Cyberpesten voorkomen

Cyberpesten voorkomen begint niet bij regels, maar bij keuzes

Cyberpesten ontstaat niet zomaar. Achter ieder kwetsend bericht, iedere doorgestuurde foto en iedere gemene reactie zit een keuze. Daarom geloven wij dat het voorkomen van cyberpesten niet begint bij strengere regels, maar bij leerlingen die leren nadenken over hun eigen gedrag en de gevolgen daarvan.

Natuurlijk zijn duidelijke afspraken belangrijk. Maar afspraken alleen voorkomen geen cyberpesten. Leerlingen maken dagelijks honderden keuzes, ook wanneer er geen leerkracht meekijkt. Juist daarom is het belangrijk dat zij leren verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen online gedrag.

Wij geloven dat kinderen verantwoordelijkheid leren door – stap voor stap – zelf keuzes te maken, daarover na te denken en de gevolgen ervan te ervaren, met volwassenen die hen begeleiden.

Cyberpesten is een groepsprobleem

Bij cyberpesten denken veel mensen direct aan een pester en een slachtoffer. Maar in werkelijkheid speelt de groep vaak een veel grotere rol.

Een kwetsend bericht krijgt pas bereik wanneer anderen het bekijken, doorsturen, liken of erop reageren. Ook niets doen kan invloed hebben. Daarom heeft iedere leerling een eigen verantwoordelijkheid.

De vraag is niet alleen:

"Wie heeft het bericht geplaatst?"

Maar ook:

• Wie stuurde het door?
• Wie lachte mee?
• Wie keek toe?
• Wie kwam voor iemand op?
• Wie haalde hulp?

Iedere leerling kan bijdragen aan een veilige online omgeving.

Respect begint waar niemand kijkt

Respect laat zich niet alleen zien in het klaslokaal.

Juist online, waar volwassenen niet voortdurend meekijken, maken leerlingen keuzes die veel invloed kunnen hebben op anderen.

Respect betekent ook:

• geen kwetsende berichten doorsturen;
• geen foto's delen zonder toestemming;
• niet meedoen aan online uitsluiting;
• nadenken voordat je reageert;
• opkomen voor iemand die alleen staat.

Online gedrag zegt uiteindelijk net zoveel over iemand als gedrag in de klas.

Kijk eens met andere ogen

Een eenvoudige vraag kan veel veranderen.

Hoe zou jij je voelen als dit over jou ging?

Door leerlingen regelmatig vanuit het perspectief van een ander te laten kijken, groeit hun inlevingsvermogen. Zij ontdekken dat achter ieder profiel een echt mens zit met gevoelens, onzekerheden en emoties.

Empathie is geen vak op school.

Maar het is wel iets wat leerlingen kunnen leren en oefenen.

---

IKFILTEREER voordat ik klik, geloof of deel

Voorkomen begint met bewust kiezen.

Binnen de IKFILTEREER-methode leren leerlingen zichzelf vijf eenvoudige vragen te stellen voordat zij online reageren of iets delen.

• Is het waar?
• Is het zinvol?
• Is het nodig?
• Is het aardig?
• Is het veilig?

Deze vragen helpen leerlingen om niet vanuit emotie of groepsdruk te handelen, maar bewust stil te staan bij de gevolgen van hun keuzes.

Leerlingen kunnen meer dan wij soms denken

Volwassenen nemen uit zorg vaak veel beslissingen voor kinderen. Dat is begrijpelijk. Tegelijkertijd geloven wij dat leerlingen al op jonge leeftijd kunnen leren verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen gedrag, wanneer zij daarbij passende begeleiding krijgen.

Dat betekent niet dat je kinderen alles zelf laat uitzoeken.

Het betekent dat je hen leert nadenken.

Niet alleen over wat zij doen.

Maar ook over wat hun keuzes betekenen voor anderen.

Zo groeit verantwoordelijkheid stap voor stap uit tot een vanzelfsprekend onderdeel van hun online gedrag.

Een veilige online groep bouw je samen

Een veilige online omgeving ontstaat niet doordat één leerling verandert.

Zij ontstaat wanneer een hele groep leert dat respect, verantwoordelijkheid en moed belangrijker zijn dan meelopen, lachen of zwijgen.

Soms vraagt moed om iets heel eenvoudigs.

Niet doorsturen.

Niet meelachen.

Naast iemand gaan zitten.

Of tegen een docent zeggen:

"Volgens mij gaat dit niet goed."

Juist zulke kleine keuzes maken vaak het grootste verschil.

Wat kun je als school doen?

Cyberpesten voorkomen vraagt om meer dan één projectweek of een gastles. Het vraagt om een schoolcultuur waarin online gedrag net zo bespreekbaar is als gedrag op het schoolplein.

Dat kan bijvoorbeeld door regelmatig aandacht te besteden aan:

• respect en omgangsvormen;
• mediawijsheid;
• de IKFILTEREER-methode;
• klassengesprekken;
• verhalen en praktijkvoorbeelden;
• werkvormen waarin leerlingen leren keuzes te maken;
• samenwerken, groepsvorming en sociale veiligheid.

Wanneer leerlingen hier regelmatig mee oefenen, groeit hun bewustzijn én hun verantwoordelijkheid.

Onze visie

Cyberpesten voorkom je niet door alleen de pester te veranderen. Je voorkomt het door een groep te vormen waarin respect, verantwoordelijkheid en moed de norm zijn.

Daarom geloven wij dat onderwijs niet alleen gaat over kennis overdragen, maar ook over het leren maken van bewuste keuzes.

Iedere leerling maakt iedere dag keuzes.

Niet alleen de leerling die pest, maar ook degene die toekijkt, doorstuurt, meelacht, zwijgt of juist opkomt voor een ander.

Wanneer leerlingen leren nadenken over de gevolgen van hun eigen gedrag, kunnen zij zelf bijdragen aan een veiligere online wereld.

En misschien is dat wel de belangrijkste les die we hun kunnen meegeven.