Les over pesten

Gratis les, werkvormen en activiteiten om pesten bespreekbaar te maken

Een goede les over pesten helpt leerlingen niet alleen begrijpen wat pesten is, maar laat hen ook ervaren welke invloed woorden, gedrag en groepsdruk kunnen hebben. Door samen in gesprek te gaan, werkvormen uit te voeren en afspraken te maken over respect en sociale veiligheid, ontdekken leerlingen dat iedereen kan bijdragen aan een veilige groep.

Op deze pagina vind je een complete lesopzet over pesten, aangevuld met werkvormen, gratis lesmateriaal en praktische activiteiten die direct in de klas gebruikt kunnen worden.

Waarom een les over pesten?

Pesten heeft invloed op de hele groep. Niet alleen de leerling die gepest wordt, maar ook klasgenoten, leerkrachten en de sfeer in de klas worden geraakt.

Door regelmatig aandacht te besteden aan pestpreventie leren leerlingen:

✔ het verschil tussen plagen, ruzie en pesten herkennen
✔ zich beter in een ander verplaatsen
✔ verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen gedrag
✔ samen werken aan een veilige groep
✔ respectvol met elkaar omgaan

Een les over pesten sluit goed aan bij burgerschapsonderwijs, mentorlessen, sociale veiligheid en de Week tegen Pesten.

Voorbeeld van een les over pesten (45 minuten)

1. Begin met een klassengesprek (5 minuten)

Start de les met een paar eenvoudige vragen.

Bijvoorbeeld:

• Wat is volgens jou pesten?
• Wanneer wordt een grapje pesten?
• Waarom is buitensluiten ook een vorm van pesten?
• Wat kun je doen wanneer je ziet dat iemand gepest wordt?

Zo activeer je voorkennis en betrek je de hele groep vanaf het begin.

→ Bekijk Wat is pesten?

→ Bekijk Wat is het verschil tussen plagen, ruzie en pesten?

2. Laat leerlingen het ervaren (10 minuten)

Gebruik de werkvorm Kreukelpapier.

Iedere leerling krijgt een vel papier.

Laat het papier stevig verfrommelen en daarna weer zo glad mogelijk maken.

Bespreek vervolgens:

Waarom blijven de kreukels zichtbaar?

De werkvorm maakt duidelijk dat woorden en pestgedrag vaak sporen achterlaten, ook wanneer iemand later excuses aanbiedt.

→ Bekijk Kreukelpapier

3. Ga met elkaar in gesprek (10 minuten)

Gebruik vragen zoals:

• Hoe voelt buitensluiten?
• Waarom lachen mensen soms mee?
• Welke rol hebben omstanders?
• Wat kun jij doen om iemand te helpen?

Laat leerlingen vooral luisteren naar elkaar en verschillende meningen respecteren.

4. Kies een werkvorm (15 minuten)

Afhankelijk van de groep kun je de les uitbreiden met een actieve opdracht.

Bijvoorbeeld:

Ontcijfer de geheime Pestcode

Een samenwerkingsopdracht waarin leerlingen spelenderwijs nadenken over respectvol gedrag.

Buffertik

Een actieve bewegingsvorm waarbij samenwerken centraal staat.

Speurtocht 'Stop pesten'

Een interactieve speurtocht waarin leerlingen nadenken over pestgedrag, groepsdruk en sociale veiligheid.

5. Sluit de les positief af (5 minuten)

Vraag iedere leerling één afspraak op te schrijven die helpt om de klas veiliger te maken.

Hang deze afspraken zichtbaar op in de klas of gebruik ze als startpunt voor gezamenlijke klassenregels.

Zo blijft de les ook na afloop zichtbaar in de dagelijkse praktijk.

Projecten tegen pesten

Wil je niet één losse les geven, maar meerdere lessen combineren? Bekijk onze projecten, lespakketten en schoolbrede activiteiten waarmee je gedurende langere tijd kunt werken aan pestpreventie, groepsvorming en sociale veiligheid.

