Samenleven & waarden op school

Lesmateriaal en werkvormen voor normen en waarden in de klas

Leerlingen leren niet alleen rekenen, taal en kennis van de wereld. Op school leren zij ook hoe we met elkaar omgaan.

Veel scholen zoeken naar manieren om normen en waarden bespreekbaar te maken in de klas — bijvoorbeeld via lessen, gesprekken en werkvormen.

Waarden zoals respect, eerlijkheid, verantwoordelijkheid en verdraagzaamheid vormen daarbij een belangrijke basis.

Deze pagina hoort bij het thema Burgerschap
→ Bekijk Burgerschap op school

Waarden en normen op school

Waarden en normen horen bij elkaar.

Waarden zijn de principes die we belangrijk vinden.
Normen zijn de afspraken over hoe we ons gedragen.

Op school betekent dit bijvoorbeeld:

• luisteren wanneer iemand praat
• respect tonen voor verschillen
• eerlijk omgaan met elkaar
• verantwoordelijkheid nemen voor eigen gedrag
• rekening houden met gevoelens van anderen

Door hierover te praten en situaties te bespreken leren leerlingen hoe zij respectvol en verantwoordelijk kunnen handelen.

Normen en waarden bespreken in de klas

De klas is een kleine samenleving. Hier oefenen leerlingen dagelijks met samenwerken, luisteren naar elkaar en omgaan met verschillen.

Leerkrachten bespreken normen en waarden bijvoorbeeld door:

• klassengesprekken
• verhalen en voorbeelden
• reflectie op situaties uit de klas
• gezamenlijke afspraken over gedrag

Zo worden normen en waarden een natuurlijk onderdeel van het dagelijks schoolleven.

Normen en waarden en digitaal gedrag

Een belangrijk onderdeel van samenleven is tegenwoordig ook online gedrag.

Leerlingen communiceren via smartphones, sociale media en chatgroepen. Daardoor komen zij situaties tegen waarin zij moeten nadenken over:

• respectvol communiceren
• omgaan met kwetsende berichten
• groepsdruk in online groepen
• verantwoordelijkheid bij het doorsturen van foto's of filmpjes

Door dit bespreekbaar te maken leren leerlingen hoe normen en waarden ook online gelden.

Lesmateriaal normen en waarden

Om normen en waarden bespreekbaar te maken in de klas, werken scholen vaak met concrete materialen en werkvormen.

Lespakket: Themabox Normen en Waarden

Om het gesprek over waarden, normen en digitaal gedrag in de klas te ondersteunen hebben we de Themabox Normen en Waarden ontwikkeld.

Dit lespakket helpt leerlingen om na te denken over respect, groepsdruk en gedrag in de online wereld.

Centraal staan herkenbare situaties en duidelijke adviezen over wat je kunt doen wanneer je bijvoorbeeld kwetsende filmpjes, foto’s of berichten ontvangt.

Waarom deze themabox goed werkt

• stimuleert bewustwording over gedrag
• maakt normen en waarden bespreekbaar
• laat leerlingen nadenken over keuzes
• direct inzetbaar in de klas

Wat zit er in de themabox?

• gelamineerde poster (A3-formaat)
• wissellijst (A3-formaat)
• 30 smartphonekaartjes
• digitale werkbladen
• lees- en praatplaten
• handleiding

→ Bekijk de Themabox Normen en Waarden

Samenleven als onderdeel van burgerschap

Werken aan normen en waarden helpt leerlingen om verantwoordelijkheid te nemen en respectvol met anderen om te gaan.

Daarmee vormt dit onderwerp een belangrijk onderdeel van burgerschapsonderwijs.

→ Lees meer over Burgerschap op school