooi gesprek.

→ Lees ook: Respect is voor iedereen anders.

Hoe werkt de oefening?

De leerkracht laat een afbeelding zien van een herkenbare situatie op school.

Bijvoorbeeld op het schoolplein, in de klas of tijdens een groepsopdracht.

De afbeelding blijft ongeveer dertig seconden zichtbaar.

Daarna verdwijnt zij.

Nu begint de oefening.

Stap 1 – Wat heb je gezien?

Leerlingen schrijven op wat zei gezien hebben.

Nog niet hoe zij over de situatie denken.

Alleen wat zij zagen.

Stap 2 – Wat denk jij?

Nu vormen leerlingen hun eerste mening.

Wat zou hier kunnen gebeuren?

Waarom denk je dat?

Zijn er ook andere mogelijkheden?

Stap 3 – Hoe kun je daarachter komen?

Hier leren leerlingen dat een eerste mening niet altijd klopt.

Welke vraag zou je kunnen stellen?

Bijvoorbeeld:

"Ik zag dat je alleen zat. Wil je even alleen zijn of mag ik bij je komen zitten?"

Of:

"Ik had het gevoel dat je niet blij was. Klopt dat?"

Door vragen te stellen leer je elkaar beter begrijpen.

Stap 4 – Wat kun jij doen?

Nu denken leerlingen na over mogelijke acties.

Niet iedere situatie vraagt hetzelfde.

Misschien kun je:

• naast iemand gaan staan;
• luisteren;
• iemand uitnodigen;
• vragen hoe het gaat;
• later nog eens informeren;
• samen naar de docent gaan;
• een leerkracht vertellen wat je hebt gezien.

Soms is een klein gebaar al genoeg om een groot verschil te maken.

---

Het gaat niet om goed of fout

Deze oefening is geen toets.

Het gaat er niet om wie het juiste antwoord geeft.

Het gaat erom dat leerlingen leren:

• goed kijken;
• hun mening onder woorden brengen;
• luisteren naar andere meningen;
• vragen durven stellen;
• bewust kiezen wat zij kunnen doen.

Juist doordat leerlingen verschillende dingen zien en anders denken, leren zij respectvol met elkaar in gesprek te gaan.

Kleine gebaren maken een groot verschil

Veel leerlingen denken dat zij pesten moeten oplossen.

Dat hoeft niet.

Vaak begint een oplossing met iets heel kleins.

Een vraag.

Een glimlach.

Naast iemand gaan zitten.

Iemand uitnodigen om mee te doen.

Of samen hulp vragen wanneer dat nodig is.

Een veilige groep ontstaat niet doordat één leerling alles oplost.

Een veilige groep ontstaat doordat veel leerlingen kleine, respectvolle keuzes maken.

Voor leerlingen én leerkrachten

Deze oefening is niet alleen bedoeld voor leerlingen.

Ook leerkrachten ontdekken dat verschillende mensen dezelfde situatie heel anders kunnen beoordelen.

Samen leren kijken, luisteren en vragen stellen helpt om situaties beter te begrijpen en voorkomt dat we te snel conclusies trekken.

Zo leren leerlingen én leerkrachten letterlijk met andere ogen kijken.

De kracht van een klein gebaar

Soms lijkt een klein gebaar nauwelijks iets te betekenen.

Toch kan juist dat ene gebaar ervoor zorgen dat iemand zich weer gezien voelt.

Lees ook het verhaal:

→ De vlinder die iets kleins deed (een klein gebaar kan een groot verschil maken).

Onze visie

Wij geloven dat respect begint met aandacht.

Wie leert kijken met andere ogen, ziet eerder wat er speelt.

Wie vragen durft te stellen, begrijpt elkaar beter.

En wie daarna bewust handelt, helpt mee aan een veilige en respectvolle groep.

Een veilige school bouw je samen. Soms begint dat met niets meer dan even naast iemand gaan zitten.

Verder lezen

→ Respect is voor iedereen anders
→ De rol van leerlingen bij pesten
→ Signalen van pesten herkennen
→ Pesten melden op school
→ Pestpreventie op school
→ Respect & omgangsvormen
→ Groepsvorming & klassenklimaat
→ Sociale veiligheid op school
→ De vlinder die iets kleins deed
→ Lesmateriaal & werkvormen tegen pesten