pestpreventie

Voorkomen van pesten door zichtbaarheid, afspraken en vaardigheden

Pestpreventie draait om het voorkómen dat pesten ontstaat of escaleert. Door tijdig aandacht te besteden aan normen, afspraken en sociale vaardigheden bouwen scholen aan een veilig schoolklimaat waarin respect, erbij horen en verantwoordelijkheid vanzelfsprekend zijn.

Op deze pagina vind je materialen die scholen ondersteunen bij preventief werken aan sociale veiligheid — van zichtbare schoolafspraken tot lesmateriaal dat bijdraagt aan een sterke groep en weerbare leerlingen.

Pestpreventie richt zich op het voorkomen van pesten door vooraf te werken aan duidelijke normen, afspraken en sociale vaardigheden — voordat pestgedrag ontstaat.

Pestpreventie in de praktijk

Preventie werkt het best wanneer scholen op meerdere niveaus tegelijk inzetten:

• zichtbaar maken van normen en afspraken

• versterken van de groep en sociale vaardigheden

• tijdig signaleren van gedrag

• schoolbreed werken met een gedeelde lijn

De materialen op deze pagina helpen scholen om deze stappen samenhangend en structureel in te zetten.

De Muur tegen Pesten

Schoolbreed werken aan duidelijke normen

De Muur tegen Pesten is een schoolbreed lespakket dat normen en afspraken zichtbaar maakt en het gesprek over pesten op gang brengt. Door leerlingen actief te betrekken, ontstaat eigenaarschap en een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een veilige school.

Het pakket ondersteunt scholen bij:

• het formuleren van gezamenlijke afspraken

• het zichtbaar maken van wat wel en niet oké is

• het voeren van gesprekken over gedrag en verantwoordelijkheid

Normen en afspraken zichtbaar maken

Vooraf duidelijk: zo gaan we hier met elkaar om

Preventie begint met helderheid. Wanneer normen en afspraken zichtbaar zijn, weten leerlingen wat er van hen wordt verwacht en waar zij op kunnen terugvallen.

Posters bij pestpreventie

Posters maken schoolafspraken concreet en zorgen voor herkenning en duidelijkheid in de hele school. Ze ondersteunen gesprekken over:

• welk gedrag past bij onze school

• wat accepteren we wel en niet

• hoe gaan we respectvol met elkaar om

Buttons & polsbandjes – samen zichtbaar preventief

Buttons en polsbandjes worden preventief ingezet om schoolbreed uit te dragen: pesten hoort hier niet thuis.

Ze worden gebruikt:

• bij de start van het schooljaar

• tijdens themaweken

• bij schoolafspraken en campagnes

Deze zichtbare middelen versterken saamhorigheid en maken preventieve afspraken herkenbaar voor leerlingen, team en ouders.

De Week tegen Pesten – vast preventiemoment

De Week tegen Pesten is voor veel scholen hét moment om preventief zichtbaar te zijn en afspraken opnieuw onder de aandacht te brengen.

Scholen gebruiken deze week om:

• normen te herhalen

• gesprekken te voeren

• zichtbaar stelling te nemen tegen pesten

De materialen op deze pagina sluiten goed aan bij dit themamoment en helpen om preventie schoolbreed te versterken.

Werken aan een sterke groep

Relaties, gedrag en verantwoordelijkheid

Zichtbaarheid alleen is niet genoeg. Pestpreventie vraagt ook om het versterken van de groep en het ontwikkelen van sociale vaardigheden.

Lesmateriaal & werkvormen

Lesmateriaal ondersteunt:

• groepsvorming en positieve interactie

• gesprekken over gedrag en grenzen

• bewustwording van rollen in de groep

Deze werkvormen helpen om pesten vóór te zijn en zorgen voor een veilige basis in de klas.

Leerlingen versterken

Weerbaarheid, zelfvertrouwen en opkomen voor jezelf

Preventie betekent ook: leerlingen sterker maken, zodat zij beter om kunnen gaan met sociale situaties en hun grenzen durven aangeven.

Materialen richten zich op:

• zelfvertrouwen en weerbaarheid

• grenzen herkennen en aangeven

• respectvol communiceren

Deze vaardigheden verkleinen de kans op pestgedrag en versterken het veiligheidsgevoel.

Pesten herkennen & signaleren

Vroeg erbij zijn

Goede preventie betekent ook: signalen tijdig herkennen. Materialen rondom signalering helpen bij:

• het herkennen van beginnend pestgedrag

• het bespreekbaar maken van zorgen

• het voorkomen van escalatie

Grapje of gemeen?

Voor jongere leerlingen zijn er materialen die helpen onderscheiden tussen plagen, grapjes en pesten. Door situaties en gevoelens te benoemen, leren kinderen vroeg waar grenzen liggen.

Schoolbreed werken aan pestpreventie

Pestpreventie werkt het sterkst wanneer de hele school dezelfde lijn volgt. Schoolbrede materialen zorgen voor herkenning, duidelijkheid en continuïteit.

Schoolbreed beleven: de musical Stop pesten

Soms is een gezamenlijke ervaring nodig om normen en grenzen echt te laten landen. De musical Stop pesten is een schoolbreed project waarin leerlingen samen werken aan respect, voorbeeldgedrag en sociale veiligheid.

Jongere leerlingen werken vanuit herkenbare afspraken, terwijl oudere leerlingen het voorbeeld zijn op het podium. Zo ontstaat een gedeelde beleving die bijdraagt aan preventie in de hele school.

Inzetbaar tijdens projectweken, de Week tegen Pesten of als gezamenlijke afsluiting.

Themamomenten rondom pestpreventie

Scholen kiezen vaak vaste momenten om preventie extra aandacht te geven. Deze momenten bieden ruimte om:

• afspraken te herhalen

• zichtbaarheid te vergroten

• gesprekken te voeren

Veelgebruikte momenten:

• Week tegen Pesten (Nederland)

• Vlaamse week tegen pesten

• Start schooljaar / Gouden Weken

Wanneer zet je deze materialen in?

Materialen voor pestpreventie worden ingezet:

• aan het begin van het schooljaar

• bij groepsvorming

• tijdens themaweken

• om afspraken te borgen

• als basis onder sociale veiligheid

Samenhang binnen Veilige school

Pestpreventie sluit aan bij:

• Pesten aanpakken – wanneer pesten speelt

• Groepsvorming & klassenklimaat – sterke start

• Opkomen voor jezelf & weerbaarheid – leerlingen versterken

• Sociale veiligheid & respect – schoolbrede basis

Samen zorgen deze thema’s voor een doorlopende lijn van voorkomen naar handelen.