Activiteiten tegen pesten
Praktische activiteiten tegen pesten in de klas en op school
Zoek je een activiteit tegen pesten waarmee leerlingen niet alleen luisteren, maar ook zelf aan de slag gaan?
Op deze pagina vind je een aantal praktische activiteiten tegen pesten voor de klas, een leerjaar of de hele school. Leerlingen denken na over hun eigen gedrag, de invloed van de groep en wat zij kunnen doen om pesten zoveel mogelijk te voorkomen.
De activiteiten zijn geschikt voor de Week Tegen Pesten, de Gouden en Zilveren Weken, burgerschap, mentorlessen en andere momenten waarop je wilt werken aan respect en sociale veiligheid.
De Muur tegen Pesten
Samen zichtbaar bouwen aan een veilige school
De Muur tegen Pesten is een gezamenlijke activiteit waarbij iedere leerling een eigen steen bijdraagt aan een veilige klas of school.
Leerlingen schrijven of tekenen op een baksteenkaart wat zij zelf kunnen doen om pesten te voorkomen. Denk bijvoorbeeld aan iemand helpen, niet meelachen, naar elkaar luisteren, stop zeggen of hulp halen wanneer iemand zich onveilig voelt.
Alle stenen worden daarna samengevoegd tot één grote muur. Zo wordt zichtbaar dat een veilige school niet door één persoon wordt gebouwd, maar door iedereen samen.
De activiteit kan worden uitgevoerd:
✔ met één klas
✔ met een heel leerjaar
✔ met een afdeling
✔ met de hele school
✔ tijdens de Week Tegen Pesten
✔ als start van gezamenlijke afspraken tegen pesten
Zo werkt de activiteit
- Bespreek met de leerlingen wat nodig is om je veilig en welkom te voelen.
- Geef iedere leerling een eigen baksteenkaart.
- Laat leerlingen opschrijven of tekenen wat zij zelf kunnen bijdragen.
- Bespreek een aantal stenen met de groep.
- Bouw alle bijdragen samen op tot één zichtbare Muur tegen Pesten.
De muur kan langere tijd in de klas, aula of gang blijven hangen. Hierdoor blijven de afspraken en ideeën ook na de activiteit zichtbaar.
Het lespakket bevat een A2-poster, 100 baksteenkaarten, een button, een linnen polsbandje en een digitaal werkboekje met vragen en opdrachten.
Geschikt voor: een klas, leerjaar, afdeling of de hele school
Duur: één les of verspreid over meerdere momenten
Benodigdheden: het lespakket Muur tegen Pesten en schrijf- of tekenmateriaal
→ Bekijk het Lespakket Muur tegen Pesten
Meer activiteiten tegen pesten
Naast De Muur tegen Pesten zijn er andere manieren om leerlingen actief te laten nadenken over pesten, groepsdruk, omstanders en verantwoordelijkheid.
Speurtocht Stop pesten
Tijdens de Speurtocht Stop pesten gaan leerlingen in groepjes op zoek naar vragen en opdrachten over pesten, respect, groepsdruk en sociale veiligheid.
De speurtocht kan in de klas, door het schoolgebouw of buiten op de speelplaats worden uitgezet. Door samen te overleggen en opdrachten uit te voeren, praten leerlingen op een actieve manier over het onderwerp.
→ Bekijk de Speurtocht 'Stop pesten'
Gratis activiteit: Iedereen hoort erbij
Met de gratis werkvorm Iedereen hoort erbij onderzoeken leerlingen wat zij zelf kunnen doen om ervoor te zorgen dat niemand wordt buitengesloten.
De activiteit helpt leerlingen niet alleen na te denken over wat er misgaat bij pesten, maar vooral over hoe zij samen kunnen bouwen aan een groep waarin iedereen zich gezien en welkom voelt.
→ Bekijk de gratis Werkvorm: Iedereen hoort erbij
Buffertik
Buffertik is een actieve bewegingsactiviteit waarin de rol van omstanders centraal staat. Leerlingen ervaren tijdens het spel dat je sterker staat wanneer anderen naast je gaan staan en je helpen.
Na het spel bespreek je wat er gebeurde: wie hielp, wie keek toe en wat veranderde er toen leerlingen gingen samenwerken?
→ Bekijk de gratis activiteit Buffertik
Welke activiteit tegen pesten past bij jouw groep?
Welke activiteit het meest geschikt is, hangt af van wat je met de leerlingen wilt bereiken.
Wil je samen zichtbare afspraken maken?
Kies dan voor De Muur tegen Pesten.
Wil je leerlingen bewegend en samenwerkend laten leren?
Kies dan voor Buffertik.
Wil je een activiteit door de klas of school organiseren?
Kies dan voor de Speurtocht Stop pesten.
Wil je vooral werken aan erbij horen en verbondenheid?
Kies dan voor Iedereen hoort erbij.
Een activiteit kan op zichzelf worden gebruikt, maar ook worden gecombineerd met een les, klassengesprek, verhaal, poster of andere werkvorm.
Meer lesmateriaal en werkvormen tegen pesten
Zoek je naast deze activiteiten ook lessen, werkbladen, PowerPoints, verhalen of andere werkvormen?
Bekijk dan het complete overzicht met lesmateriaal en werkvormen tegen pesten. Daar vind je meer materialen voor verschillende leeftijden en lesdoelen.
→ Bekijk Lesmateriaal & werkvormen tegen pesten
Liever direct gratis aan de slag?
→ Bekijk Gratis lesmateriaal over pesten
Wanneer kun je activiteiten tegen pesten inzetten?
