Middenbouw – groepsgevoel & inclusie

Verhalen en werkvormen om samen te werken en iedereen te laten meedoen

Wie vraag je voor een groepsopdracht? Wat doe je als iemand steeds wordt overgeslagen? En hoe reageer je op een idee dat anders is dan het jouwe?

Met verhalen, gesprekken en werkvormen werk je aan groepsgevoel in de middenbouw. Leerlingen onderzoeken hoe zij met elkaar omgaan en wat zij kunnen doen om iedereen een plek te geven in de groep.

Deze pagina richt zich op groep 4, 5 en 6 van de basisschool, ongeveer 7 tot 10 jaar. Ook voor de overeenkomstige leerjaren in het Belgische lager onderwijs kun je hier passende materialen kiezen.

Begin met de gratis werkvorm ‘Iedereen hoort erbij’

Maak erbij horen bespreekbaar met een werkvorm over meedoen, samenwerken en omzien naar elkaar. De afbeeldingen en gespreksvragen geven aanleiding om te kijken naar dagelijkse keuzes: wie betrek je erbij en hoe laat je merken dat iemand welkom is?

Gebruik de werkvorm bij de start van een groep of wanneer je merkt dat steeds dezelfde leerlingen worden overgeslagen.

→ Bekijk de gratis Werkvorm: Iedereen hoort erbij

Een verhaal als begin van het gesprek

Een verhaal helpt kinderen naar de personages te kijken. Wat gebeurt er? Wie wordt gehoord en wie wordt overgeslagen? En wat zouden de personages anders kunnen doen?

Voor de jongere kinderen bieden vertelplaten een zichtbaar aanknopingspunt. Bekijk samen de afbeelding, lees voor en bespreek wat de kinderen opvalt.

Voor de oudere kinderen passen verhaalposters waarop zij zelf kunnen lezen en terugzoeken. Gebruik het verhaal om samen te praten over respect, verschillen en rekening houden met elkaar.

Kies hieronder een vertelplaat of verhaalposter die aansluit bij jouw leerlingen.

Samenwerken en groepsgevoel oefenen

Geef leerlingen een gezamenlijke opdracht waarbij ieder iets kan bijdragen. Laat hen bijvoorbeeld samen iets bouwen, een probleem oplossen of een klassenposter maken.

Bespreek daarna kort:

  • Kreeg iedereen ruimte om mee te denken?
  • Hoe verdeelden jullie de taken?
  • Wat deden jullie toen de meningen verschilden?
  • Wat willen jullie de volgende keer anders doen?

Zo verbind je de opdracht aan de manier waarop leerlingen dagelijks samenwerken.

→ Bekijk Lesmateriaal & werkvormen groepsvorming

Jezelf zijn binnen de groep

Bij de groep horen betekent dat er ook ruimte is voor verschillende interesses, kwaliteiten en meningen. Met een werkboekje of lees- & praatplaat laat je leerlingen nadenken over zichzelf en over wat zij in een ander waarderen.

Kies opdrachten die passen bij jouw groep. Leerlingen kunnen schrijven, tekenen of samen praten over een voorbeeld.

→ Bekijk Werkboekje ‘Zijn wie je bent’

Geef jullie afspraken een zichtbare plek

Welke afspraken helpen om iedereen te betrekken? Met de werkvorm ‘Samen regels maken’ bedenken leerlingen samen wat zij belangrijk vinden voor een fijne groep.

Bespreek bijvoorbeeld hoe je ervoor zorgt dat iedereen kan meedenken, meedoen en hulp kan vragen. Maak de afspraken concreet:

‘Bij een groepsopdracht vragen we iedereen naar een idee.’

Schrijf de gezamenlijke afspraken op de poster ‘Onze afspraken’ en laat iedere leerling een naam of handtekening zetten. Hang de poster zichtbaar op en kom er regelmatig op terug. Wanneer lukte het? Wat vraagt nog aandacht?

+ werkblad!

Werkvorm: Samen regels maken

€ 7,95

Maak samen klasafspraken en geef ze een vaste plek op de A3-poster ‘Onze afspraken!’

Welke afspraken helpen jullie om prettig samen te werken? 

Bekijk details

Verder binnen dit thema

→ Gratis materiaal – Jij hoort erbij – werkvormen, verhalen en downloads
→ Inclusie & erbij horen – ruimte voor verschillen en meedoen
→ Groepsvorming & klassenklimaat – verder werken aan de groep
→ Jij hoort erbij – het overzicht voor alle leeftijden