De kracht van omstanders
Waarom één leerling het verschil kan maken
Wanneer er gepest wordt, denken veel mensen vooral aan de pester en degene die gepest wordt. Maar vaak is er nog een derde groep: de omstanders.
Juist zij hebben veel invloed op wat er gebeurt. Door mee te lachen, niets te doen of een filmpje door te sturen kan pesten onbedoeld doorgaan. Maar omstanders kunnen ook het verschil maken. Door iemand te steunen, hulp te halen of niet mee te doen, helpen zij mee aan een veilige groep.
Daarom besteden steeds meer scholen aandacht aan de kracht van omstanders als onderdeel van pestpreventie, groepsvorming en sociale veiligheid.
Wie zijn omstanders?
Niet iedereen die aanwezig is bij pesten doet actief mee.
Er zijn bijvoorbeeld:
- leerlingen die toekijken;
- leerlingen die meelachen;
- leerlingen die niets durven zeggen;
- leerlingen die proberen te helpen;
- leerlingen die een volwassene waarschuwen.
Iedere keuze heeft invloed op de groep.
Ook online ben je een omstander
Online pesten stopt niet wanneer een bericht of filmpje wordt geplaatst.
Iedere keer dat iemand:
- een filmpje doorstuurt;
- een kwetsend bericht deelt;
- reageert met lachende emoji's;
- niets zegt terwijl hij weet dat het niet goed is;
kan het pestgedrag groter worden.
Ook online hebben omstanders invloed.
Niet delen is óók een keuze.
Waarom zeggen kinderen soms niets?
Dat betekent niet automatisch dat ze het met pesten eens zijn.
Soms zijn leerlingen bang dat ze zelf het volgende slachtoffer worden.
Soms weten ze niet wat ze moeten doen.
Of ze denken dat iemand anders wel zal ingrijpen.
Daarom is het belangrijk om hierover samen te praten en leerlingen te laten oefenen met situaties waarin zij wél iets kunnen doen.
De kracht van één keuze
Vaak is één leerling genoeg om een groep in beweging te brengen.
Een leerling die zegt:
"Stop."
Of iemand die naast een klasgenoot gaat zitten.
Of iemand die een leerkracht inschakelt.
Kleine keuzes kunnen grote gevolgen hebben.
Omstanders kun je trainen
Leerlingen hoeven niet vanzelf te weten hoe zij kunnen helpen.
Daarom gebruiken veel scholen werkvormen waarin zij ervaren hoeveel invloed hun eigen gedrag heeft op de groep.
Zo ontdekken leerlingen dat iedereen kan bijdragen aan een veilige klas.
Verbonden met
Preventie begint bij herkennen
Het herkennen van signalen is een belangrijke eerste stap. Daarna kunnen scholen werken aan preventie en een veilige groepscultuur.
→ Lees meer over Pestpreventie op school
Door alert te zijn op signalen en gedrag bespreekbaar te maken, kunnen scholen bijdragen aan een veilige leeromgeving waarin pesten minder kans krijgt.