Voortgezet onderwijs / middelbaar onderwijs

Identiteit, zelfbeeld en bewuste keuzes

Wie ben je — en wat laat je zien?

Een leerling plaatst iets online.
Even later twijfelt diegene: Past dit eigenlijk wel bij mij?

In het voortgezet onderwijs ontdekken leerlingen steeds meer wie zij zijn, wat zij belangrijk vinden en hoe zij willen omgaan met anderen. Tegelijkertijd krijgen meningen van vrienden, sociale media en de groep vaak veel invloed.

Persoonlijke groei gaat in deze fase niet over altijd zeker weten wat je moet doen. Het gaat over leren stilstaan, nadenken en bewust kiezen.

Wat speelt er in het voortgezet onderwijs?

Leerlingen ontwikkelen in deze periode een eigen identiteit. Zij maken nieuwe vriendschappen, krijgen meer vrijheid en verantwoordelijkheid en denken vaker na over hun plek in de groep en de toekomst.

Dat zie je bijvoorbeeld terug in vragen als:

• Wie ben ik, online en offline?
• Wat vind ik echt belangrijk?
• Hoe laat ik mij beïnvloeden door anderen?
• Durf ik te zeggen wat ik vind?
• Waar ligt mijn grens?
• Wat doe ik wanneer iemand wordt buitengesloten?
• Welke keuzes passen bij de persoon die ik wil zijn?

Deze vragen hoeven niet altijd direct over een leerling zelf te gaan. Een verhaal, stelling of herkenbare online situatie kan een veilige ingang bieden voor gesprek en reflectie.

Werken aan persoonlijke groei in het VO

Binnen Persoonlijke groei & ontwikkeling ligt in deze fase de nadruk op:

• zelfbeeld en identiteit – ontdekken wie je bent en wat bij je past;
• invloed van anderen – herkennen van groepsdruk, verwachtingen en online beïnvloeding;
• grenzen – voelen, aangeven en respecteren;
• eigenaarschap – verantwoordelijkheid nemen voor gedrag en keuzes;
• reflectie – nadenken over gedachten, gevoelens en gevolgen;
• richting kiezen – vooruitkijken naar wat je wilt leren, doen en worden.

Het doel is niet om leerlingen één juist antwoord te geven. Het doel is dat zij leren bewuster naar zichzelf, naar anderen en naar hun keuzes te kijken.

Direct inzetbaar in de klas of mentorles

Deze materialen helpen om reflectie en gesprek op gang te brengen.

Gebruik bijvoorbeeld een lees- & praatplaat als start van een mentorles, een poster als zichtbare reminder of een digitale les om samen te reflecteren op keuzes en invloed.

Bewust kiezen, ook online

Online keuzes horen bij persoonlijke groei. Wat je kijkt, liket, deelt of doorstuurt, heeft invloed op jezelf én op anderen.

Met IKFILTEREER leren leerlingen daarom niet alleen wat online veilig is, maar vooral om even stil te staan vóór zij kiezen:

Waar? Zinvol? Nodig? Aardig? Veilig?

→ Bekijk IKFILTEREER – lessen over online keuzes
→ Bekijk poster IKFILTEREER: Denk • Filter • Deel
→ Bekijk IKFILTEREER - polsbandje mediawijsheid &

Zo blijft de productselectie rustig, terwijl IKFILTEREER wel een heel duidelijke en logische plek krijgt.

Wat vraagt jouw klas op dit moment?

Kies het thema dat aansluit bij wat er speelt.

Jezelf mogen zijn, verschillen en erbij horen
→ Jij hoort erbij

Sociale media, online identiteit en bewuste keuzes
→ Mediawijsheid
→IKFILTEREER

Groepsdruk, grenzen en opkomen voor jezelf
→ Opkomen voor jezelf
→ Sociale veiligheid op school

Buitensluiten, online gedrag of pesten
→ Pesten op school
→ Sociale veiligheid op school

Positief gedrag, waardering en verantwoordelijkheid
→ Positief gedrag & waardering

Motivatie, doorzetten en leren leren
→ Motivatie & doorzettingsvermogen
→ Leren & Studievaardigheden

Van reflectie naar een bewuste keuze

Een gesprek over identiteit of groepsdruk is waardevol, maar krijgt pas betekenis wanneer leerlingen ontdekken wat zij zelf kunnen doen.

Bijvoorbeeld:

• even wachten voordat je iets online deelt;
• een grens aangeven wanneer iets niet goed voelt;
• niet meelachen wanneer iemand wordt buitengesloten;
• hulp vragen wanneer je ergens mee zit;
• opnieuw proberen wanneer iets moeilijk is;
• een keuze maken die past bij wat jij belangrijk vindt.

Zo leren leerlingen dat persoonlijke groei niet iets is wat later gebeurt. Het zit in kleine keuzes, iedere dag opnieuw.