Lees- en werkboekjes

Soms opent een verhaal een gesprek gemakkelijker dan een uitleg. Lees- en werkboekjes helpen leerlingen om zich in anderen te verplaatsen en stil te staan bij de gevolgen van pesten.

Door verhalen af te wisselen met opdrachten ontstaat ruimte voor reflectie, gesprekken en bewustwording.

Werkbladen en opdrachten helpen leerlingen nadenken over pesten, respect en samenwerken.

Maak pestpreventie zichtbaar

Lesmateriaal heeft vaak meer effect wanneer afspraken en boodschappen ook zichtbaar blijven in de school. Daarom combineren veel scholen lessen met posters, buttons en polsbandjes.

Zo worden leerlingen dagelijks herinnerd aan de afspraken die zij samen hebben gemaakt.

Posters tegen pesten

Posters maken respect, sociale veiligheid en positief gedrag zichtbaar in de klas, de gang of de aula. Ze ondersteunen klassengesprekken en helpen afspraken levend te houden.

→ Bekijk alle Posters tegen pesten op school

Uitgelicht

Buttons en polsbandjes

Buttons en polsbandjes laten zien dat leerlingen en medewerkers samen kiezen voor een school waarin iedereen erbij hoort en pesten geen plaats heeft.

→ Bekijk alle Buttons tegen pesten

→ Bekijk alle Polsbandjes tegen pesten

Uitgelicht

Eerst gratis kennismaken?

Wil je eerst ontdekken welke werkvormen geschikt zijn voor jouw groep?

Op de pagina Gratis lesmateriaal over pesten vind je verschillende gratis werkvormen, opdrachten, PowerPoints en downloads die direct in de klas gebruikt kunnen worden.

Daar vind je onder andere:

• Iedereen hoort erbij;
• Buffertik;
• Kreukelpapier;
• Ontcijfer de geheime Pestcode;
• Grenzen oefenen;
• Gratis PowerPoint Week Tegen Pesten.

→ Bekijk Gratis lesmateriaal over pesten

Spreekbeurt of werkstuk over pesten

Pesten is een veelgekozen onderwerp voor een spreekbeurt of werkstuk. Daarom hebben we een aparte pagina gemaakt met gratis afbeeldingen, werkbladen, PowerPoints en achtergrondinformatie.

→ Bekijk Spreekbeurt over pesten

Voor jonge leerlingen

Jonge kinderen hebben een andere aanpak nodig dan oudere leerlingen. Met eenvoudige verhalen en herkenbare situaties leren zij spelenderwijs het verschil tussen plagen, ruzie maken en pesten.

→ Bekijk Grapje of gemeen?

Posters, werkvormen en projecten helpen om afspraken zichtbaar te maken en pestgedrag te voorkomen.

Wanneer gebruik je dit lesmateriaal?

Scholen gebruiken deze materialen onder andere:

✔ tijdens de Gouden Weken
✔ tijdens de Week Tegen Pesten
✔ binnen burgerschapsonderwijs
✔ tijdens mentorlessen
✔ wanneer er spanningen ontstaan in een groep
✔ als onderdeel van een schoolbrede aanpak van sociale veiligheid

Door lessen, werkvormen en zichtbare materialen met elkaar te combineren ontstaat een aanpak die niet stopt na één les, maar gedurende het hele schooljaar zichtbaar blijft.

Meer over pesten op school

Wil je verder werken aan pestpreventie en sociale veiligheid? Bekijk dan ook:

→ Pesten op school
→ Pestpreventie op school
→ Pesten aanpakken
→ De Week Tegen Pesten
→ Sociale veiligheid op school

Samen werken aan een veilige school

Pestpreventie vraagt om meer dan een enkele les of activiteit. Door gedurende het schooljaar aandacht te besteden aan groepsvorming, respect en sociale veiligheid leren leerlingen dat iedereen invloed heeft op de sfeer in de groep.

Met lesmateriaal, werkvormen en schoolbrede projecten bouwen scholen stap voor stap aan een veilige school waarin iedere leerling zich gezien, gehoord en welkom voelt.

Van 21 t/m 25 september besteden scholen extra aandacht aan sociale veiligheid en pestpreventie.