Werkvorm voor de Gouden Weken (dag 1)

Dag 1 – Kennismaken zonder woorden

Werkvorm voor de Gouden Weken

Eerste contacten leggen zonder meteen iets te hoeven vertellen

Op de eerste schooldag is niet iedereen direct klaar voor een gesprek. Sommige leerlingen nemen gemakkelijk het woord, terwijl anderen liever eerst kijken wat er gebeurt.

Deze korte werkvorm laat leerlingen kennismaken zonder dat zij zichzelf uitgebreid hoeven voor te stellen.

Door te bewegen en om zich heen te kijken, ontdekken leerlingen dat klasgenoten soms dezelfde interesses, voorkeuren of gevoelens hebben. Een eerste verbinding kan daardoor al ontstaan vóór het eerste echte gesprek.

De werkvorm duurt ongeveer 5 tot 10 minuten en vraagt geen materialen.

Doel van deze werkvorm

Met deze werkvorm:

• ontdekken leerlingen overeenkomsten;
• ontstaat op een laagdrempelige manier eerste contact;
• kan iedereen deelnemen zonder direct te hoeven spreken;
• krijgen leerlingen een eerste beeld van de nieuwe groep;
• ontstaat een rustige overgang naar verdere kennismaking.

Werkvorm: Stap in de kring

Laat de leerlingen in een ruime kring staan.

Vertel dat je steeds een korte zin voorleest. Leerlingen voor wie de zin geldt, zetten zonder te praten één stap naar voren.

Vraag hen kort om zich heen te kijken:

Wie staat er nog meer?

Daarna stapt iedereen terug en volgt de volgende zin.

Begin met eenvoudige en luchtige voorbeelden:

• Stap naar voren als je graag muziek luistert.
• Stap naar voren als je van dieren houdt.
• Stap naar voren als je graag sport.
• Stap naar voren als je graag tekent of iets maakt.
• Stap naar voren als je liever een boek leest dan een film kijkt.
• Stap naar voren als je graag samenwerkt.
• Stap naar voren als je ook goed alleen kunt werken.
• Stap naar voren als je iemand in deze groep al kent.
• Stap naar voren als je nieuwsgierig bent naar het nieuwe schooljaar.
• Stap naar voren als je de eerste schooldag ook een beetje spannend vindt.

Leerlingen mogen altijd zelf kiezen of zij reageren. Gebruik op deze eerste dag geen uitspraken over persoonlijke of gevoelige ervaringen.

Even contact maken

Na enkele uitspraken kun je leerlingen uitnodigen om kort oogcontact te maken of vriendelijk te knikken naar iemand die bij dezelfde zin naar voren stapte.

Daarvoor zijn geen woorden nodig.

Een blik van herkenning kan al laten zien:

Ik ben niet de enige.

Kort samen terugkijken

Na afloop kan de groep weer gaan zitten.

Bespreek kort:

• Welke overeenkomst had je niet verwacht?
• Bij welke zin stonden veel leerlingen?
• Heb je iemand ontdekt die van hetzelfde houdt als jij?
• Hoe was het om zonder woorden mee te doen?
• Wat kon je over de groep ontdekken door alleen te kijken?

Niet iedere leerling hoeft iets te vertellen. Enkele reacties zijn voldoende om de ervaring samen af te sluiten.

Waarom beginnen zonder woorden?

Bij een gewone voorstelronde moeten leerlingen direct iets bedenken en voor de hele groep spreken. Dat past bij sommige leerlingen, maar niet bij iedereen.

In deze werkvorm ligt de nadruk eerst op kijken, bewegen en herkennen. Leerlingen kunnen deelnemen zonder dat alle aandacht individueel op hen wordt gericht.

Tegelijkertijd gebeurt er al iets belangrijks: leerlingen ontdekken dat zij overeenkomsten hebben met klasgenoten die zij misschien nog niet kennen.

De werkvorm vervangt het gesprek niet. Zij maakt de stap naar een volgend gesprek kleiner.

Kijken naar de nieuwe groep

De werkvorm geeft de leerkracht of mentor ook een eerste indruk van de groep.

Wie doet direct mee?

Wie kijkt eerst naar anderen?

Wie beweegt gemakkelijk tussen klasgenoten?

Wie lijkt nog weinig herkenning of aansluiting te vinden?

Dat zijn geen conclusies over leerlingen of hun toekomstige plaats in de groep. Het zijn eerste waarnemingen die kunnen helpen om tijdens de volgende dagen met aandacht verder te kijken.

Variatie met hoeken

Is er voldoende ruimte? Maak dan twee of vier denkbeeldige hoeken in het lokaal.

Laat leerlingen zonder te praten kiezen:

• liever lezen of liever kijken;
• binnen of buiten;
• plannen of spontaan beginnen;
• alleen werken of samenwerken;
• luisteren of zelf vertellen;
• rustig beginnen of direct aan de slag.

Benadruk dat er geen goede of foute keuze is. Het gaat om ontdekken hoeveel verschillende voorkeuren binnen één groep aanwezig zijn.

Variatie zonder bewegen

Wanneer bewegen door het lokaal niet goed past, kunnen leerlingen:

• een hand opsteken;
• gaan staan en weer zitten;
• een gekleurde kaart omhooghouden;
• met duim omhoog of opzij reageren.

Zo blijft het principe hetzelfde: leerlingen ontdekken overeenkomsten zonder zichzelf uitgebreid te hoeven voorstellen.

Direct verder met de Starterkit

Deze werkvorm is Dag 1 van de gratis Gouden Weken Starterkit – 2 weken groepsvorming.

De tien werkvormen bouwen stap voor stap verder aan:

• kennismaking;
• gevoelens en veiligheid;
• waardering;
• samenwerking;
• afspraken;
• verantwoordelijkheid;
• het wij-gevoel.

→ Bekijk de Gouden Weken Starterkit – 2 weken groepsvorming.
→ Lees meer over de Gouden Weken in het onderwijs

Materialen voor kennismaking en groepsvorming

Wil je de nieuwe groep ook zichtbaar een gezamenlijke start geven? Bij deze eerste dag passen vooral:

Verder werken aan kennismaken en erbij horen

De eerste contacten worden sterker wanneer leerlingen ervaren dat iedereen een plek heeft in de groep.

→ Bekijk de gratis Werkvorm: Iedereen hoort erbij

→ Bekijk ook Gratis materiaal - Jij hoort erbij

→ Bekijk Lesmateriaal & werkvormen groepsvorming

Volgende stap

Na de eerste kennismaking zonder woorden kijken leerlingen op Dag 2 naar hoe zij zich voelen bij de start van de nieuwe groep.

→ Bekijk Dag 2 – Smiley check-in