Pesten aanpakken

Gericht handelen wanneer pesten speelt

Wanneer pesten speelt, is het belangrijk om tijdig, duidelijk en zorgvuldig te handelen. Pesten heeft grote impact op leerlingen, groepen en het schoolklimaat. Een goede aanpak vraagt om zichtbaarheid, duidelijke grenzen, gesprekken en begeleiding die past bij de leeftijd en situatie van leerlingen.

Op deze pagina vind je materialen die scholen ondersteunen bij het stoppen van pestgedrag, het herstellen van veiligheid en het opnieuw opbouwen van vertrouwen — van zichtbare stellingname tot verdieping met lesmateriaal.

Zichtbaar stelling nemen tegen pesten

Direct duidelijk: dit accepteren we niet

Wanneer pesten speelt, helpt het om als school zichtbaar en eenduidig stelling te nemen. Dit geeft houvast aan leerlingen, ondersteunt gesprekken en laat zien dat pesten serieus wordt genomen.

Posters bij pesten aanpakken

Posters maken afspraken en grenzen concreet en ondersteunen een zorgvuldige aanpak wanneer pesten speelt.

Ze helpen bij vragen als:

• welk gedrag accepteren we niet?

• wat kun je doen als pesten speelt?

• welke rol heb jij als omstander of toeschouwer?

Buttons & polsbandjes – samen zichtbaar tegen pesten

Buttons en polsbandjes worden ingezet wanneer de school wil laten zien: wij pakken dit aan.

Ze worden gebruikt:

• tijdens groepsgesprekken

• bij hernieuwde afspraken

• om gezamenlijke verantwoordelijkheid zichtbaar te maken

Deze actiematerialen versterken betrokkenheid en laten zien dat pesten niet wordt geaccepteerd.

Week tegen Pesten – toppers

Tijdens de Week tegen Pesten (NL & BE) zijn posters, buttons en polsbandjes bij uitstek geschikt om schoolbreed zichtbaar stelling te nemen en het gesprek te openen.

Wanneer pesten speelt, kan De Muur tegen Pesten ook worden ingezet om afspraken te herijken en veiligheid te herstellen.

Pesten bespreekbaar maken in de groep

Van zichtbaarheid naar gesprek

Na zichtbaarheid volgt het gesprek. Leerlingen hebben woorden nodig voor wat er gebeurt en voor hun eigen rol en die van anderen. Gesprekken dragen bij aan begrip, verantwoordelijkheid en herstel van veiligheid.

Lesmateriaal & werkvormen

Lesmateriaal ondersteunt:

• gesprekken over rollen (slachtoffer, pester, omstander)

• reflectie op gedrag en keuzes

• begeleiding van de groep bij het herstellen van vertrouwen

Lees- en werkmaterialen

Verhalen en werkboekjes bieden:

• herkenning van situaties

• ruimte voor gevoelens

• aanknopingspunten voor gesprek

Deze materialen zijn geschikt voor individuele inzet of begeleide gesprekken.

Ondersteuning voor leerlingen

Erkenning, herkenning en begeleiding

Voor leerlingen die te maken hebben met pesten zijn erkenning en herkenning essentieel.

Lees- en werkmaterialen

Verhalen en werkboekjes bieden:

• herkenning van situaties

• ruimte voor gevoelens

• aanknopingspunten voor gesprek

Geschikt voor individuele inzet of begeleide gesprekken.

Pesten melden & signaleren

Laagdrempelig en veilig

Een veilige schoolcultuur vraagt om laagdrempelig melden. Materialen rondom melden helpen bij:

• het herkennen van signalen

• het veilig bespreekbaar maken

• het bepalen van vervolgstappen

Leerlingen aan het woord

Spreekbeurt over pesten

Soms willen leerlingen zelf bijdragen door pesten bespreekbaar te maken, bijvoorbeeld via een spreekbeurt. Dit helpt om ervaringen te delen en het gesprek in de klas op gang te brengen.

De materialen ondersteunen:

• uitleg over wat pesten is

• voorbereiding en structuur

• visuele ondersteuning met posters

Geschikt voor leerlingen, met begeleiding van ouders of leerkrachten.

Themamomenten rondom pesten

Scholen kiezen vaak vaste momenten om extra aandacht te besteden aan pesten en sociale veiligheid. Deze momenten bieden ruimte om:

• afspraken te herhalen

• gesprekken te voeren

• zichtbaar stelling te nemen

Veelgebruikte momenten:

• Week tegen Pesten (Nederland)

• Vlaamse week tegen pesten

• Dag tegen Pesten

Wanneer zet je deze materialen in?

Materialen voor het aanpakken van pesten worden ingezet:

• bij signalen of meldingen

• wanneer pesten al speelt

• bij begeleiding van individuele leerlingen

• bij groepsgesprekken

• in samenwerking met ouders en zorgstructuren

Samenhang binnen Veilige school

Pesten aanpakken sluit aan bij:

• Pestpreventie – om herhaling te voorkomen

• Opkomen voor jezelf & weerbaarheid – leerlingen versterken

• Online pesten & cyberpesten – bij online situaties

• Grensoverschrijdend gedrag – bij ernstiger of structureel gedrag

Samen zorgen deze thema’s voor een zorgvuldige en samenhangende aanpak.

Schoolbreed werken aan herstel

Ook wanneer pesten speelt, blijft een schoolbrede aanpak belangrijk. Zichtbaarheid, gezamenlijke afspraken en betrokkenheid helpen om:

• rust te herstellen

• grenzen opnieuw te markeren

• vertrouwen op te bouwen

Wanneer zet je deze materialen in?

Materialen voor het aanpakken van pesten worden ingezet:

• bij signalen of meldingen

• wanneer pesten al speelt

• bij begeleiding van individuele leerlingen

• bij groepsgesprekken

• in samenwerking met ouders en zorgstructuren

Samenhang binnen Veilige school

Pesten aanpakken sluit aan bij:

• Pestpreventie – om herhaling te voorkomen

• Grenzen, opkomen voor jezelf & weerbaarheid – leerlingen versterken

• Online pesten & cyberpesten – bij online situaties

• Grensoverschrijdend gedrag – bij ernstiger of structureel gedrag

Samen zorgen deze thema’s voor een zorgvuldige en samenhangende aanpak.