Activiteiten tegen pesten kunnen op verschillende momenten worden ingezet:
✔ tijdens de Week Tegen Pesten
✔ tijdens de Gouden of Zilveren Weken
✔ binnen burgerschapsonderwijs
✔ tijdens een mentorles
✔ bij groepsvorming
✔ wanneer leerlingen elkaar buitensluiten of uitlachen
✔ wanneer de sfeer in een groep verandert
✔ als onderdeel van het veiligheidsbeleid van de school
Je hoeft niet te wachten tot er daadwerkelijk wordt gepest. Door regelmatig aandacht te besteden aan grenzen, respect, omstanders en elkaar helpen, leren leerlingen eerder herkennen wat hun gedrag met iemand anders kan doen.
Waarom een activiteit tegen pesten?
Tijdens een activiteit worden leerlingen zelf betrokken bij het onderwerp. Zij luisteren niet alleen naar uitleg, maar moeten ook nadenken, overleggen, kiezen, bewegen, schrijven of iets maken.
Dat kan helpen om abstracte woorden als respect, veiligheid en verantwoordelijkheid concreter te maken.
Een activiteit tegen pesten kan leerlingen laten ontdekken:
✔ dat iedereen invloed heeft op de sfeer in de groep
✔ dat meelachen of wegkijken gevolgen kan hebben
✔ dat hulp vragen geen klikken is
✔ dat kleine acties verschil kunnen maken
✔ dat iedereen kan bijdragen aan een veilige groep
De nabespreking is daarbij minstens zo belangrijk als de activiteit zelf. Vraag leerlingen wat zij ontdekten, welke keuzes zij zagen en wat zij vanaf dat moment anders zouden kunnen doen.
De rol van de groep
Pesten speelt zich meestal niet alleen af tussen degene die pest en degene die wordt gepest. Ook andere leerlingen hebben invloed op wat er gebeurt.
Een leerling die meelacht, een bericht doorstuurt of wegkijkt, kan het pesten onbedoeld versterken. Een leerling die niet meedoet, naast iemand gaat staan of hulp haalt, kan juist helpen om het te stoppen.
Activiteiten maken deze invloed van de groep zichtbaar en helpen leerlingen nadenken over hun eigen rol. Niemand hoeft een pestsituatie alleen op te lossen. Samen kan een groep wel een belangrijk verschil maken.
Veelgestelde vragen
Voor welke leeftijden zijn de activiteiten geschikt?
De activiteiten kunnen worden aangepast aan verschillende leeftijden. Bij jongere kinderen is meer begeleiding en eenvoudige uitleg nodig. Oudere leerlingen kunnen uitgebreider nadenken over groepsdruk, omstanders, online gedrag en hun eigen verantwoordelijkheid.
Bekijk bij iedere activiteit welke leeftijd en werkwijze het beste passen.
Zijn er ook gratis activiteiten tegen pesten?
Ja. Iedereen hoort erbij en Buffertik zijn gratis te gebruiken. Daarnaast vind je op de pagina met gratis lesmateriaal over pesten nog meer gratis werkvormen, lessen, werkbladen en downloads.
Kan ik een activiteit tijdens de Week Tegen Pesten gebruiken?
Ja. Alle activiteiten op deze pagina kunnen tijdens de Week Tegen Pesten worden ingezet. De Muur tegen Pesten en de speurtocht zijn ook geschikt voor een gezamenlijke activiteit met meerdere klassen of de hele school.
Kan ik de activiteiten ook buiten de Week Tegen Pesten gebruiken?
Ja. Werken aan een veilige groep is het hele schooljaar belangrijk. De activiteiten passen bijvoorbeeld ook bij de Gouden en Zilveren Weken, burgerschap, mentorlessen en groepsvorming.
Is één activiteit voldoende om pesten te voorkomen?
Eén activiteit kan een waardevol gesprek op gang brengen, maar pesten voorkomen vraagt gedurende het hele schooljaar aandacht.
Leerlingen moeten merken dat grenzen serieus worden genomen, hulp vragen mag en volwassenen reageren wanneer iemand zich onveilig voelt. Gebruik een activiteit daarom als onderdeel van een bredere aanpak van sociale veiligheid.
Moeten leerlingen tijdens de activiteit over eigen ervaringen vertellen?
Nee. Leerlingen kunnen praten over voorbeelden, afbeeldingen of situaties zonder iets over zichzelf te vertellen.
Wanneer een leerling toch een persoonlijke ervaring deelt, neem die dan serieus. Bespreek buiten de groep wat de leerling nodig heeft en welke vervolgstappen passend zijn.
Verder werken aan een veilige groep
Een activiteit tegen pesten kan leerlingen laten ervaren dat iedereen invloed heeft op de sfeer binnen een groep. De grootste verandering ontstaat wanneer de afspraken en inzichten daarna ook zichtbaar blijven in het dagelijks handelen.
Kom daarom regelmatig terug op wat de leerlingen tijdens de activiteit hebben ontdekt. Bespreek niet alleen wat niet mag, maar vooral wat leerlingen wél kunnen doen om elkaar te helpen en ervoor te zorgen dat iedereen erbij hoort.
Verder lezen
Aan de slag met lessen en werkvormen
→ Lesmateriaal & werkvormen tegen pesten
→ Gratis lesmateriaal over pesten
→ Gratis Les over pesten
→ De Week Tegen Pesten
Pesten begrijpen en voorkomen
→ Wat is pesten?
→ Wat is het verschil tussen plagen, ruzie en pesten?
→ Pestpreventie op school
→ De kracht van omstanders