Wat is het verschil tussen plagen, ruzie en pesten?

Zo herkent u wanneer gedrag over de grens gaat

deren maken grapjes, krijgen ruzie en soms gaat gedrag een stap verder. Voor leerkrachten, ouders en begeleiders is het niet altijd eenvoudig om te bepalen wanneer gedrag nog bij normale sociale ontwikkeling hoort en wanneer er sprake is van pesten.

Toch is dat verschil belangrijk.

Door plagen, ruzie en pesten goed van elkaar te onderscheiden kunnen scholen:

✔ beter reageren
✔ sneller ingrijpen
✔ gesprekken voeren over gedrag
✔ sociale veiligheid versterken
✔ pestgedrag eerder herkennen

Op deze pagina leggen we eenvoudig uit wat de verschillen zijn tussen plagen, ruzie en pesten.

Wat is plagen?

Een grapje dat voor beide kinderen leuk is

Plagen gebeurt meestal speels en over en weer. Beide kinderen lachen en niemand voelt zich echt gekwetst.

Kinderen leren door plagen vaak omgaan met grenzen, humor en sociale situaties.

Kenmerken van plagen

✔ het gebeurt af en toe
✔ beide kinderen kunnen erom lachen
✔ het is niet bedoeld om iemand pijn te doen
✔ kinderen zijn ongeveer even sterk
✔ het stopt wanneer iemand aangeeft dat het niet leuk meer is

Plagen hoort vaak bij samen spelen en sociale ontwikkeling.

Maar let op: plagen kan omslaan wanneer één kind het niet meer leuk vindt of zich buitengesloten voelt.

Wat is ruzie?

Een conflict waarbij beide kinderen betrokken zijn

Ruzie ontstaat wanneer kinderen boos zijn, het oneens zijn of ergens verschillend over denken.

Bij ruzie doen beide kinderen mee aan het conflict. Er is geen duidelijke winnaar of verliezer.

Kenmerken van ruzie

✔ beide kinderen reageren op elkaar
✔ er is geen duidelijke machtsverhouding
✔ emoties lopen op
✔ het conflict is meestal tijdelijk
✔ kinderen kunnen het vaak samen oplossen of goedmaken

Ruzies horen bij het leren omgaan met elkaar. Kinderen oefenen hiermee belangrijke sociale vaardigheden zoals luisteren, onderhandelen en oplossingen zoeken.

Wat is pesten?

Herhaald gedrag waarbij één kind de dupe is

Bij pesten is er sprake van herhaald negatief gedrag waarbij één kind steeds opnieuw wordt gekwetst, buitengesloten of aangevallen.

Het slachtoffer kan zich vaak moeilijk verdedigen en voelt zich steeds minder veilig.

Kenmerken van pesten

✔ het gebeurt vaker en blijft terugkomen
✔één kind heeft meer macht of invloed
✔ het slachtoffer kan zich moeilijk verdedigen
✔ het gedrag is bewust kwetsend of vernederend
✔ er ontstaat angst, verdriet of onzekerheid

Pesten kan grote gevolgen hebben voor het zelfvertrouwen, welzijn en gevoel van veiligheid van kinderen.

Daarom is het belangrijk dat pestgedrag snel wordt herkend en aangepakt.

Overzicht: plagen, ruzie of pesten?

Waarom is dit verschil belangrijk?

Wanneer volwassenen begrijpen wat er precies gebeurt, kunnen zij beter reageren.

Bij plagen

Begeleiden, grenzen bespreken en kinderen leren rekening houden met elkaar.

Bij ruzie

Helpen om het conflict op te lossen en samen naar een oplossing te zoeken.

Bij pesten

Direct ingrijpen, het slachtoffer beschermen en verdere schade voorkomen.

Door het verschil goed te herkennen ontstaat meer duidelijkheid en veiligheid binnen de groep.

Is het plagen of pesten?

Soms is het lastig om te zien of iets nog een grapje is of dat er sprake is van pesten.

Kijk daarom niet alleen naar wat er gebeurt, maar ook naar:

• hoe vaak het gebeurt
• hoe kinderen zich voelen
• of er sprake is van een machtsverschil
• of iemand zich nog veilig voelt
• of het gedrag blijft terugkomen

Wanneer een kind zich structureel verdrietig, bang of buitengesloten voelt, is extra aandacht nodig.

Voor jonge kinderen: Grapje of gemeen?

Voor jonge kinderen is het vaak moeilijk om het verschil tussen plagen, ruzie en pesten goed te herkennen.

Met het programma Grapje of gemeen? leren kinderen situaties herkennen en bespreken.

Wat als er sprake is van pesten?

Wanneer gedrag niet meer onder plagen of ruzie valt, maar daadwerkelijk pestgedrag wordt, is het belangrijk om in te grijpen.

→ Lees meer over Pesten aanpakken
→ Signalen van pesten herkennen
→ Pestpreventie op school

Meer over pesten op school

→ Wat is pesten?
→ Pesten aanpakken
→ Signalen van pesten herkennen
→ Pestpreventie op school
→ Pesten bij jonge kinderen
→ De Week Tegen Pesten