Wat is respect?

Betekenis van respect voor kinderen, leerlingen en scholen

Wat is respect?

Respect betekent dat je rekening houdt met gevoelens, grenzen, meningen, eigendommen en verschillen van anderen. Wanneer je respect toont, laat je zien dat je de ander serieus neemt en waardeert.

Respect zie je bijvoorbeeld wanneer je naar iemand luistert, iemand laat uitpraten, rekening houdt met gevoelens of verschillen accepteert.

Respect gaat verder dan beleefd zijn. Het gaat over hoe je met andere mensen omgaat, zowel in woorden als in gedrag.

Op school speelt respect een belangrijke rol. Het helpt leerlingen om prettig samen te werken, zich veilig te voelen en positief met elkaar om te gaan.

Deze pagina hoort binnen het thema:

→ Respect & omgangsvormen

Respect uitgelegd in kindertaal

Voor kinderen kun je respect eenvoudig uitleggen:

Respect betekent dat je anderen behandelt zoals jij zelf behandeld wilt worden.

Dat betekent bijvoorbeeld:

• luisteren wanneer iemand praat
• iemand laten uitpraten
• vriendelijk zijn
• rekening houden met gevoelens
• eerlijk omgaan met elkaar
• verschillen accepteren
• netjes omgaan met spullen van anderen

Respect begint vaak met kleine dingen die een groot verschil maken voor de sfeer in een groep.

→ Lees ook: Respect uitleggen aan jonge kinderen

Lesmateriaal om met kinderen te praten over wat respect betekent en hoe je respectvol met elkaar omgaat in de klas en op school.

Wat betekent respect in de klas?

In de klas zie je respect terug in dagelijkse situaties.

Leerlingen tonen respect wanneer zij:

• naar elkaar luisteren
• elkaar laten uitpraten
• samenwerken zonder elkaar uit te sluiten
• verschillen accepteren
• rekening houden met gevoelens van anderen
• zorgvuldig omgaan met materialen
• op een vriendelijke manier communiceren

Respect is niet iets wat je af en toe laat zien. Het is iets wat iedere dag zichtbaar wordt in gedrag en keuzes.

→ Bekijk Voorbeelden van respect in de klas

Waarom is respect belangrijk?

Respect helpt om prettig samen te leven, samen te werken en conflicten te voorkomen.

Wanneer leerlingen respectvol met elkaar omgaan:

• voelen kinderen zich veiliger
• ontstaat meer vertrouwen
• verloopt samenwerken beter
• worden verschillen makkelijker geaccepteerd
• neemt de sociale veiligheid toe

Respect draagt bij aan een positief klassenklimaat waarin leerlingen zichzelf durven zijn en zich gehoord voelen.

→ Lees verder: Waarom is respect belangrijk?

Hoe leren kinderen respect?

Respect ontstaat niet vanzelf.

Kinderen leren respect vooral door:

• voorbeeldgedrag van volwassenen
• gesprekken over gedrag
• ervaringen in de groep
• gezamenlijke afspraken
• positieve feedback
• oefenen in dagelijkse situaties

Wanneer respect regelmatig terugkomt in gesprekken en activiteiten, groeit het uit tot een vanzelfsprekend onderdeel van de klas.

Voorbeelden van respect

Respect kan op veel verschillende manieren zichtbaar worden.

Voorbeelden van respect zijn:

• iemand helpen wanneer dat nodig is
• luisteren zonder te onderbreken
• verschillen accepteren
• excuses aanbieden wanneer je iets verkeerd hebt gedaan
• rekening houden met gevoelens van anderen
• eerlijk omgaan met afspraken
• op een rustige manier reageren tijdens een meningsverschil

Deze voorbeelden maken respect concreet en herkenbaar voor leerlingen.

→ Bekijk meer Voorbeelden van respect in de klas

Respect en omgangsvormen

Omgangsvormen zijn de praktische uitwerking van respect.

Wanneer leerlingen elkaar begroeten, luisteren naar elkaar, beleefd communiceren en rekening houden met anderen, laten zij respect zien.

Door bewust aandacht te besteden aan omgangsvormen leren leerlingen hoe respect er in de praktijk uitziet.

→ Bekijk Omgangsvormen in de klas

Respectafspraken in de klas

Veel scholen maken samen met leerlingen afspraken over respectvol gedrag.

Denk bijvoorbeeld aan afspraken zoals:

• We luisteren naar elkaar.
• We laten elkaar uitpraten.
• We lachen elkaar niet uit.
• We helpen elkaar wanneer dat nodig is.
• We gaan respectvol om met verschillen.

Wanneer leerlingen betrokken worden bij het maken van afspraken voelen zij zich vaak meer verantwoordelijk voor de sfeer in de groep.

→ Bekijk Respectafspraken in de klas

→ Bekijk Respectregels in de klas

Respect en burgerschap

Respect is een belangrijk onderdeel van burgerschapsonderwijs.

Leerlingen leren omgaan met verschillen, luisteren naar andere meningen en verantwoordelijkheid nemen voor hun gedrag.

Door respect bespreekbaar te maken werken scholen tegelijkertijd aan:

• sociale veiligheid
• democratisch burgerschap
• inclusie
• samenwerken
• verantwoordelijkheid

→ Lees meer over Burgerschap op school

Respect zichtbaar maken in de klas

Veel scholen kiezen ervoor om respect niet alleen te bespreken, maar ook zichtbaar te maken in de leeromgeving.

Door respect dagelijks zichtbaar te maken worden leerlingen herinnerd aan de afspraken en waarden binnen de groep.

Scholen gebruiken hiervoor bijvoorbeeld:

• posters over respect
• lesmaterialen en werkvormen
• respectbuttons
• respectbandjes
• klassengesprekken
• projecten zoals De Respectmuur

→ Bekijk Materialen voor Respect op school

Poster ‘Wat is respect?’

Een van de meest gebruikte materialen binnen scholen is de poster ‘Wat is respect?’.

Deze poster laat in één oogopslag zien wat respect betekent en helpt om gesprekken te starten over gedrag, omgangsvormen en samenwerken.

Veel scholen gebruiken deze poster:

• tijdens groepsvorming
• bij klassengesprekken
• tijdens mentorlessen
• tijdens de Week van Respect
• als dagelijkse herinnering aan afspraken in de klas

→ Bekijk Posters over respect

Materialen over respect

Wil je respect concreet maken in de klas?

Bekijk dan ook:

→ Lesmaterialen & werkvormen respect
→ Posters over respect
→ Respectbuttons
→ Respectbandjes
→ Respect project op school – De Respectmuur

Deze materialen helpen om respect zichtbaar én bespreekbaar te maken in de klas en op school.

Samenvatting: wat betekent respect?

Respect betekent dat je rekening houdt met anderen en hen behandelt zoals jij zelf behandeld wilt worden.

Respect zie je wanneer mensen:

• luisteren naar elkaar
• verschillen accepteren
• rekening houden met gevoelens
• verantwoordelijkheid nemen voor hun gedrag
• bijdragen aan een veilige en positieve sfeer

Wanneer respect een vanzelfsprekend onderdeel wordt van de dagelijkse omgang, ontstaat een omgeving waarin leerlingen zich veilig voelen, zichzelf kunnen zijn en samen kunnen groeien.