Cyberpesten & Online pesten

Herkennen, voorkomen en samen stoppen

Internet en sociale media bieden veel mogelijkheden. Je kunt leren, contact houden met anderen, informatie zoeken, gamen, video's bekijken en nieuwe mensen ontmoeten.

Maar online zijn er ook risico's.

Niet iedereen is wie hij zegt dat hij is. Sommige berichten zijn bedoeld om je te misleiden. Persoonlijke gegevens kunnen worden gestolen en foto's of video's kunnen zonder toestemming worden gedeeld.

Online veiligheid begint daarom niet bij techniek.

Online veiligheid begint bij bewust kiezen.

Wat is online veiligheid?

Online veiligheid betekent dat je jezelf én anderen beschermt tijdens het gebruik van internet, sociale media en digitale apparaten.

Dat gaat bijvoorbeeld over:

• veilig omgaan met persoonlijke gegevens;
• sterke wachtwoorden gebruiken;
• onbekende links herkennen;
• nepaccounts herkennen;
• veilig communiceren;
• grenzen aangeven;
• hulp vragen als iets niet goed voelt.

Online veiligheid betekent niet dat je overal bang voor moet zijn.

Het betekent dat je leert herkennen wanneer iets veilig is en wanneer extra opletten verstandig is.

Niet alles is wat het lijkt

Online kun je niet altijd zien met wie je contact hebt.

Een profielfoto kan nep zijn.

Een naam kan verzonnen zijn.

Ook foto's, video's en zelfs stemmen kunnen tegenwoordig met kunstmatige intelligentie (AI) worden gemaakt.

Vraag jezelf daarom af:

• Ken ik deze persoon echt?
• Waarom vraagt iemand dit?
• Klopt dit verhaal?
• Vertrouw ik dit?

Twijfel je?

Vraag hulp of bespreek het met iemand die je vertrouwt.

Bescherm je persoonlijke gegevens

Veel apps vragen om informatie.

Soms is dat nodig.

Maar niet alles hoeft gedeeld te worden.

Denk bijvoorbeeld aan:

• je volledige naam;
• je adres;
• je telefoonnummer;
• je wachtwoorden;
• je locatie;
• foto's;
• schoolgegevens.

Hoe minder persoonlijke informatie je zomaar deelt, hoe kleiner de kans dat iemand daar misbruik van maakt.

Denk na voordat je deelt

Een foto of filmpje is snel verstuurd.

Maar wat eenmaal online staat, kan zich razendsnel verspreiden.

Vraag jezelf af:

• Zou ik dit later nog steeds willen?
• Zou ik dit ook laten zien als mijn ouders, leerkracht of werkgever meekijkt?
• Is de ander akkoord met het delen?

Respecteer ook de privacy van anderen.

Niet alles hoeft online.

Herken online risico's

Online veiligheid gaat ook over het herkennen van gevaarlijke situaties.

Bijvoorbeeld:

• phishing;
• nepwebshops;
• hackers;
• grooming;
• sexting;
• online oplichting;
• nepnieuws;
• gevaarlijke challenges;
• ongewenste berichten.

Wie signalen leert herkennen, kan eerder ingrijpen en betere keuzes maken.

Durf hulp te vragen

Voelt iets niet goed?

Blijf er dan niet alleen mee rondlopen.

Praat met:

• je ouders;
• een leerkracht;
• een mentor;
• een vertrouwenspersoon;
• iemand die je vertrouwt.

Hulp vragen is geen teken van zwakte.

Het is juist een slimme keuze.

Online veiligheid begint bij kleine keuzes

Veilig online gedrag bestaat uit veel kleine beslissingen.

Een onbekende link niet openen.

Een sterk wachtwoord gebruiken.

Geen persoonlijke informatie delen.

Niet alles geloven.

Even wachten voordat je reageert.

Juist die kleine keuzes maken een groot verschil.

IKFILTEREER helpt bij online veiligheid

Binnen DMS Educatief gebruiken we de vijf filters van IKFILTEREER.

Voordat je klikt, gelooft of deelt, stel je jezelf vijf eenvoudige vragen:

• Waar
• Zinvol
• Nodig
• Aardig
• Veilig

De filters helpen leerlingen bewust stil te staan bij online risico's en leren hen om betere keuzes te maken.

Lesmateriaal online veiligheid

Binnen IKFILTEREER vind je onder andere lessen over:

• Met wie ben jij online?
• Geef jij hackers de sleutels?
• Zie je iets of maak je iets mee online?
• Grooming
• Sexting
• Naaktfoto's delen?
• Waarom reageer ik meteen?
• Waarom verwacht ik meteen antwoord?
• Digitale voetafdruk
• Online? Denk na!

Iedere mini-les bestaat uit een A4-lesblad, een mini-poster en gespreksvragen die direct in de klas gebruikt kunnen worden.

Samen werken aan een veilige online omgeving

Online veiligheid is niet alleen een verantwoordelijkheid van leerlingen.

Ook ouders, scholen en andere opvoeders spelen een belangrijke rol.

Door samen te praten over online situaties, ervaringen en keuzes leren kinderen stap voor stap om zichzelf én anderen beter te beschermen.

Veilig internet begint niet met een computer.

Het begint met bewust nadenken.