Dag 5 – Samenwerken in de klas

Werkvorm voor de Gouden Weken

Samen iets maken vraagt om meer dan een goed idee

In een nieuwe groep is samenwerken nog niet vanzelfsprekend. Wie neemt het initiatief? Wie luistert? Hoe neem je samen een besluit wanneer je verschillende ideeën hebt?

Met een korte bouwopdracht ervaren leerlingen dit niet alleen in woorden, maar direct in de praktijk. Zij moeten overleggen, taken verdelen, proberen, opnieuw beginnen en elkaar helpen om samen tot een resultaat te komen.

Het doel is niet de hoogste of mooiste toren. Het doel is ontdekken wat een groep nodig heeft om goed samen te werken.

Doel van deze werkvorm

Met deze werkvorm:

• oefenen leerlingen met overleggen en luisteren;
• ervaren zij dat verschillende ideeën waardevol kunnen zijn;
• ontdekken zij hoe taken en rollen kunnen helpen;
• groeit vertrouwen in elkaar;
• werk je aan samenwerking, respect en groepsgevoel.

Werkvorm: Bouwopdracht

Tijd: ongeveer 15 minuten
Benodigdheden: bijvoorbeeld vellen papier, rietjes, tape, bekertjes of blokken

Zo werkt het

Verdeel de klas in kleine groepjes van drie tot vijf leerlingen. Geef ieder groepje dezelfde materialen en dezelfde opdracht.

Bijvoorbeeld:

Bouw in tien minuten een toren die zelfstandig blijft staan en zo hoog mogelijk is.

Spreek vooraf een paar eenvoudige voorwaarden af:

• iedereen levert een bijdrage;
• materialen blijven binnen het eigen groepje;
• de toren moet zonder handen kunnen blijven staan;
• het groepje bedenkt zelf hoe het samenwerkt.

Geef de leerlingen ongeveer tien minuten. Loop rond, kijk en stel af en toe een open vraag, zonder het probleem voor hen op te lossen:

• Hoe nemen jullie een beslissing?
• Heeft iedereen al een taak?
• Wat gebeurt er als een idee niet werkt?
• Wie heeft er nog iets te zeggen?

Laat de groepjes aan het einde kort laten zien wat zij hebben gemaakt. Waardeer daarbij niet alleen het eindresultaat, maar vooral de manier waarop zij samenwerkten.

Reflectie in de klas

Bespreek na afloop:

• Wat ging goed in jullie samenwerking?
• Waarover moesten jullie overleggen?
• Hoe werden beslissingen genomen?
• Wanneer hielp iemand uit jouw groepje?
• Wat was lastig?
• Wat zouden jullie de volgende keer anders doen?

Je kunt de opbrengst verbinden aan de klas als geheel: welk gedrag helpt ons wanneer we straks vaker samen moeten werken?

Waarom deze werkvorm werkt

Samenwerken leer je vooral door het te doen. Een bouwopdracht maakt meteen zichtbaar hoe een groep reageert wanneer er tijdsdruk, verschillende ideeën of een probleem ontstaat.

Leerlingen oefenen met vaardigheden die zij het hele schooljaar nodig hebben: luisteren, overleggen, hulp vragen, ruimte geven en opnieuw proberen wanneer iets niet lukt.

Daarmee is de werkvorm meer dan een leuke activiteit. Hij geeft de groep taal voor goed samenwerken en levert concrete voorbeelden op van gedrag dat jullie willen vasthouden.

Variaties

• Laat leerlingen eerst één minuut overleggen zonder materialen aan te raken.
• Geef ieder groepslid een rol, zoals materiaalbeheerder, tijdsbewaker of aanmoediger.
• Laat een groepje de opdracht uitvoeren zonder te praten en bespreek daarna het verschil.
• Geef ieder groepje andere materialen en laat hen achteraf vergelijken.
• Kies een creatieve opdracht, zoals samen een poster ontwerpen voor jullie ideale klas.

Materialen die hierbij passen

Wil je samenwerking en groepsgevoel zichtbaar maken in de klas? Deze materialen sluiten mooi aan:

• Poster ‘Groepsvorming’ – samen sterk vanaf dag één
• Posters ‘Wij’
• Poster ‘Samenwerken aan respect’
• Poster ‘Wees aardig voor elkaar’

Meer materialen voor groepsvorming

Wil je verder werken aan samenwerking en groepsgevoel?

→ Bekijk Lesmateriaal & werkvormen groepsvorming

Onderdeel van de Gouden Weken Starterkit

Deze werkvorm is onderdeel van de gratis Gouden Weken Starterkit – 2 weken groepsvorming. De tien korte werkvormen helpen om vanaf de eerste schooldagen bewust te werken aan kennismaking, vertrouwen, samenwerking en gezamenlijke afspraken.

→ Bekijk de Gouden Weken Starterkit - 2 weken groepsvorming
→ Lees meer over de Gouden Weken in het onderwijs

Verder werken aan groepsvorming

→ Groepsvorming & klassenklimaat
→  Samen afspraken maken