Grapje of gemeen?

Het verschil tussen plagen, ruzie en pesten

Met het programma Grapje of gemeen? leren jonge kinderen het verschil tussen plagen, ruzie en pesten herkennen.

Na het bekijken van het filmpje van Beertje Anders herkennen kinderen vaak situaties uit hun eigen klas. Maar wanneer is iets een grapje? Wanneer is het ruzie? En wanneer wordt gedrag pesten?

Voor jonge kinderen is dat verschil niet altijd duidelijk. Door samen naar situaties te kijken en erover te praten leren kinderen beter begrijpen wat er gebeurt.

Op deze pagina helpen we kinderen — en hun begeleiders — om deze verschillen te herkennen en bespreekbaar te maken.

Dit thema maakt onderdeel uit van Pesten bij jonge kinderen, waar sociaal gedrag stap voor stap wordt uitgelegd.

Kijk het filmpje

Na het filmpje herkennen veel kinderen situaties uit hun eigen groep. Dat maakt het makkelijker om samen te praten over gedrag en gevoelens.

Vijf herkenbare situaties

De onderstaande thema’s maken gedrag bespreekbaar. Elk onderwerp heeft zijn eigen kenmerken en vraagt om een andere aanpak.

Grapje of gemeen? – Plagen

Wanneer is iets een grapje — en wanneer niet meer?

Plagen gebeurt vaak over en weer en is bedoeld als grapje. Maar als iemand het niet (meer) leuk vindt, gaat het mis. Kinderen leren letten op gevoelens, grenzen en signalen van de ander.

→ Lees meer over Grapje of gemeen? – Plagen

Grapje of gemeen? – Ruzie maken

Meningsverschil of conflict?

Ruzie ontstaat wanneer kinderen het oneens zijn of boos worden. Meestal is het tijdelijk en gelijkwaardig: beide kinderen doen mee.

Door ruzies te begrijpen leren kinderen ook hoe ze conflicten weer kunnen oplossen.

→ Lees meer over Grapje of gemeen? – Ruzie maken

Grapje of gemeen? - Voorkom pesten

Wanneer gedrag een verkeerde kant op gaat

Soms begint gedrag met plagen of een ruzie, maar kan het langzaam veranderen in buitensluiten of kwetsen. Door hier op tijd aandacht aan te besteden leren kinderen hoe pesten kan worden voorkomen.

→ Lees meer over Grapje of gemeen? - Voorkom pesten

Grapje of gemeen? – Pesten

Als gedrag pijn blijft doen

Bij pesten is er sprake van herhaling en ongelijkheid. Eén kind wordt steeds opnieuw buitengesloten, uitgelachen of gekwetst.

Kinderen leren herkennen wanneer iets géén grapje meer is — en waarom pesten zo schadelijk kan zijn.

→ Lees meer over Grapje of gemeen? – Pesten

Grapje of gemeen? – Sorry zeggen

Hoe maak je het weer goed?

Fouten maken mag. Belangrijk is wat je daarna doet.

‘Sorry zeggen’ betekent begrijpen wat je hebt gedaan en laten zien dat je het wilt herstellen.

→ Lees meer over Grapje of gemeen? – Sorry zeggen

Samen leren, stap voor stap

Door situaties zoals plagen, ruzie en pesten apart te bespreken krijgen kinderen beter inzicht in hun eigen gedrag en gevoelens.

Zo leren zij:

• gevoelens herkennen

• rekening houden met anderen

• verantwoordelijkheid nemen

• conflicten oplossen

Deze thema’s sluiten aan bij andere materialen rond sociale veiligheid, pestpreventie en de vijf afspraken van Beertje Anders.