Sociale veiligheid op school

Werken aan een veilige en open schoolcultuur

Sociale veiligheid op school betekent dat leerlingen en medewerkers zich sociaal, psychisch en fysiek veilig voelen. Het gaat om een schoolomgeving waarin grenzen gerespecteerd worden, verschillen geaccepteerd worden en ongewenst gedrag actief wordt voorkomen en aangepakt. Een sociaal veilige school creëert ruimte om jezelf te zijn, fouten te maken en met vertrouwen samen te leren. Sociale veiligheid omvat onder meer pesten, grensoverschrijdend gedrag, weerbaarheid en online veiligheid.

Wat betekent sociale veiligheid?

Sociale veiligheid gaat over:

• bescherming tegen pesten en grensoverschrijdend gedrag

• een open en veilig groepsklimaat

• duidelijke normen en afspraken

• het serieus nemen van signalen

• respectvol omgaan met verschillen

Een veilige school is niet een school waar nooit iets gebeurt — maar een school waar problemen bespreekbaar zijn en waar actief wordt gehandeld.

Wettelijke verplichting: Wet Veiligheid op school

Sinds 1 augustus 2015 zijn scholen wettelijk verplicht te zorgen voor sociale veiligheid van leerlingen.

Dit betekent dat scholen:

• een veiligheidsbeleid hebben

• pesten actief tegengaan

• de veiligheidsbeleving monitoren

• een aanspreekpunt hebben voor pesten

• incidenten registreren en opvolgen

De Inspectie van het Onderwijs ziet toe op naleving van deze verplichtingen.

Sociale veiligheid is dus niet alleen pedagogisch belangrijk, maar ook beleidsmatig verplicht.

Onderdelen van sociale veiligheid

Sociale veiligheid bestaat uit meerdere samenhangende onderdelen:

Pesten op school

Preventief werken aan groepsvorming en het actief aanpakken van pestsituaties.
→ Bekijk pesten op school

Grenzen & weerbaarheid

Leerlingen leren grenzen herkennen, aangeven en respecteren.
→ Bekijk Grenzen, opkomen voor jezelf & weerbaarheid
→ Bekijk Grensoverschrijdend gedrag

Online veiligheid

Digitale omgangsvormen, mediawijsheid en cyberpesten.
→ Bekijk Mediawijsheid
→ Bekijk Online pesten & cyberpesten

Sociale veiligheid in de klas

In de dagelijkse praktijk betekent sociale veiligheid:

• ruimte voor gesprek

• duidelijke afspraken

• consequent handelen

• signalen serieus nemen

• samen verantwoordelijkheid dragen

Een veilig groepsklimaat vergroot het welbevinden van leerlingen en draagt bij aan betere leerprestaties.

Hoe kun je sociale veiligheid versterken?

Sociale veiligheid versterken vraagt om:

• zichtbaar maken van normen en grenzen

• werken aan weerbaarheid

• preventieve gesprekken

• heldere protocollen

• structurele aandacht voor groepsklimaat

Materialen zoals posters, lespakketten en werkvormen kunnen hierbij ondersteunen — niet als oplossing op zich, maar als hulpmiddel binnen een bredere aanpak.