Opkomen voor jezelf op school

Leren grenzen aangeven, keuzes maken en sterker in je schoenen staan

Opkomen voor jezelf is een belangrijke sociale vaardigheid. Leerlingen die leren aangeven wat zij denken, voelen en nodig hebben, staan vaak sterker in sociale situaties en voelen zich zekerder in contact met anderen.

Op school helpt opkomen voor jezelf bij het omgaan met groepsdruk, pestgedrag, conflicten en grensoverschrijdend gedrag. Het gaat niet om hard of dominant zijn, maar om duidelijk, rustig en respectvol communiceren.

Met de juiste ondersteuning leren leerlingen hun eigen stem gebruiken zonder die van anderen te overschreeuwen.

Illustratie over opkomen voor jezelf op school en leren grenzen aangeven in de klas

Leerlingen leren opkomen voor zichzelf door grenzen aan te geven en respectvol hun mening te uiten.

Wat betekent opkomen voor jezelf?

Opkomen voor jezelf betekent dat je:

  • durft te zeggen wat je denkt
  • grenzen kunt aangeven
  • nee kunt zeggen wanneer iets niet goed voelt
  • hulp durft te vragen
  • respectvol voor jezelf én voor anderen opkomt

Deze vaardigheden vormen een belangrijke basis voor weerbaarheid, zelfvertrouwen en sociale veiligheid.

Waarom is dit belangrijk op school?

Leerlingen krijgen regelmatig te maken met situaties waarin zij keuzes moeten maken.

Denk aan:

  • groepsdruk
  • pesten
  • online gedrag
  • conflicten
  • buitensluiten
  • ongewenste opmerkingen

Wanneer leerlingen leren opkomen voor zichzelf, kunnen zij beter omgaan met deze situaties en voelen zij zich vaak veiliger binnen de groep.

Opkomen voor jezelf en pesten

Bij pesten vinden veel leerlingen het moeilijk om iets te zeggen.

Sommigen blijven stil uit angst voor reacties van anderen. Anderen weten niet goed hoe zij moeten reageren.

Juist daarom is het belangrijk dat leerlingen leren:

✔ hun grenzen aan te geven
✔ hulp te vragen
✔ voor zichzelf op te komen
✔ op te komen voor anderen
✔ pesten te melden wanneer dat nodig is

Opkomen voor jezelf betekent niet dat je alles alleen moet oplossen. Hulp vragen is soms juist een teken van kracht.

→ Lees ook: Pesten melden op school

Opkomen voor jezelf en grenzen aangeven

Veel sociale problemen ontstaan doordat grenzen niet worden uitgesproken of niet worden gerespecteerd.

Door leerlingen te leren herkennen wat zij prettig vinden en wat niet, ontstaat meer duidelijkheid in de groep.

Opkomen voor jezelf hangt daarom nauw samen met:

  • grenzen herkennen
  • grenzen aangeven
  • respectvol communiceren
  • rekening houden met anderen

→ Bekijk ook: Grenzen herkennen en aangeven

Materialen voor opkomen voor jezelf

Posters

Posters maken weerbaarheid en assertiviteit zichtbaar in de klas en bieden aanknopingspunten voor gesprekken.

Werkvormen en lessen

Met oefeningen en gespreksvormen kunnen leerlingen veilig oefenen met nieuwe vaardigheden.

Voor wie?

Deze materialen zijn geschikt voor:

✔ basisonderwijs
✔ voortgezet onderwijs
✔ mentorlessen
✔ groepsgesprekken
✔ sociale veiligheid
✔ burgerschapsonderwijs
✔ weerbaarheidstrainingen

Verbonden thema's

Opkomen voor jezelf raakt verschillende onderdelen van sociale ontwikkeling.
Daarom sluit dit thema nauw aan bij:

→ Grenzen herkennen en aangeven
→ Weerbaarheid & sociale vaardigheden
→ Pesten melden op school
→ Pesten aanpakken
→ Sociale veiligheid op school
→ Groepsdruk bij jongeren

Leerlingen sterker maken

Wanneer leerlingen leren opkomen voor zichzelf, ontwikkelen zij vaardigheden waar zij hun hele leven iets aan hebben.

Ze leren hun mening geven, grenzen aangeven, hulp vragen en respectvol communiceren.

Dat helpt niet alleen bij pesten of conflicten, maar draagt ook bij aan zelfvertrouwen, weerbaarheid en een veilige schoolomgeving waarin iedereen zichzelf kan zijn.