Groepsdruk bij jongeren

Hoe invloed van de groep gedrag en keuzes beïnvloedt

Groepsdruk speelt een grote rol in het leven van jongeren. Leerlingen willen graag bij de groep horen en kunnen daardoor keuzes maken die zij eigenlijk niet willen maken.

Dat kan bijvoorbeeld gaan over:

– meedoen met pesten
– vapen of roken
– smartphone- en socialmediagebruik
– grenzen overgaan
– stoer gedrag laten zien
– meegaan in risicogedrag

Voor veel jongeren is het lastig om tegen de groep in te gaan, zeker wanneer zij bang zijn om buitengesloten te worden.

Door groepsdruk bespreekbaar te maken leren leerlingen bewuster nadenken over hun gedrag, grenzen en keuzes.

Wat is groepsdruk?

Groepsdruk betekent dat iemand zich beïnvloed voelt door anderen in de groep.

Soms gebeurt dit direct, bijvoorbeeld wanneer iemand wordt uitgedaagd of overgehaald. Maar groepsdruk kan ook ongemerkt ontstaan doordat leerlingen erbij willen horen of niet anders durven zijn dan de rest.

Veel jongeren vinden het moeilijk om nee te zeggen wanneer vrienden iets doen wat spannend, stoer of populair lijkt.

Waarom groepsdruk zo sterk werkt

Tijdens de puberteit speelt de mening van leeftijdsgenoten een grote rol. Jongeren zoeken naar hun identiteit en willen zich verbonden voelen met anderen.

Daardoor ontstaat soms druk om mee te doen met gedrag dat eigenlijk niet goed voelt.

Bijvoorbeeld:

✔ meegaan in pesten of buitensluiten
✔ vapen of roken omdat anderen het doen
✔ te veel tijd besteden aan sociale media
✔ grenzen overschrijden om erbij te horen
✔ gedrag kopiëren van influencers of vrienden

Door inzicht te krijgen in groepsdruk leren leerlingen bewuster omgaan met invloed van anderen.

Groepsdruk en sociale media

Sociale media versterken groepsdruk vaak extra. Jongeren vergelijken zichzelf met anderen en zien voortdurend beelden van gedrag, trends en uitdagingen.

Daardoor kunnen leerlingen het gevoel krijgen dat zij moeten meedoen om erbij te horen.

Onderwerpen zoals:

– vapen
– schermtijd
– uiterlijk
– online gedrag
– influencers
– sociale status

spelen hierbij vaak een rol.

→ Bekijk ook Mediawijsheid & online gedrag

Groepsdruk, gewoontes en verleidingen

Groepsdruk speelt vaak een rol bij gedrag en gewoontes van jongeren. Denk bijvoorbeeld aan vapen, smartphonegebruik, sociale media of meegaan met anderen om erbij te horen.

Op de pagina Verleidingen & verslaving vind je uitleg, lesmateriaal en een gratis bannerposter die stap voor stap laat zien hoe gewoontes en verslavend gedrag kunnen ontstaan.

→ Bekijk Verleidingen & verslaving
→ Bekijk lesmateriaal over verslaving
→ Bekijk vapen en jongeren
→ Bekijk spreekbeurt over verslaving

Werken aan weerbaarheid

Een belangrijke manier om met groepsdruk om te gaan is het versterken van weerbaarheid. Wanneer leerlingen leren om hun eigen keuzes te maken en grenzen aan te geven, kunnen zij beter omgaan met invloed van anderen.

Leerlingen leren bijvoorbeeld:

✔ nee zeggen
✔ eigen grenzen herkennen
✔ omgaan met spanning
✔ vertrouwen op hun eigen keuzes
✔ sterker in hun schoenen staan

→ Bekijk Grenzen, opkomen voor jezelf & weerbaarheid

Groepsdruk en sociale veiligheid

Groepsdruk kan ook een rol spelen bij pesten, buitensluiten of grensoverschrijdend gedrag. Soms doen leerlingen mee met gedrag omdat zij bang zijn zelf buiten de groep te vallen.

Door hierover in gesprek te gaan kunnen scholen leerlingen helpen om:

✔ verantwoordelijkheid te nemen
✔ eigen keuzes te maken
✔ respectvol met elkaar om te gaan
✔ sociale veiligheid te versterken

→ Bekijk ook Sociale veiligheid op school

Inzetten in de klas

Het thema groepsdruk is geschikt voor:

✔ mentorlessen
✔ burgerschap
✔ klassengesprekken
✔ projectweken
✔ lessen over mentale gezondheid
✔ preventieve lessen rond pesten en weerbaarheid

Zowel in het basisonderwijs als in het voortgezet onderwijs.