De rol van leerlingen bij pesten

Iedereen kan bijdragen aan een veilige en respectvolle groep

Een veilige groep ontstaat niet vanzelf. Iedere leerling speelt daarin een rol. Niet alleen degene die wordt gepest of degene die pest, maar ook klasgenoten die zien wat er gebeurt.

Vaak denken leerlingen dat zij niets kunnen doen. Toch kunnen juist kleine, respectvolle acties een groot verschil maken.

Een vriendelijke vraag, iemand uitnodigen om mee te doen of vertellen wat je hebt gezien kan ervoor zorgen dat een leerling zich weer gezien en gesteund voelt.

Daarom geloven wij dat iedere leerling kan bijdragen aan een cultuur van respect.

→ Lees ook: Pestpreventie op school

Respect begint bij jezelf

Respect betekent dat je rekening houdt met anderen, ook wanneer iemand anders is dan jij.

Je hoeft niet met iedereen bevriend te zijn. Je hoeft het ook niet altijd met elkaar eens te zijn.

Wel kun je ervoor kiezen om respectvol met elkaar om te gaan.

Dat betekent bijvoorbeeld:

• luisteren naar elkaar;
• verschillen accepteren én respecteren;
• rekening houden met gevoelens;
• elkaar laten uitpraten;
• elkaar helpen wanneer dat nodig is;
• verantwoordelijkheid nemen voor je eigen gedrag.

Wanneer respect de basis wordt van een groep, krijgen pesten en andere vormen van respectloos gedrag minder kans om te ontstaan.

→ Lees ook: Respect & omgangsvormen

Zie jij iets? Kijk niet weg

Pesten begint vaak niet met grote ruzies of heftige gebeurtenissen.

Meestal zie je eerst kleine signalen.

Misschien wordt iemand steeds minder betrokken.

Of wordt er vaker om dezelfde leerling gelachen.

Misschien zit iemand steeds alleen of wordt hij of zij genegeerd.

Juist deze kleine signalen verdienen aandacht.

Daarom is het belangrijk dat leerlingen leren kijken naar wat er in hun groep gebeurt.

Niet om elkaar te beoordelen, maar om elkaar te begrijpen.

→ Lees ook: Signalen van pesten herkennen

Herkennen, erkennen, verifiëren en handelen

Wanneer je iets ziet gebeuren, hoef je niet meteen te weten wat er aan de hand is.

Daarom kun je vier eenvoudige stappen gebruiken.

Herkennen

Zie je iets waardoor je denkt dat iemand zich misschien niet prettig voelt?

Erkennen

Neem dat gevoel serieus. Denk niet meteen: "Het zal wel meevallen."

Verifiëren

Vraag het op een respectvolle manier.

Bijvoorbeeld:

"Ik had het gevoel dat je je niet fijn voelde. Klopt dat?"

Of:

"Ik zag dat je alleen stond. Was dat jouw keuze?"

Door vragen te stellen voorkom je dat je te snel conclusies trekt.

Handelen

Blijkt dat iemand hulp kan gebruiken?

Kies dan een passende manier om te helpen.

Handelen is meer dan melden

Veel leerlingen denken dat helpen alleen betekent dat je naar de leerkracht gaat.

Maar handelen kan op veel verschillende manieren.

Je kunt bijvoorbeeld:

• vragen hoe het met iemand gaat;
• goed luisteren;
• iemand helpen;
• erbij gaan staan;
• iemand uitnodigen om mee te doen;
• een docent vertellen wat je hebt gezien;
• later nog eens informeren hoe het gaat.

Soms is melden de juiste keuze.

Soms helpt een klein gebaar al enorm.

Het belangrijkste is dat je niet wegkijkt wanneer iemand zich niet veilig voelt.

→ Lees ook: Pesten melden op school

Je hoeft het niet alleen op te lossen

Leerlingen zijn niet verantwoordelijk voor het oplossen van pesten.

Die verantwoordelijkheid ligt bij volwassenen en bij de school.

Wel kunnen leerlingen helpen door signalen serieus te nemen, respectvol met elkaar om te gaan en hulp te vragen wanneer dat nodig is.

Dat is geen klikken.

Dat is zorgen voor elkaar.

Oefen met kijken, vragen en handelen

Goed leren kijken naar sociale situaties kun je oefenen.

Door samen situaties te bekijken, vragen te stellen en verschillende meningen te bespreken, ontdekken leerlingen dat iedereen een situatie anders kan ervaren.

Juist daarom is het belangrijk om niet te snel te oordelen, maar eerst goed te kijken, vragen te stellen en daarna bewust te handelen.

Onze oefenvorm Respect Detectives helpt leerlingen én leerkrachten om deze vaardigheden stap voor stap te oefenen.

→ Bekijk de oefening Respect Detectives.

Samen maken we de groep

Een veilige school ontstaat niet doordat één leerling altijd het juiste doet.

Een veilige school ontstaat wanneer leerlingen én leerkrachten samen bouwen aan een cultuur waarin respect zichtbaar is.

Door signalen te herkennen, elkaar serieus te nemen, vragen te durven stellen en verantwoordelijkheid te nemen voor elkaar, groeit stap voor stap een groep waarin iedereen zich veilig voelt.

Wij geloven dat iedere leerling het verschil kan maken. Niet door alles zelf op te lossen, maar door mee te bouwen aan een cultuur van respect.