Positief groepsklimaat

voor een positief leefklimaat in groep of klas

Elke leerkracht wil een positieve sfeer in de klas waarin leerlingen prettig met elkaar omgaan en pesten geen kans krijgt. Werken aan sociale veiligheid en een positief groepsgevoel betekent vooral werken aan onderling vertrouwen.

Wanneer leerlingen zich veilig voelen in de groep, durven zij zichzelf te zijn, samen te werken en actief deel te nemen aan de les.

Wat is een positief groepsklimaat?

Een positief groepsklimaat heeft een directe invloed op het leer- en leefklimaat in de klas. Leerlingen kunnen pas goed tot leren komen wanneer zij zich veilig en prettig voelen in de groep.

In een positieve klas:

• voelen leerlingen zich gezien en gewaardeerd

• is er ruimte om fouten te maken en vragen te stellen

• kunnen leerlingen zich beter concentreren op hun taken

• wordt ontspannen en daardoor effectiever gewerkt

Wanneer de sfeer in de klas goed is, gaat er bovendien minder tijd verloren aan het corrigeren van gedrag.

Pesten krijgt minder kans bij een positief groepsklimaat

In een klas waar leerlingen zich verbonden voelen met elkaar, krijgt pesten minder kans. Daarom is het belangrijk dat leerkrachten bewust aandacht besteden aan het pedagogisch klimaat in de groep.

Wanneer de onderlinge relaties tussen leerlingen sterk zijn en de relatie met de docent goed is, ontstaat een positieve groepssfeer. Problemen worden dan eerder bespreekbaar en leerlingen voelen zich veilig genoeg om elkaar aan te spreken op negatief gedrag.

Door pesten bespreekbaar te maken en duidelijke afspraken te maken over hoe leerlingen met elkaar omgaan, kan pestgedrag zoveel mogelijk worden voorkomen.

→ Lees meer over pesten op school

Positief leefklimaat werkt ook motiverend voor de docent

Een positief leefklimaat is niet alleen belangrijk voor leerlingen, maar ook voor de docent. Lesgeven in een groep waar respect en vertrouwen centraal staan werkt motiverend en geeft energie.

Wanneer de sfeer in de klas goed is, begint een docent met meer plezier aan de schooldag en ontstaat er ruimte om samen met de leerlingen nieuwe activiteiten te ondernemen.

→ Bekijk ook Motivatie posters

Werken aan een positief groepsklimaat

Aan het begin van het schooljaar moeten leerlingen en docenten hun plek in de groep opnieuw vinden. In de eerste weken van het schooljaar — ook wel de gouden weken genoemd — wordt de basis gelegd voor het groepsklimaat.

Door vanaf het begin bewust aandacht te besteden aan samenwerking en omgangsvormen, kan het groepsproces positief worden beïnvloed.

Coöperatieve werkvormen helpen leerlingen om elkaar beter te leren kennen en samen te werken. Ook kleine dagelijkse momenten kunnen bijdragen aan een positieve sfeer, bijvoorbeeld door leerlingen persoonlijk welkom te heten of aandacht te besteden aan positieve gebeurtenissen in de klas.

Samen afspraken maken in de klas

Laat leerlingen meedenken over hoe zij met elkaar willen omgaan in de klas. Door samen afspraken te maken, voelen leerlingen zich meer verantwoordelijk voor de groepssfeer.

De ‘Like onze afspraken’ poster kan hierbij helpen. Leerlingen kunnen samen afspraken formuleren en deze ondertekenen. Door de poster zichtbaar in de klas op te hangen, worden de gemaakte afspraken dagelijks herinnerd.

→ Bekijk Posters regels & afspraken in de klas

Talenten benoemen en leerlingen motiveren

Een positief groepsklimaat ontstaat ook wanneer leerlingen zich gezien en gewaardeerd voelen. Door aandacht te besteden aan de talenten en kwaliteiten van leerlingen, groeit het zelfvertrouwen en de betrokkenheid bij de groep.

Motiverende diploma's kunnen een leuke manier zijn om leerlingen te laten zien dat hun inzet en ontwikkeling worden gezien.

→ Bekijk Motiverende diploma's

De relatie tussen docent en leerling vormt de basis van een positief leefklimaat. Leerlingen hebben behoefte aan veiligheid en duidelijkheid, en leerkrachten kunnen hieraan bijdragen door aandacht te hebben voor vertrouwen, respect en open communicatie.