Les over pesten
Gratis les, werkvormen en activiteiten om pesten bespreekbaar te maken
Een goede les over pesten helpt leerlingen niet alleen begrijpen wat pesten is, maar laat hen ook ervaren welke invloed woorden, gedrag en groepsdruk kunnen hebben. Door samen in gesprek te gaan, werkvormen uit te voeren en afspraken te maken over respect en sociale veiligheid, ontdekken leerlingen dat iedereen kan bijdragen aan een veilige groep.
Op deze pagina vind je een complete lesopzet over pesten, aangevuld met werkvormen, gratis lesmateriaal en praktische activiteiten die direct in de klas gebruikt kunnen worden.
Waarom een les over pesten?
Pesten heeft invloed op de hele groep. Niet alleen de leerling die gepest wordt, maar ook klasgenoten, leerkrachten en de sfeer in de klas worden geraakt.
Door regelmatig aandacht te besteden aan pestpreventie leren leerlingen:
✔ het verschil tussen plagen, ruzie en pesten herkennen
✔ zich beter in een ander verplaatsen
✔ verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen gedrag
✔ samen werken aan een veilige groep
✔ respectvol met elkaar omgaan
Een les over pesten sluit goed aan bij burgerschapsonderwijs, mentorlessen, sociale veiligheid en de Week tegen Pesten.
Meer weten over pesten?
Wil je eerst meer lezen over wat pesten is, hoe je pestgedrag herkent en hoe scholen werken aan pestpreventie? Bekijk dan ook onze uitgebreide themapagina.
→ Bekijk Pesten op school
Voorbeeld van een les over pesten (45 minuten)
1. Begin met een klassengesprek (5 minuten)
Start de les met een paar eenvoudige vragen.
Bijvoorbeeld:
- Wat is volgens jou pesten?
- Wanneer wordt een grapje pesten?
- Waarom is buitensluiten ook een vorm van pesten?
- Wat kun je doen wanneer je ziet dat iemand gepest wordt?
Zo activeer je voorkennis en betrek je de hele groep vanaf het begin.
→ Bekijk Wat is pesten?
→ Bekijk Wat is het verschil tussen plagen, ruzie en pesten?
2. Laat leerlingen het ervaren (10 minuten)
Gebruik de werkvorm Kreukelpapier.
Iedere leerling krijgt een vel papier.
Laat het papier stevig verfrommelen en daarna weer zo glad mogelijk maken.
Bespreek vervolgens:
Waarom blijven de kreukels zichtbaar?
De werkvorm maakt duidelijk dat woorden en pestgedrag vaak sporen achterlaten, ook wanneer iemand later excuses aanbiedt.
→ Bekijk Kreukelpapier
3. Ga met elkaar in gesprek (10 minuten)
Gebruik vragen zoals:
- Hoe voelt buitensluiten?
- Waarom lachen mensen soms mee?
- Welke rol hebben omstanders?
- Wat kun jij doen om iemand te helpen?
Laat leerlingen vooral luisteren naar elkaar en verschillende meningen respecteren.
4. Kies een werkvorm (15 minuten)
Afhankelijk van de groep kun je de les uitbreiden met een actieve opdracht.
Bijvoorbeeld:
Een samenwerkingsopdracht waarin leerlingen spelenderwijs nadenken over respectvol gedrag.
Een actieve bewegingsvorm waarbij samenwerken centraal staat.
Een interactieve speurtocht waarin leerlingen nadenken over pestgedrag, groepsdruk en sociale veiligheid.
5. Sluit de les positief af (5 minuten)
Vraag iedere leerling één afspraak op te schrijven die helpt om de klas veiliger te maken.
Hang deze afspraken zichtbaar op in de klas of gebruik ze als startpunt voor gezamenlijke klassenregels.
Zo blijft de les ook na afloop zichtbaar in de dagelijkse praktijk.
Meer lessen en werkvormen
Wil je gedurende het schooljaar vaker aandacht besteden aan pestpreventie?
Bekijk dan ook:
→ Lesmateriaal & werkvormen tegen pesten
→ Ontcijfer de geheime Pestcode
→ Buffertik
→ Kreukelpapier
→ Speurtocht 'Stop pesten'
Maak de boodschap zichtbaar
Een les heeft vaak meer effect wanneer de gemaakte afspraken ook zichtbaar blijven in de school.
Veel scholen combineren lessen daarom met:
- posters tegen pesten
- buttons
- polsbandjes
- De Muur tegen Pesten
- activiteiten tijdens de Week tegen Pesten
Zo wordt pestpreventie onderdeel van de dagelijkse schoolcultuur.
→ Bekijk Posters tegen pesten op school
→ Bekijk Buttons tegen pesten
→ Bekijk Polsbandjes tegen pesten
→ Bekijk De Muur tegen Pesten
Wanneer gebruik je deze les?
Deze les is geschikt:
✔ tijdens de Gouden Weken
✔ tijdens de Week tegen Pesten
✔ binnen burgerschapsonderwijs
✔ tijdens mentorlessen
✔ wanneer spanningen ontstaan in een groep
✔ als onderdeel van een schoolbrede aanpak van sociale veiligheid
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een les over pesten?
De voorbeeldles duurt ongeveer 45 minuten en kan eenvoudig worden aangepast aan de beschikbare lestijd.
Is deze les geschikt voor de basisschool?
Ja. De werkvormen zijn geschikt voor de bovenbouw van het basisonderwijs en kunnen eenvoudig worden aangepast aan de leeftijd van de leerlingen.
Kan ik de les ook gebruiken in het voortgezet onderwijs?
Ja. Door de gespreksvragen en voorbeelden aan te passen is de les ook geschikt voor mentorlessen en burgerschap in het voortgezet onderwijs.
Welke werkvorm past het beste bij een eerste les over pesten?
Kreukelpapier is een krachtige werkvorm om leerlingen te laten ervaren welke invloed woorden en gedrag op anderen kunnen hebben. De opdracht vormt een sterke basis voor een open klassengesprek.
Samen bouwen aan een veilige groep
Een les over pesten is vaak het begin van een gesprek. Door gedurende het schooljaar regelmatig aandacht te besteden aan respect, groepsvorming en sociale veiligheid ontdekken leerlingen dat zij samen verantwoordelijk zijn voor de sfeer in de klas.
Door lessen te combineren met werkvormen, schoolbrede projecten en zichtbare materialen groeit stap voor stap een school waarin iedereen zich veilig voelt en erbij hoort.