Grenzen, opkomen voor jezelf & weerbaarheid

Werken aan zelfvertrouwen, grenzen en sociale veiligheid op school

Grenzen aangeven, voor jezelf opkomen en weerbaar zijn vormen samen een belangrijke basis voor sociale veiligheid op school.

Leerlingen die hun eigen grenzen herkennen en durven uitspreken voelen zich zekerder, sterker en veiliger in contact met anderen. Zij leren respectvol omgaan met zichzelf én met de mensen om hen heen.

Door hier bewust aandacht aan te besteden werken scholen preventief aan:

– sociale veiligheid
– zelfvertrouwen
– respectvolle omgang
– weerbaarheid tegen groepsdruk
– het voorkomen van grensoverschrijdend gedrag

Op deze pagina vind je praktische routes, materialen en werkvormen om gericht te werken aan weerbaarheid en persoonlijke ontwikkeling in de klas.

Waar wil je aan werken?

Opkomen voor jezelf

Leer leerlingen op een respectvolle manier nee zeggen, hun mening geven en stevig in hun schoenen staan.

→ Bekijk Opkomen voor jezelf
→ Bekijk Werkvormen over opkomen voor jezelf
→ Bekijk Posters over opkomen voor jezelf

 

Grenzen herkennen en aangeven

Help leerlingen hun eigen grenzen voelen, herkennen en benoemen.

→ Bekijk Grenzen herkennen en aangeven
→ Bekijk Posters over grenzen aangeven
→ Bekijk Posters over respect voor grenzen

 

Weerbaarheid & sociale vaardigheden

Werk aan zelfvertrouwen, sociale vaardigheden en omgaan met moeilijke situaties.

→ Bekijk Weerbaarheid & sociale vaardigheden
→ Bekijk Posters over weerbaarheid

 

Zelfvertrouwen & veerkracht

Help leerlingen omgaan met spanning, onzekerheid en tegenslagen.

→ Bekijk Weerbaarheid & zelfvertrouwen

Weerbaarheid in het onderwijs

Werken aan weerbaarheid is een belangrijk onderdeel van sociaal-emotionele ontwikkeling binnen het onderwijs.

Leerlingen leren omgaan met:

– gevoelens en emoties
– sociale situaties
– groepsdruk
– conflicten
– spanning en onzekerheid

Tegelijkertijd bouwen zij aan:

✔ zelfvertrouwen
✔ zelfstandigheid
✔ sociale veiligheid
✔ respectvolle communicatie
✔ mentale veerkracht

Door weerbaarheid structureel aandacht te geven ontstaat een veilige en positieve leeromgeving waarin leerlingen zich sociaal én persoonlijk kunnen ontwikkelen.

Opkomen voor jezelf in de klas

Voor jezelf opkomen betekent niet harder zijn dan anderen. Het betekent dat leerlingen leren aangeven wat zij voelen, denken en nodig hebben — op een respectvolle manier.

Veel leerlingen vinden dit lastig:

– uit angst om buitengesloten te worden
– door groepsdruk
– door onzekerheid
– omdat zij conflicten willen vermijden

Door hierover in gesprek te gaan en te oefenen met situaties leren leerlingen sterker en duidelijker communiceren.

→ Bekijk Opkomen voor jezelf
→ Bekijk Werkvormen over opkomen voor jezelf

Grenzen herkennen en respecteren

Sociale veiligheid begint bij het herkennen en respecteren van grenzen.

Leerlingen leren:

– signalen herkennen
– luisteren naar hun gevoel
– aangeven wat wel en niet prettig voelt
– rekening houden met grenzen van anderen

Dit helpt bij:

✔ sociale veiligheid
✔ weerbaarheid
✔ respectvolle omgang
✔ het voorkomen van grensoverschrijdend gedrag

→ Bekijk Grenzen herkennen en aangeven
→ Bekijk Posters over respect voor grenzen

Posters over weerbaarheid en grenzen

Posters helpen om belangrijke thema’s dagelijks zichtbaar te maken in de klas en school.

Denk aan:

– grenzen aangeven
– respect voor elkaar
– zelfvertrouwen
– opkomen voor jezelf
– sociale veiligheid

Door deze onderwerpen zichtbaar te maken blijven afspraken en boodschappen beter hangen bij leerlingen.

→ Bekijk Posters over grenzen aangeven
→ Bekijk Posters over opkomen voor jezelf
→ Bekijk Posters over weerbaarheid

Werkvormen & oefenen

Weerbaarheid ontwikkel je niet alleen door uitleg, maar vooral door oefenen en praten over situaties.

Werkvormen helpen leerlingen om:

– gevoelens te herkennen
– sociale situaties te bespreken
– te oefenen met reageren
– sterker in hun schoenen te staan

Ze zijn inzetbaar tijdens:

– mentoruren
– kringgesprekken
– burgerschapslessen
– groepsvorming
– lessen sociale vaardigheden

→ Bekijk Werkvormen over opkomen voor jezelf

Weerbaarheid en sociale veiligheid

Weerbaarheid staat niet op zichzelf. Het hangt sterk samen met:

– sociale veiligheid
– groepsvorming
– inclusie en erbij horen
– respectvolle omgang
– mentale gezondheid

Wanneer leerlingen zich veilig voelen durven zij eerder grenzen aan te geven, hulp te vragen en zichzelf te zijn.

→ Bekijk Sociale veiligheid op school
→ Bekijk Groepsvorming & klassenklimaat
→ Bekijk Inclusie & erbij horen

Wanneer zet je dit thema in?

Dit thema is breed inzetbaar binnen het onderwijs, bijvoorbeeld:

– aan het begin van het schooljaar
– tijdens mentoruren of kringgesprekken
– bij signalen van onzekerheid of spanning
– als preventieve aanpak tegen pesten
– bij groepsvorming
– tijdens lessen burgerschap en sociale vaardigheden

Focus binnen dit thema

Binnen dit thema ligt de focus op:

✔ zelfvertrouwen en zelfinzicht
✔ grenzen voelen en aangeven
✔ respect voor elkaar
✔ omgaan met groepsdruk
✔ sociale en emotionele veiligheid
✔ weerbaarheid en communicatie

Voor wie?

Geschikt voor:

✔ basisonderwijs
✔ voortgezet onderwijs
✔ mentorlessen
✔ burgerschapsonderwijs
✔ sociale vaardigheidslessen

Inzetbaar door:

✔ leerkrachten
✔ mentoren
✔ zorgteams
✔ intern begeleiders