Sorry zeggen na pesten

Waarom alleen sorry zeggen niet genoeg is

Wanneer pestgedrag stopt, denken veel mensen dat de situatie is opgelost.

Er worden excuses aangeboden, leerlingen schudden elkaar de hand en de school gaat verder.

Toch is daarmee het vertrouwen vaak nog niet terug.

Een leerling die langere tijd is gepest, voelt zich meestal niet direct weer veilig. Ook de leerling die heeft gepest moet leren verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of haar gedrag. Daarnaast heeft de groep vaak tijd nodig om opnieuw een veilige en respectvolle sfeer op te bouwen.

Daarom is een oprechte verontschuldiging niet het einde van het proces, maar juist het begin van herstel.

Op deze pagina leest u hoe scholen kunnen werken aan herstel na pesten en welke materialen daarbij kunnen ondersteunen.

Wat is een oprechte verontschuldiging?

Iedereen maakt fouten.

Ook leerlingen.

Een oprechte verontschuldiging bestaat uit meer dan alleen het woord 'sorry'.

Een leerling laat zien dat hij of zij:

✔ begrijpt wat er is gebeurd;
✔ inziet welke gevolgen het gedrag heeft gehad;
✔ verantwoordelijkheid neemt;
✔ probeert de schade te herstellen;
✔ laat zien dat het gedrag verandert.

Pas wanneer woorden én gedrag bij elkaar passen, kan vertrouwen langzaam terugkomen.

Herstel kost tijd

Na pestgedrag blijven gevoelens vaak nog lang aanwezig.

Een leerling die is gepest kan zich nog onzeker voelen.

Misschien durft hij of zij nog niet mee te doen, vertrouwt klasgenoten niet meer of is bang dat het opnieuw gebeurt.

Ook de leerling die heeft gepest heeft begeleiding nodig om ander gedrag aan te leren.

Herstel vraagt daarom om aandacht voor alle betrokkenen:

• de leerling die is gepest;
• de leerling die heeft gepest;
• de klas;
• de ouders;
• de school.

Wat helpt bij herstel?

Een veilige terugkeer ontstaat niet vanzelf.

Vaak helpen deze stappen:

✔ luister naar alle betrokkenen;
✔ erken wat er is gebeurd;
✔ laat leerlingen verantwoordelijkheid nemen;
✔ maak duidelijke afspraken voor de toekomst;
✔ blijf de situatie volgen;
✔ geef vertrouwen de tijd om te groeien.

Niet één gesprek maakt het verschil, maar de opvolging daarna.

Een excuus is geen eindpunt

Soms verwachten volwassenen dat een leerling meteen 'sorry' zegt.

Maar een verplicht excuus zorgt niet automatisch voor herstel.

Veel belangrijker is dat een leerling begrijpt:

• waarom iemand verdriet heeft;
• welk gedrag pijn deed;
• hoe het anders kan;
• hoe vertrouwen stap voor stap weer groeit.

Juist daardoor krijgt een excuus betekenis.

Herstel is ook een opdracht voor de groep

Pesten is bijna nooit een probleem tussen twee leerlingen alleen.

Ook klasgenoten hebben invloed.

Zij kunnen helpen door:

✔ iemand weer uit te nodigen;
✔ positief contact te maken;
✔ respectvol met elkaar om te gaan;
✔ pestgedrag niet opnieuw ruimte te geven.

Zo werkt de hele groep mee aan herstel.

Praat er samen over

Na een pestsituatie kunnen deze vragen helpen tijdens een groepsgesprek.

• Wat is er gebeurd?
• Hoe voelde iedereen zich?
• Wat had anders gekund?
• Hoe zorgen we ervoor dat dit niet opnieuw gebeurt?
• Hoe laten we zien dat iedereen weer welkom is?

Door samen terug te kijken én vooruit te kijken groeit wederzijds begrip.

Materialen die kunnen helpen

Wilt u met leerlingen werken aan herstel, verantwoordelijkheid en vertrouwen?

Deze materialen sluiten daarbij aan.

Voor jonge kinderen

Voor kleuters en leerlingen in groep 1 t/m 3 is een oprechte verontschuldiging vaak nog moeilijk.

Met Beertje Anders – Sorry zeggen leren jonge kinderen dat excuses maken niet alleen betekent dat je sorry zegt, maar ook laat zien dat je probeert het de volgende keer anders te doen.

→ Bekijk Sorry zeggen bij jonge kinderen | Grapje of gemeen?

Herstel begint met verantwoordelijkheid

Een veilige school ontstaat niet doordat er nooit fouten worden gemaakt.

Een veilige school ontstaat wanneer leerlingen leren verantwoordelijkheid te nemen voor hun gedrag, begrijpen wat hun woorden en daden met anderen doen en ontdekken hoe vertrouwen stap voor stap weer kan groeien.

Daarom is een oprechte verontschuldiging geen afsluiting van een pestsituatie, maar het begin van herstel.

Veelgestelde vragen

Is sorry zeggen verplicht na pesten?

Een leerling kan worden aangemoedigd om excuses aan te bieden, maar een verontschuldiging heeft vooral waarde wanneer deze oprecht is en wordt gevolgd door ander gedrag.

Hoe herstel je vertrouwen na pesten?

Door open gesprekken, duidelijke afspraken, begeleiding van alle betrokkenen en aandacht voor de groep. Vertrouwen groeit meestal stap voor stap.

Is één gesprek voldoende?

Nee. Herstel vraagt om opvolging. Blijf de situatie volgen en bespreek regelmatig hoe het met de leerlingen en de groep gaat.

Welke rol spelen klasgenoten?

Omstanders kunnen veel bijdragen aan herstel door iemand opnieuw bij de groep te betrekken, positief gedrag te laten zien en pestgedrag niet opnieuw ruimte te geven.

Is deze pagina geschikt voor basisschool én voortgezet onderwijs?

Ja. De beschreven uitgangspunten rond verantwoordelijkheid, excuses en herstel zijn toepasbaar in zowel het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs.