Dag 7 – Klasregels maken in de klas

Werkvorm voor de Gouden Weken

Van wat we nodig hebben naar afspraken die ons helpen

Gisteren onderzocht de groep wat leerlingen nodig hebben om zich fijn en veilig te voelen in de klas. Vandaag volgt de logische volgende stap: die behoeften vertalen naar een klein aantal duidelijke afspraken.

Zo worden klasregels geen lijst die alleen aan de muur hangt. Ze krijgen een gezamenlijk vertrekpunt.

Een afspraak als “We laten elkaar uitpraten” is dan niet zomaar een regel. Hij helpt leerlingen om zich gehoord te voelen. En “We lachen elkaar niet uit om fouten” maakt het veiliger om iets te proberen of een vraag te stellen.

Dat is waar samen afspraken maken over gaat: bewust bouwen aan de manier waarop je met elkaar wilt zijn.

Doel van deze werkvorm

Met deze werkvorm:

• vertalen leerlingen behoeften naar concrete afspraken;
• ontstaat duidelijkheid over hoe jullie met elkaar omgaan;
• begrijpen leerlingen waarom een afspraak belangrijk is;
• groeit gezamenlijke verantwoordelijkheid;
• leg je een basis voor een veilige en positieve groep.

Werkvorm: Samen klasregels maken

Tijd: ongeveer 15 tot 20 minuten
Benodigdheden: de opbrengst van dag 6, bord of groot vel papier

Zo werkt het

Pak de antwoorden van dag 6 erbij. Herhaal kort de centrale vraag:

“Wat hebben wij nodig om prettig en veilig samen te leren?”

Kijk samen welke antwoorden vragen om een concrete afspraak. Vraag vervolgens:

“Welke afspraken helpen ons om dit in de praktijk te brengen?”

Laat leerlingen voorstellen doen en schrijf ze zichtbaar op. Help de groep om de afspraken kort, positief en uitvoerbaar te formuleren.

Bijvoorbeeld:

• We luisteren naar elkaar.
• We laten iedereen meedoen.
• We helpen elkaar als iemand vastloopt.
• We gaan respectvol met elkaar om.
• We zorgen samen voor rust wanneer dat nodig is.

Kies samen vier of vijf afspraken die de groep echt kan onthouden en gebruiken. Te veel regels maken het onduidelijk; een klein aantal sterke afspraken biedt houvast.

Maak afspraken concreet

Een afspraak werkt het best wanneer leerlingen weten hoe zij die kunnen laten zien.

Vraag daarom bij iedere gekozen afspraak:

• Wat betekent dit in de klas?
• Hoe ziet dit eruit tijdens samenwerken?
• Wat kunnen we doen als het even niet lukt?
• Hoe helpen we elkaar herinneren aan deze afspraak?

Zo wordt “We helpen elkaar” bijvoorbeeld concreet: we leggen iets rustig uit, we lachen niet als iemand iets nog niet weet en we vragen eerst of iemand hulp wil.

Reflectie in de klas

Bespreek na afloop:

• Waarom hebben we juist deze afspraken gekozen?
• Welke afspraak vinden we als groep het belangrijkst?
• Wat kunnen we morgen al laten zien?
• Hoe zorgen we dat de afspraken niet alleen op papier staan?

Spreek ook af dat afspraken niet bedoeld zijn om elkaar te betrappen. Ze helpen de groep om opnieuw te kiezen voor de sfeer die zij samen wil creëren.

Waarom deze werkvorm werkt

Leerlingen zijn meer betrokken bij klasregels wanneer zij begrijpen waar deze vandaan komen en wat zij voor de groep mogelijk maken.

Door eerst stil te staan bij veiligheid, rust, respect en erbij horen, krijgen afspraken betekenis. Ze worden geschreven regels die aansluiten bij de eerste, nog ongeschreven normen van de groep: zo gaan wij hier met elkaar om.

Dat maakt het later gemakkelijker om gedrag bespreekbaar te maken. Niet vanuit: “want dat is de regel”, maar vanuit: “helpt dit ons om de groep te zijn die we willen zijn?”

Afspraken zichtbaar houden

Geef de afspraken een vaste, zichtbare plek in de klas. Laat leerlingen meedenken over de vorm: een poster, handtekeningen, pictogrammen of een eigen ontwerp.

Kom er in de weken daarna regelmatig op terug. Vraag bijvoorbeeld:

• Welke afspraak zagen we vandaag goed terug?
• Welke afspraak vraagt nog aandacht?
• Wat ging er al beter dan vorige week?

Zo blijven afspraken leven en groeien zij mee met de groep.

Materialen die hierbij passen

• Werkvorm: Samen regels maken
• Poster ‘Afspraken op onze school’
• Poster ‘Like onze afspraken’
• Poster ‘Wees aardig voor elkaar’

Meer materialen voor groepsvorming

Wil je afspraken en respect dagelijks zichtbaar houden?

→ Bekijk Lesmateriaal & werkvormen groepsvorming

Onderdeel van de Gouden Weken Starterkit

Deze werkvorm is onderdeel van de gratis Gouden Weken Starterkit – 2 weken groepsvorming. De tien korte werkvormen helpen om vanaf de eerste schooldagen bewust te werken aan kennismaking, vertrouwen, samenwerking en gezamenlijke afspraken.

→ Bekijk de Gouden Weken Starterkit - 2 weken groepsvorming
→ Lees meer over de Gouden Weken in het onderwijs

Verder werken aan groepsvorming

→ Bekijk Samen afspraken maken
→ Bekijk Groepsvorming & klassenklimaat