Paarse Vrijdag voorbereiden op school
Stap voor stap naar een veilige en positieve actiedag
Vanaf 2026 wordt Paarse Vrijdag niet meer in december gehouden, maar op de tweede vrijdag van oktober. Daardoor valt de actiedag aan het begin van het schooljaar, een periode waarin scholen werken aan groepsvorming, burgerschap en een veilige schoolcultuur.
Paarse Vrijdag besteedt aandacht aan diversiteit, inclusie en jezelf mogen zijn, met bijzondere aandacht voor seksuele en genderdiversiteit. Juist omdat het onderwerp vragen of verschillende reacties kan oproepen, is een goede voorbereiding belangrijk.
Door vooraf ruimte te maken voor uitleg, vragen en respectvolle gesprekken ontstaat meer begrip en groeit het draagvlak binnen de school. Op deze pagina vind je een praktisch stappenplan, gratis materialen en ideeën om Paarse Vrijdag rustig en zorgvuldig voor te bereiden.
Op deze pagina vind je een praktisch stappenplan, gratis materialen en ideeën om Paarse Vrijdag rustig en zorgvuldig voor te bereiden. Zo werk je stap voor stap toe naar een veilige, respectvolle en positieve schooldag.
Wanneer begin je met de voorbereiding?
Voor een losse klassikale activiteit kan één of twee weken voorbereiding voldoende zijn.
Wil je Paarse Vrijdag schoolbreed organiseren, begin dan bij voorkeur vier tot zes weken eerder. Zo is er tijd om:
- het doel van de dag samen te bepalen;
- collega’s en betrokken leerlingen mee te nemen;
- vragen of zorgen te verzamelen;
- lessen en activiteiten in te plannen;
- ouders of verzorgers tijdig te informeren;
- materialen te bestellen of klaar te zetten;
- afspraken te maken over communicatie en sociale veiligheid.
Voorbereiden betekent niet dat alles groot of uitgebreid moet worden. Het betekent vooral dat leerlingen en medewerkers weten wat er gaat gebeuren en waarom de school aandacht besteedt aan Paarse Vrijdag.
Stap 1 – Bepaal wat jullie met Paarse Vrijdag willen bereiken
Begin niet bij de versiering, maar bij de bedoeling.
Vraag bijvoorbeeld:
- Waarom willen wij aandacht besteden aan Paarse Vrijdag?
- Wat past bij onze leerlingen en school?
- Welke boodschap willen wij uitdragen?
- Wie organiseert de dag?
- Welke rol krijgen leerlingen, docenten of de GSA?
- Hoe sluit de dag aan bij onze visie op sociale veiligheid en burgerschap?
Een duidelijk doel helpt om activiteiten en materialen te kiezen die werkelijk bij de school passen.
Gratis materiaal voor de voorbereiding
Wil je laagdrempelig beginnen?
Gebruik dan de gratis materialen.
Stap 2 – Begin met luisteren
Een goed gesprek begint niet met overtuigen, maar met luisteren.
Vraag leerlingen eerst:
- Wat weten jullie al over Paarse Vrijdag?
- Welke vragen hebben jullie?
- Wat denken jullie dat de bedoeling van de dag is?
- Wat hebben jullie nodig om hierover veilig te kunnen praten?
- Zijn er zorgen of misverstanden die vooraf besproken moeten worden?
Een korte, anonieme enquête kan helpen om vragen te verzamelen van leerlingen die zich niet gemakkelijk klassikaal uitspreken.
Gratis enquête Paarse Vrijdag
Met deze korte enquête kunnen leerlingen vooraf vragen, ideeën en zorgen delen.
Geschikt voor:
- mentorlessen;
- klassenbesprekingen;
- een GSA;
- schoolbrede voorbereiding;
- het inventariseren van vragen.
Stap 3 – Maak afspraken voor een veilig gesprek
Leerlingen hoeven niet allemaal hetzelfde te denken. Zij moeten wel leren om respectvol met elkaar om te gaan.
Spreek vooraf bijvoorbeeld af dat:
- iedereen mag uitspreken;
- vragen gesteld mogen worden;
- niemand persoonlijk wordt uitgelachen of aangevallen;
- ervaringen van anderen serieus worden genomen;
- kwetsende opmerkingen worden begrensd;
- leerlingen niet verplicht zijn persoonlijke informatie te delen.
Ruimte voor verschillende gedachten betekent niet dat ieder gedrag acceptabel is. De school blijft verantwoordelijk voor duidelijke grenzen en een veilige omgeving.
Stap 4 – Maak het onderwerp begrijpelijk
Gebruik in de weken voorafgaand aan Paarse Vrijdag korte momenten om aandacht te besteden aan verschillen, identiteit, respect en erbij horen.
Dat kan met:
- een werkblad;
- een klassengesprek;
- een verhaal;
- een lees- en praatplaat;
- een stelling;
- een korte video;
- vragen uit de enquête;
- een opdracht rond overeenkomsten en verschillen.
Een goede voorbereiding zorgt ervoor dat Paarse Vrijdag niet alleen zichtbaar is binnen de school, maar ook echt bijdraagt aan respect, inclusie en sociale veiligheid. Juist de gesprekken die vooraf ontstaan, geven betekenis aan de actiedag en kunnen nog lang doorwerken in de klas.
Gratis werkbladen Paarse Vrijdag
Met deze werkbladen denken leerlingen na over respect, verschillen, inclusie en sociale veiligheid.
