pestpreventie

Voorkomen van pesten door zichtbaarheid, afspraken en vaardigheden

Pestpreventie draait om het voorkómen dat pesten ontstaat of escaleert. Door structureel aandacht te besteden aan normen, afspraken en sociale vaardigheden bouwen scholen aan een veilig schoolklimaat waarin respect, erbij horen en verantwoordelijkheid vanzelfsprekend zijn.

Pesten voorkomen begint bij een positief en voorspelbaar schoolklimaat. Leerlingen hebben duidelijkheid nodig over wat wel en niet acceptabel is. Wanneer afspraken zichtbaar en herkenbaar zijn, voelen zij zich veiliger en weten zij waar zij op kunnen terugvallen.

Preventie is geen eenmalige actie, maar een doorlopende aanpak — zichtbaar, bespreekbaar en verankerd in het dagelijks schoolleven.

Pestpreventie in de praktijk

Preventie werkt het best wanneer scholen op meerdere niveaus tegelijk inzetten:

• zichtbaar maken van normen en afspraken

• versterken van groepsvorming en sociale vaardigheden

• tijdig signaleren van beginnend gedrag

• schoolbreed werken vanuit een gedeelde visie

De materialen binnen pestpreventie helpen scholen om deze stappen samenhangend en structureel vorm te geven.

Normen en afspraken zichtbaar maken

Vooraf duidelijk: zo gaan we hier met elkaar om

Preventie begint met helderheid. Wanneer normen en afspraken zichtbaar zijn in de klas en in de school, weten leerlingen wat er van hen wordt verwacht. Zichtbare afspraken worden dagelijks ondersteund met posters tegen pesten, die normen en grenzen herkenbaar maken in de hele school.

Posters, polsbandjes en buttons ondersteunen gesprekken over gedrag en zorgen voor dagelijkse herkenning van preventieve afspraken.

→ Posters tegen pesten maken afspraken dagelijks zichtbaar in de klas en de school.

Werken aan een sterke groep

Zichtbaarheid alleen is niet genoeg.

Pestpreventie vraagt ook om het versterken van de groep en het ontwikkelen van sociale vaardigheden.

Lesmateriaal en werkvormen ondersteunen:

• groepsvorming en positieve interactie

• gesprekken over gedrag en grenzen

• bewustwording van rollen binnen de groep

Deze aanpak helpt om pesten vóór te zijn en legt een veilige basis in de klas.

→ Lesmateriaal & werkvormen voor pestpreventie

Leerlingen versterken

Weerbaarheid, zelfvertrouwen en opkomen voor jezelf

Preventie betekent ook: leerlingen sterker maken in sociale situaties.

Materialen binnen pestpreventie richten zich op:

• zelfvertrouwen en weerbaarheid

• grenzen herkennen en aangeven

• respectvol communiceren

Deze vaardigheden verkleinen de kans op pestgedrag en vergroten het veiligheidsgevoel.

Pesten herkennen & signaleren

Vroeg erbij zijn voorkomt escalatie

Goede pestpreventie betekent ook dat beginnend gedrag tijdig wordt herkend en bespreekbaar gemaakt.

Gratis instapoefeningen helpen om gevolgen zichtbaar te maken en gesprekken op gang te brengen, zoals:

* Kreukelpapier

* Buffertik

Voor jongere leerlingen helpen herkenbare situaties en verhalen om onderscheid te maken tussen plagen, ruzie en pesten, en om gevoelens en grenzen te leren benoemen.

→ Grapje of gemeen? – plagen, ruzie en pesten herkennen

Themamomenten binnen pestpreventie

Scholen kiezen vaak vaste momenten om preventie extra aandacht te geven, zoals:

• de Week tegen Pesten

• de Vlaamse Week tegen Pesten

• de start van het schooljaar (Gouden Weken)

Deze momenten bieden ruimte om afspraken te herhalen, zichtbaarheid te vergroten en gesprekken te verdiepen.

Wanneer zet je pestpreventie in?

Materialen voor pestpreventie worden ingezet:

• aan het begin van het schooljaar

• tijdens groepsvorming

• bij themaweken

• om afspraken te borgen

• als structurele basis onder sociale veiligheid