Pesten op school

Lesmateriaal, werkvormen en ideeën om pesten bespreekbaar en zichtbaar aan te pakken

Een verfrommeld blaadje

De leerkracht geeft een leerling een vel papier.

“Verfrommel het maar.”

De leerling kijkt even, haalt zijn schouders op en maakt er een prop van.

“En nu… maak het weer zoals het was.”

De leerling probeert het papier glad te strijken.
Nog een keer. En nog een keer.

Maar het blijft gekreukt.

Het wordt stil in de klas.

De leerkracht zegt zacht: “Zo voelt het ook voor iemand die gepest wordt.”

Laat het even stil zijn.
Kijk elkaar aan.

En stel dan pas de vraag:

• Wat blijft er achter, ook als het ‘weer goed’ is?

• Wat doet dat met iemand?

 

Gebruik dit verhaal in je klas en lees het volledige verhaal hier:
→ Kreukelpapier – pesten zichtbaar maken

Pesten in de school

Pesten komt op veel scholen voor. Soms zichtbaar, maar vaak ook verborgen. Het kan gaan om buitensluiten, kwetsende opmerkingen, online berichten of herhaald gedrag dat iemand klein maakt.

Voor leerlingen heeft pesten grote gevolgen. Het raakt hun zelfvertrouwen, gevoel van veiligheid en plezier op school.

Daarom is het belangrijk om pesten niet alleen te stoppen wanneer het gebeurt — maar vooral om het voorkómen en bespreekbaar maken.

Waarom aandacht voor pesten belangrijk is

Werken aan pestpreventie helpt om:

• een veilige leeromgeving te creëren

• leerlingen weerbaarder te maken

• empathie en begrip te vergroten

• groepsdruk te verminderen

• sociale veiligheid te versterken

Een veilige school ontstaat niet vanzelf — die bouw je samen.

Pesten aanpakken in de klas

Pesten aanpakken vraagt om duidelijke stappen en concrete werkvormen.

→ Bekijk Pesten aanpakken in de klas

Hier vind je onder andere:

• werkvormen en lesmateriaal

• concrete opdrachten

• activiteiten voor in de klas

Projecten en activiteiten

Naast gesprekken helpt het om pesten zichtbaar te maken.

Denk aan:

• gezamenlijke opdrachten

• klassengesprekken

• schoolbrede acties

De muur tegen pesten

Een krachtig project is de Muur tegen pesten.

Leerlingen schrijven hun ervaringen, gedachten of boodschappen op kaarten. Samen ontstaat een zichtbare muur tegen pesten — en voor respect.

→ Bekijk De muur tegen pesten

Posters tegen pesten

Posters helpen om afspraken en normen zichtbaar te maken in de klas en school.

Ze geven een duidelijk signaal: op deze school accepteren we pesten niet.

→ Bekijk Posters tegen pesten op school

Lesmateriaal & werkvormen tegen pesten

Met lesmateriaal kun je het onderwerp gericht behandelen in de klas.

→ Bekijk Lesmateriaal & werkvormen tegen pesten

• geschikt voor verschillende leeftijden
• direct inzetbaar
• ondersteunt gesprekken en reflectie

Pesten bespreekbaar maken

Pesten bespreekbaar maken vraagt om een veilige sfeer. Leerlingen moeten zich gehoord voelen en durven vertellen wat er speelt.

Belangrijke aandachtspunten:

• neem signalen serieus

• geef ruimte aan ervaringen

• stel duidelijke grenzen

• werk aan een positieve groepscultuur

Pesten en andere thema’s

Pesten staat niet op zichzelf. Het hangt samen met:

→ Wat is pesten? – uitleg over wat pesten precies is en wanneer gedrag pesten wordt

→ Wat is het verschil tussen plagen, ruzie en pesten – leren herkennen wanneer gedrag een grapje is en wanneer niet

→ Signalen van pesten herkennen – hoe herken je pesten in de klas of in de groep

→ Pestpreventie op school – pesten voorkomen door groepsvorming, duidelijke afspraken en preventieve activiteiten

→ Pesten aanpakken – wat kun je doen wanneer pesten speelt in een groep

→ Lesmateriaal & werkvormen tegen pesten – lessen en activiteiten om pesten bespreekbaar te maken in de klas

Samen vormen deze pagina’s een compleet overzicht van hoe scholen kunnen werken aan een veilige schoolcultuur.

Hoe scholen omgaan met pesten

Scholen werken op verschillende manieren aan het voorkomen en aanpakken van pestgedrag.

Pestpreventie

Preventie richt zich op het versterken van een positieve groepscultuur en het voorkomen van pestgedrag.

→ Lees meer over Pestpreventie

→ De Week tegen pesten

Pesten aanpakken

Wanneer pesten zich voordoet is het belangrijk om snel en duidelijk te handelen.

→ Lees meer over Pesten aanpakken

Pesten bij jonge kinderen

Bij jonge kinderen begint het vaak met het leren herkennen van het verschil tussen plagen, ruzie en pesten.

→ Lees meer over Pesten bij jonge kinderen

Zichtbare afspraken in de school

Veel scholen maken afspraken over omgang en gedrag zichtbaar in de school. Dat helpt leerlingen om dagelijks herinnerd te worden aan wat wel en niet acceptabel is.

→ Bekijk Posters tegen pesten op school

→ Bekijk Buttons tegen pesten

→ Bekijk Polsbandjes tegen pesten

Wettelijke verplichting

Sinds 2015 zijn scholen wettelijk verplicht om sociale veiligheid op school te waarborgen. Dit betekent onder andere:

• een veiligheidsbeleid

• monitoring van veiligheidsbeleving

• een aanspreekpunt voor pesten

• registratie van incidenten

Pesten aanpakken is dus niet alleen pedagogisch, maar ook beleidsmatig noodzakelijk.

Pesten voorkomen begint bij respect

Een sterke schoolcultuur verkleint de kans op pestgedrag. Scholen die structureel werken aan respect, omgang en groepsvorming bouwen aan een veilige basis.

→ Lees meer over Respect & omgangsvormen

Veelgestelde vragen over pesten op school

 

Wat is pesten op school?

Pesten op school is herhaald negatief gedrag waarbij sprake is van een machtsverschil tussen leerlingen. Het gedrag is structureel en bedoeld om te kwetsen of uit te sluiten.

 

Wat is het verschil tussen plagen en pesten?

Plagen is wederzijds en speels. Bij pesten is het gedrag herhaald, kwetsend en ongelijkwaardig.

 

Hoe pak je pesten effectief aan?

Een effectieve aanpak combineert preventie, duidelijke afspraken, tijdige signalering en directe interventie.

 

Waarom is een schoolbrede aanpak belangrijk?

Pesten raakt de hele groep. Wanneer leerlingen, leerkrachten en ouders samenwerken wordt pestgedrag sneller herkend en effectiever aangepakt.