Stap 5 – Gebruik verhalen als veilige ingang
Een verhaal maakt het mogelijk om over een onderwerp te praten zonder dat leerlingen meteen iets persoonlijks over zichzelf hoeven te vertellen.
Vanuit een personage of situatie kunnen leerlingen onderzoeken:
- Wat gebeurt hier?
- Hoe zou deze persoon zich voelen?
- Wat betekent erbij horen?
- Wat kun je doen wanneer iemand wordt buitengesloten?
- Hoe laat je merken dat verschillen er mogen zijn?
Aanbevolen verhalen:
→ De Bonte Vlinder
Een verhaal over verschillen, jezelf mogen zijn en de kracht van diversiteit.
→ De vlinder die iets kleins deed
Een verhaal over vriendelijkheid, verbinding en hoe een klein gebaar verschil kan maken.
Stap 6 – Bereid de zichtbaarheid voor
Pas wanneer leerlingen begrijpen waar Paarse Vrijdag voor staat, krijgt zichtbaarheid echt betekenis.
Denk aan:
- paarse posters;
- buttons;
- polsbandjes en lintjes;
- een Paarse Vrijdag-vlag;
- een informatiehoek;
- werkstukken of boodschappen van leerlingen;
- paarse kleding of aankleding.
Het dragen van paars kan een zichtbare steunbetuiging zijn, maar hoeft niet te worden afgedwongen. Respectvol gedrag en de sociale veiligheid van leerlingen gelden natuurlijk wel voor iedereen.
→ Bekijk Paarse Vrijdag posters
→ Bekijk Paarse Vrijdag armbandjes & lintjes
→ Bekijk Paarse Vrijdag buttons
→ Bekijk de Paarse Vrijdag vlag
→ Bekijk Schoolproject Iedereen hoort erbij
Stap 7 – Maak een eenvoudig programma
Een Paarse Vrijdag-programma hoeft niet de hele schooldag te vullen.
Een eenvoudige opbouw kan zijn:
- een gezamenlijke opening;
- een kort gesprek in de klas of mentorles;
- een verhaal, werkblad of activiteit;
- een zichtbaar gezamenlijk moment;
- ruimte voor vragen;
- een korte afsluiting of terugblik.
Kies liever enkele activiteiten die goed worden begeleid dan een vol programma zonder ruimte voor gesprek.
→ Bekijk Activiteiten voor Paarse Vrijdag
→ Bekijk Lesmateriaal & werkvormen Paarse Vrijdag
Stap 8 – Kijk na de actiedag terug
Paarse Vrijdag eindigt niet wanneer de posters worden weggehaald. De actiedag kan juist het begin zijn van gesprekken en activiteiten die het hele schooljaar bijdragen aan respect, inclusie en sociale veiligheid.
Bespreek na afloop:
- Wat ging goed?
- Welke gesprekken ontstonden?
- Welke vragen leven nog?
- Voelde iedereen zich voldoende veilig?
- Wat willen we het hele schooljaar blijven doen?
- Zijn er signalen waarop de school verder moet handelen?
Zo wordt Paarse Vrijdag geen losse actiedag, maar een aanleiding om blijvend te werken aan respect, inclusie en sociale veiligheid.
Gratis handleiding voor de voorbereiding
De gratis handleiding helpt leerkrachten en mentoren om de voorbereiding rustig op te bouwen.
Geschikt voor:
- teamoverleg;
- mentorlessen;
- voorbereiding van activiteiten;
- gesprekken met leerlingen;
- schoolbrede afstemming.
Veelgestelde vragen
Wanneer is Paarse Vrijdag 2026?
Paarse Vrijdag vindt in 2026 plaats op vrijdag 9 oktober. Vanaf 2026 wordt de actiedag ieder jaar op de tweede vrijdag van oktober gehouden.
Hoe lang van tevoren moet je beginnen?
Begin voor een schoolbrede aanpak ongeveer vier tot zes weken vooraf. Klassikale gesprekken en opdrachten kunnen één of twee weken voor de actiedag starten.
Waarom is een goede voorbereiding belangrijk?
Een goede voorbereiding helpt leerlingen en medewerkers te begrijpen waarom de school aandacht besteedt aan Paarse Vrijdag. Door vooraf vragen te bespreken en afspraken te maken ontstaat meer rust, begrip en ruimte voor een respectvol gesprek.
Moeten leerlingen verplicht paars dragen?
Nee. Paars dragen is een manier om steun zichtbaar te maken, maar deelname aan een kledingactie hoeft niet verplicht te zijn. Respectvol omgaan met anderen blijft wel de gezamenlijke norm.
Hoe ga je om met vragen of weerstand?
Luister eerst naar wat leerlingen, ouders of collega’s precies vragen of waar zij zich zorgen over maken. Leg de bedoeling van Paarse Vrijdag rustig uit en maak duidelijk dat vragen gesteld mogen worden, maar dat buitensluiten en kwetsend gedrag niet worden geaccepteerd.
Zijn de gratis materialen voldoende?
De gratis materialen bieden een goede basis voor uitleg en gesprek. Scholen kunnen deze aanvullen met verhalen, lessen, activiteiten en zichtbare materialen die passen bij hun leerlingen en doelstelling.
Een zorgvuldige voorbereiding helpt om Paarse Vrijdag niet alleen zichtbaar, maar ook inhoudelijk waardevol te maken. Door vooraf te luisteren, vragen te bespreken en duidelijke afspraken te maken, ontstaat ruimte voor een schooldag waarin respect, inclusie en jezelf mogen zijn centraal staan.