Bovenbouw & VO – identiteit, groepsdruk & respect

Verhalen en lesmateriaal over jezelf zijn en je plek in de groep

Durf je een andere mening te geven dan je vrienden? Wat doe je als iemand in de groepschat wordt uitgelachen? En hoe blijf je jezelf wanneer je graag bij de groep wilt horen?

Met verhalen, werkvormen en gesprekken maak je identiteit, groepsdruk en respect bespreekbaar. Leerlingen onderzoeken welke invloed zij op elkaar hebben en hoe zij ruimte kunnen geven aan zichzelf en anderen.

Hier vind je aanknopingspunten voor leerlingen vanaf ongeveer 10 jaar. Kies een verhaal of werkvorm die aansluit bij hun leeftijd en wat er speelt in de groep.

Een verhaal als begin van het gesprek

Een verhaal geeft leerlingen ruimte om eerst over de personages te praten. Welke keuzes maken zij? Wie past zich aan? Wie wordt buitengesloten? En wat zouden de leerlingen zelf doen?

Gebruik een verhaal tijdens een mentorles, burgerschapsles of klassengesprek. Een verhaalposter kun je daarna zichtbaar laten hangen om later op het onderwerp terug te komen.

→ Bekijk Verhalen over identiteit & eigen plek

Jezelf zijn en verschillen respecteren

Wat laat je van jezelf zien? Wat houd je liever voor jezelf? En kun je bevriend zijn met iemand die andere interesses of overtuigingen heeft?

Met materialen rond ‘Zijn wie je bent’ laat je leerlingen nadenken over zelfbeeld, kwaliteiten en omgaan met verschillen. Laat hen eerst individueel reageren en daarna uitwisselen wat zij willen delen.

→ Bekijk Zijn wie je bent
→ Bekijk Lesmateriaal & werkvormen Jij hoort erbij

Groepsdruk herkennen en keuzes bespreken

Meelachen om een opmerking, iemand overslaan of iets doen omdat je vrienden het verwachten: groepsdruk zit ook in dagelijkse situaties.

Bespreek bijvoorbeeld:

‘In de groepschat wordt een klasgenoot belachelijk gemaakt. Je vindt het vervelend, maar niemand zegt er iets van. Wat kun je doen?’

Laat leerlingen verschillende reacties bedenken. Wat maakt reageren lastig? Welke steun zou helpen? En hoe kun je samen voorkomen dat één leerling er alleen voor staat?

→ Bekijk Groepsdruk bij jongeren

Respect in de klas én in de groepschat

Een foto doorsturen, een grap plaatsen of reageren op een bericht vraagt om keuzes. Met lesmateriaal over online gedrag onderzoek je wat een bericht met iemand kan doen en welke verantwoordelijkheid je zelf hebt.

Gebruik herkenbare voorbeelden en laat leerlingen bespreken wanneer zij iets zouden delen, eerst toestemming zouden vragen of hulp zouden inschakelen.

→ Bekijk Digitaal gedrag van leerlingen

Digitaal

Digitaal lespakket ‘Online gedrag & sociale media’

€ 9,95

Lesmateriaal voor mediawijsheid, mentorlessen en burgerschap

Moet je meteen reageren als iemand je appt? Zou je hetzelfde doen als er geen camera bij was? En wat vertelt een profiel eigenlijk over iemands leven? Met dit digitale IKFILTEREER-lespakket bespreek je online situaties die leerlingen herkennen, van een bericht in de groepsapp tot de invloed van likes, games en beelden op sociale media.

Bekijk details

Maak samen afspraken die je kunt gebruiken

Welke afspraken helpen leerlingen om hun mening te geven, grenzen aan te geven en elkaar aan te spreken?

Met ‘Samen regels maken’ bespreekt de groep welke afspraken zij belangrijk vindt. Maak ze concreet, bijvoorbeeld:

‘We vragen toestemming voordat we een foto van iemand delen.’

Leg de afspraken vast op de poster ‘Onze afspraken’. Bespreek later welke afspraken helpen en waar de groep nog aan wil werken.

+ werkblad!

Werkvorm: Samen regels maken

€ 7,95

Maak samen klasafspraken en geef ze een vaste plek op de A3-poster ‘Onze afspraken!’

Welke afspraken helpen jullie om prettig samen te werken? 

Bekijk details

Verder binnen dit thema

→ Gratis materiaal - Jij hoort erbij – verhalen, werkvormen en downloads
→ Inclusie & erbij horen – ruimte voor verschillen en meedoen
→ Sociale veiligheid op school – verder werken aan een veilige schoolomgeving
→ Jij hoort erbij – het overzicht voor alle leeftijden