Dimensies van diversiteit

Zichtbare en onzichtbare verschillen tussen mensen

Iedereen is anders. Sommige verschillen zie je direct, terwijl andere juist onzichtbaar zijn. Samen noemen we deze verschillen de dimensies van diversiteit.

Door leerlingen bewust te maken van zowel zichtbare als onzichtbare verschillen groeit begrip, respect en verbondenheid. Zo ontdekken zij dat ieder mens uniek is en dat verschillen een groep juist sterker maken.

Op school helpt dit leerlingen om verder te kijken dan hun eerste indruk. Zij leren elkaar beter kennen, werken gemakkelijker samen en ervaren dat iedereen erbij hoort.

Wat zijn dimensies van diversiteit?

Dimensies van diversiteit zijn de zichtbare en onzichtbare kenmerken waardoor mensen van elkaar verschillen. Denk aan leeftijd, cultuur, talenten, overtuigingen, persoonlijkheid, ervaringen en mogelijkheden. Samen maken deze verschillen ieder mens uniek.

Diversiteit gaat daarom niet alleen over afkomst of cultuur. Iedereen heeft eigenschappen, ervaringen en talenten die hem of haar uniek maken.

Door hierover met leerlingen in gesprek te gaan ontstaat meer begrip voor elkaar en groeit respect voor verschillen.

Zichtbare verschillen

Sommige verschillen vallen direct op.

Bijvoorbeeld:

✔ leeftijd
✔ huidskleur
✔ kleding
✔ lichamelijke beperking
✔ uiterlijke kenmerken
✔ geslacht

Deze verschillen zien we vaak als eerste. Toch vertellen zij lang niet het hele verhaal over iemand.

Onzichtbare verschillen

Veel verschillen zie je niet.

Bijvoorbeeld:

✔ talenten
✔ interesses
✔ karakter
✔ geloof of levensovertuiging
✔ leerstijl
✔ thuistaal
✔ ervaringen
✔ dromen
✔ onzekerheden
✔ gevoelens

Juist deze verschillen bepalen vaak hoe iemand denkt, leert, samenwerkt en zich voelt binnen een groep.

Kijk verder dan wat je ziet

In het onderwijs zien we vaak als eerste de zichtbare verschillen tussen leerlingen.

Toch bepalen juist de onzichtbare verschillen vaak hoe een leerling zich ontwikkelt, leert en met anderen omgaat.

Een leerling is veel meer dan zijn uiterlijk, achtergrond of gedrag. Achter iedere leerling schuilt een eigen verhaal, eigen talenten, ervaringen en uitdagingen.

Door verder te kijken dan de eerste indruk ontstaat meer begrip, respect en verbondenheid.

Dat is de basis van een inclusieve school.

Waarom zijn dimensies van diversiteit belangrijk op school?

Wanneer leerlingen begrijpen dat iedereen verschillende kwaliteiten, achtergronden en ervaringen meebrengt, groeit het respect voor elkaar.

Leerlingen leren verder kijken dan uiterlijk of afkomst en ontdekken dat iedereen iets waardevols toevoegt aan de groep.

Aandacht voor diversiteit draagt onder andere bij aan:

✔ inclusie
✔ sociale veiligheid
✔ burgerschap
✔ groepsvorming
✔ samenwerken
✔ respectvolle omgangsvormen
✔ een positief schoolklimaat

Zo ontstaat een klas waarin verschillen niet verdelen, maar juist verbinden.

Hoe bouw je aan inclusie?

Iedere groep is anders.

Daarom bestaat er geen standaardaanpak.

Veel scholen werken onder andere aan inclusie door:

✔ elkaar echt te leren kennen
✔ verschillen bespreekbaar te maken
✔ samenwerkingsopdrachten
✔ verhalen als gespreksstarter
✔ gezamenlijke klasafspraken
✔ aandacht voor respect en verbondenheid
✔ schoolbrede projecten

Door gedurende het schooljaar regelmatig aandacht te besteden aan deze onderwerpen groeit inclusie uit tot een vanzelfsprekend onderdeel van de schoolcultuur.

Materialen om diversiteit bespreekbaar te maken

Diversiteit wordt pas echt betekenisvol wanneer leerlingen erover praten, samenwerken en ervaringen delen.

Veel scholen gebruiken daarvoor verhalen, werkvormen en zichtbare materialen die gesprekken op gang brengen en helpen om verschillen bespreekbaar te maken.

Uitgelichte materialen

→ Posters - Zijn wie je bent

→ Lesmateriaal & werkvormen inclusie & erbij horen

→ Werkvorm: Iedereen hoort erbij

→ Schoolproject Iedereen hoort erbij

→ Posters Culturele diversiteit & samenleven

Deze materialen helpen leerlingen ontdekken dat verschillen niet iets zijn om bang voor te zijn, maar juist bijdragen aan een sterke en veilige groep.

Aan de slag in de klas

Diversiteit bespreken hoeft niet ingewikkeld te zijn.

Vaak begint het met nieuwsgierig zijn naar elkaar.

Bijvoorbeeld door:

✔ verhalen met elkaar te bespreken
✔ leerlingen over hun talenten te laten vertellen
✔ samenwerkingsopdrachten uit te voeren
✔ klassengesprekken over verschillen te voeren
✔ aandacht te besteden aan overeenkomsten én verschillen
✔ leerlingen elkaar beter te laten leren kennen

Zo groeit stap voor stap een klas waarin leerlingen zich gezien, gehoord en gewaardeerd voelen.

Verbonden met andere thema's

Dimensies van diversiteit vormen de basis van verschillende thema's binnen het onderwijs.

Lees ook:

→ Inclusie & erbij horen
→ Zijn wie je bent
→ Culturele diversiteit & samenleven
→ Racisme & discriminatie
→ Burgerschap op school
→ Respect & omgangsvormen
→ Groepsvorming & klassenklimaat