Mediawijsheid

Bewust, veilig en respectvol omgaan met online zijn

Mediawijsheid gaat over hoe leerlingen omgaan met de digitale wereld waarin zij dagelijks leven. Ze communiceren, leren en delen online — vaak al op jonge leeftijd. Online zijn biedt kansen om jezelf te ontwikkelen en te verbinden, maar vraagt ook om bewustzijn, zelfregie en reflectie.

Door preventief te werken aan mediawijsheid versterken scholen de digitale weerbaarheid van leerlingen en verkleinen zij de kans op online pesten, misverstanden en onveilig gedrag. Mediawijsheid helpt leerlingen om bewust, veilig en respectvol om te gaan met media — als verlengstuk van hun dagelijks leven.

Net als offline hebben leerlingen online te maken met grenzen, gevoelens en gevaren.

Mediawijsheid: kies een invalshoek

Kies het onderdeel dat past bij wat er nú speelt in jouw groep of school.

Bewust online gedrag

Positieve, dagelijkse keuzes

Schermtijd, focus, multitasking, smartphonegebruik en online communicatie.
Leerlingen leren nadenken vóórdat ze delen, reageren of afgeleid raken.

Digitale normen & waarden

Samen afspraken maken over online gedrag

Hoe ga je respectvol met elkaar om online?
Dit onderdeel helpt scholen om waarden te vertalen naar concrete afspraken en gedrag.

Online veiligheid & risico’s

Risico’s herkennen en problemen voorkomen

Privacy, online contacten, digitale verleiding en veiligheid in het verkeer.
Leerlingen leren risico’s herkennen voordat het misgaat.

Wanneer is mediawijsheid niet meer genoeg?

Soms wordt online gedrag structureel schadelijk of grensoverschrijdend, bijvoorbeeld bij herhaald online pesten, misbruik van vertrouwen of manipulatie.

In die situaties valt dit onder
Online pesten & cyberpesten
Materialen voor aanpak, begeleiding en bescherming

Wanneer zet je mediawijsheid in?

Materialen rond mediawijsheid zijn inzetbaar:

  • vanaf de bovenbouw van het basisonderwijs

  • in het voortgezet onderwijs

  • tijdens mentoruren en groepsgesprekken

  • preventief, als basis onder sociale veiligheid

  • bij signalen van online spanning of onduidelijkheid

Focus van dit thema

Met mediawijsheid werk je aan:

  • bewust en verantwoord mediagebruik

  • veilig en respectvol online gedrag

  • kritisch nadenken over delen en reageren

  • omgaan met privacy en digitale druk

  • digitale weerbaarheid en zelfbescherming

Voor wie?

Geschikt voor:

  • basisonderwijs (bovenbouw)

  • voortgezet onderwijs

Inzetbaar:

  • klassikaal

  • schoolbreed

  • preventief

  • als basis voor digitaal burgerschap

Samenhang binnen Veilige school

Mediawijsheid sluit aan bij:

  • Grenzen, opkomen voor jezelf & weerbaarheid – ook online grenzen

  • Pestpreventie – problemen voorkomen

  • Online pesten & cyberpesten – wanneer het misgaat

  • Grensoverschrijdend gedrag – bij ernstige onveiligheid

Samen vormen deze thema’s een samenhangende aanpak van digitale en sociale veiligheid.

Mediawijsheid is de basis voor veilig, respectvol en verantwoordelijk online gedrag — vóórdat problemen ontstaan.