Pesten aanpakken op school

Gericht handelen wanneer pesten speelt

Wanneer pesten speelt, vraagt dat om tijdig, duidelijk en zorgvuldig handelen. Pestgedrag heeft impact op leerlingen, de groep en het schoolklimaat. Een gerichte aanpak stopt niet alleen het gedrag, maar herstelt ook veiligheid, vertrouwen en verantwoordelijkheid.

Op deze pagina vind je materialen die scholen ondersteunen bij het stoppen van pestgedrag en het begeleiden van leerlingen en groepen — passend bij de leeftijd en situatie.

Wanneer is een gerichte aanpak nodig?

Een aanpak is noodzakelijk wanneer:

• pesten zich herhaalt of structureel voorkomt

• leerlingen zich onveilig voelen

• eerdere preventieve stappen onvoldoende effect hebben

• de groepsdynamiek onder druk staat

In deze situaties is duidelijkheid nodig: grenzen stellen, gesprekken voeren en verantwoordelijkheid nemen.

Zichtbaar stelling nemen tegen pesten

Duidelijk en eenduidig: dit accepteren we niet

Wanneer pesten speelt, helpt het om als school zichtbaar stelling te nemen. Dit geeft houvast aan leerlingen en laat zien dat pestgedrag serieus wordt genomen.

Zichtbare middelen ondersteunen bij:

• het markeren van grenzen

• het creëren van rust en duidelijkheid

• het ondersteunen van herstelgesprekken

Zichtbaarheid is geen oplossing op zichzelf, maar vormt een duidelijke start van de aanpak.

Van zichtbaarheid naar gesprek

Begeleide gesprekken in de groep

Na het markeren van grenzen volgt het gesprek. Leerlingen hebben woorden nodig voor wat er gebeurt — en voor hun eigen rol daarin.

Lesmateriaal en werkvormen ondersteunen bij:

• gesprekken over rollen (pester, slachtoffer, omstander)

• reflectie op gedrag en keuzes

• begeleiding van de groep bij herstel

• het maken van nieuwe afspraken

Zo wordt niet alleen gedrag gestopt, maar wordt ook gewerkt aan herstel van veiligheid en vertrouwen.

→ Lesmateriaal & werkvormen bij pesten aanpakken

Individuele ondersteuning bij pesten

Begeleiding in een kleine of veilige setting

Voor leerlingen die te maken hebben met pesten zijn erkenning en rust essentieel. Individuele materialen helpen om ervaringen te verwerken en woorden te geven aan wat er speelt.

Deze ondersteuning wordt ingezet:

• bij leerlingen die gepest worden

• bij leerlingen die moeite hebben hun verhaal te delen

• als voorbereiding op een gesprek met leerkracht, mentor of ouders

Verhalen en werkmaterialen helpen bij:

• het herkennen van gevoelens

• het verwoorden van ervaringen

• het herstellen van zelfvertrouwen

Geschikt voor individuele begeleiding of een begeleid gesprek in kleine setting.

Pesten herkennen en signaleren

Vroeg handelen voorkomt verergering

Een zorgvuldige aanpak begint met signaleren. Teruggetrokken gedrag, spanning of conflicten kunnen aanwijzingen zijn dat er meer speelt.

Materialen ondersteunen bij:

• het herkennen van signalen

• het bespreekbaar maken van zorgen

• het bepalen van vervolgstappen binnen schoolafspraken

Deze inzet gebeurt in samenwerking tussen leerkrachten, mentoren en zorgteams.

Leerlingen aan het woord

Spreekbeurt over pesten

Soms willen leerlingen zelf bijdragen door pesten bespreekbaar te maken, bijvoorbeeld via een spreekbeurt. Met begeleiding kan dit helpen om ervaringen te delen en het gesprek in de klas op gang te brengen.

Wanneer zet je deze materialen in?

Materialen voor het aanpakken van pesten worden ingezet:

• bij signalen of meldingen

• wanneer pesten al speelt

• bij begeleiding van individuele leerlingen

• tijdens groepsgesprekken

• in samenwerking met ouders en zorgstructuren

Samenhang binnen Veilige school

Pesten aanpakken staat niet op zichzelf. Het sluit aan bij:

• Pestpreventie – om herhaling te voorkomen

• Grenzen, opkomen voor jezelf & weerbaarheid – leerlingen versterken

• Online pesten & cyberpesten – bij online situaties

• Grensoverschrijdend gedrag – bij ernstiger of structureel gedrag

Samen zorgen deze thema’s voor een zorgvuldige en samenhangende aanpak.