Schoolbreed werken aan sfeer en gedrag

Samen bouwen aan een positieve en veilige basisschool

Een fijne schoolcultuur ontstaat niet door één poster, één les of één project.

Zij groeit wanneer leerlingen en volwassenen steeds opnieuw merken: zo gaan wij hier met elkaar om.

Dat begint met een gezamenlijke visie op sfeer en gedrag. Wat vinden we belangrijk? Welke waarden willen we voorleven? Hoe zorgen we ervoor dat afspraken niet alleen op papier staan, maar herkenbaar zijn in de klas, op het schoolplein en in de hele school?

Door schoolbreed bewust aandacht te geven aan sfeer, gedrag en verbondenheid ontstaat meer duidelijkheid, rust en herkenning — voor leerlingen, leerkrachten en het hele team.

Een gezamenlijke visie op sfeer en gedrag

Schoolbreed werken begint met een gedeelde basis.

Wanneer waarden en afspraken duidelijk zijn, weten leerlingen én volwassenen waar de school voor staat en wat zij van elkaar mogen verwachten. Dat helpt om eenduidig te handelen, zonder dat iedereen steeds opnieuw het wiel hoeft uit te vinden.

Een gezamenlijke visie geeft richting aan:

• de manier waarop leerlingen met elkaar omgaan;
• het voorbeeldgedrag van volwassenen;
• afspraken in klas, gang en op het schoolplein;
• gesprekken over gedrag, respect en verantwoordelijkheid;
• de materialen en activiteiten die de school inzet.

→ Bekijk Een gezamenlijke visie op sfeer en gedrag

Zichtbaarheid in de hele school

Wat je belangrijk vindt, mag gezien worden.

Posters, afspraken, symbolen en positieve boodschappen zorgen ervoor dat de waarden van de school niet alleen worden uitgesproken, maar dagelijks zichtbaar zijn. In lokalen, gangen, teamruimtes en gezamenlijke ruimtes herinneren zij iedereen aan wat de school belangrijk vindt.

Zichtbaarheid kan helpen om:

• gewenst gedrag concreet te maken;
• schoolafspraken herkenbaar te houden;
• rust en voorspelbaarheid te creëren;
• gesprekken over gedrag eenvoudiger te starten;
• het wij-gevoel binnen de school te versterken.

→ Bekijk Zichtbaarheid in de hele school

Gedeelde beleving en gezamenlijke momenten

Een schoolcultuur groeit ook door momenten die leerlingen samen beleven.

Een activiteit, viering of schoolbreed project kan een gezamenlijke taal geven aan onderwerpen zoals respect, veiligheid, samenwerken en erbij horen. Het maakt zichtbaar dat sfeer en gedrag niet alleen iets van één klas zijn, maar van de hele school.

→ Bekijk Gedeelde beleving en gezamenlijke momenten

Schoolbreed project: de musical Stop pesten

De musical Stop pesten is een voorbeeld van zo’n gedeelde beleving. Jongere leerlingen werken met herkenbare afspraken, terwijl oudere leerlingen een actieve rol krijgen in de uitvoering en het voorbeeldgedrag.

Zo ontstaat een schoolbreed moment dat leerlingen raakt, sociale thema’s bespreekbaar maakt en aanleiding geeft om daarna verder te werken in de klas.

→ Bekijk Schoolbreed project: De musical Stop pesten  voor het basisonderwijs

Van visie naar dagelijks handelen

Schoolbreed werken krijgt pas echt betekenis wanneer het terugkomt in gewone momenten van de dag.

Bijvoorbeeld wanneer:

• een leerling weet welke afspraak geldt op het schoolplein;
• een leerkracht gewenst gedrag opmerkt en benoemt;
• een groep samen bespreekt wat nodig is voor een fijne sfeer;
• collega’s dezelfde taal gebruiken rond gedrag en omgang;
• waarden zichtbaar zijn, maar ook worden voorgeleefd.

Zo verbinden schoolbrede afspraken en materialen zich met wat er dagelijks in iedere klas gebeurt.

Schoolbrede momenten door het jaar heen

Sommige momenten bieden een mooie aanleiding om waarden, verbondenheid en waardering extra zichtbaar te maken.

→ Koningsdag op school
→ Kerstfeest op school
→ Dag van de Leraar op school
→ Vakantie

Deze momenten staan niet los van de schoolcultuur. Ze kunnen juist helpen om samen stil te staan bij wat de school belangrijk vindt en hoe leerlingen en volwassenen met elkaar omgaan.

Focus van dit thema

Met schoolbreed werken aan sfeer en gedrag ligt de nadruk op:

• gezamenlijke waarden en duidelijke afspraken;
• positief en gewenst gedrag;
• zichtbaarheid en herkenning in de hele school;
• verbinding tussen klas, team en school;
• gezamenlijke momenten die leerlingen betrekken;
• een veilige, rustige en positieve basisschoolcultuur.

Voor wie?

Dit thema is vooral geschikt voor:

• basisonderwijs;
• speciaal basisonderwijs;
• IKC’s;
• kinderopvang die samenwerkt met een basisschool;
• schoolleiders, intern begeleiders en schoolteams.