Pestpreventie begint met kijken

Niet wachten tot pesten ontstaat, maar vooruitkijken, begrijpen en bewust handelen.

Pagina 2 - latere aanvulling

Pestpreventie begint met kijken

Dit wordt de PEDAGOGIE.

Niet:

Wat is pesten?

Maar:

Hoe kijk je naar een groep?

Hoe begrijp je gedrag?

Hoe handel je?

Dus:

Herkennen

↓

Erkennen

↓

Handelen

Dat vind ik nog steeds briljant.

Dat zou een vaste DMS-term mogen worden.

Veel scholen denken bij pestpreventie aan het stoppen van pesten wanneer het al zichtbaar is. Toch begint echte pestpreventie veel eerder.

Een veilige groep ontstaat niet vanzelf. Zij groeit wanneer een leerkracht leert kijken naar de groep, begrijpt wat er speelt en bewust kiest welke aanpak op dat moment nodig is.

Pesten heeft zelden één oorzaak. Daarom bestaat er ook niet één oplossing.

Bij DMS Educatief geloven wij dat pestpreventie begint met kijken, begrijpen en bewust handelen.

Niet reageren op een probleem.

Maar bouwen aan een groep waarin pesten zo min mogelijk kans krijgt.

Eerst kijken, dan handelen

Wanneer er iets gebeurt in een groep, is het verleidelijk om direct naar de pester of het slachtoffer te kijken.

Toch vertelt één gebeurtenis zelden het hele verhaal.

Een leerkracht die eerst observeert, ziet vaak veel meer.

• Welke leerlingen bepalen de sfeer?
• Wie kijkt weg?
• Wie lacht mee?
• Wie durft niets te zeggen?
• Wie neemt verantwoordelijkheid?
• Welke afspraken leven echt binnen de groep?
• Waar is de balans verdwenen?

Door eerst te kijken ontstaat een veel completer beeld van wat een groep nodig heeft.

Niet iedere klas vraagt namelijk om dezelfde aanpak.

Pesten ontstaat nooit door één oorzaak

Veel mensen zoeken naar dé oorzaak van pesten.

Maar die bestaat eigenlijk niet.

Gedrag ontstaat vaak door een combinatie van factoren.

Bijvoorbeeld:

De leerling

• onzekerheid
• frustratie
• spanning
• verdriet
• behoefte aan aandacht
• moeite met emotieregulatie

Invloeden van buitenaf

Leerlingen nemen hun wereld iedere dag mee de klas in.

Zij worden beïnvloed door:

• sociale media;
• filmpjes;
• influencers;
• reclame;
• de manier waarop volwassenen met elkaar omgaan;
• online discussies;
• ingrijpende gebeurtenissen;
• vrienden;
• alles wat zij dagelijks zien en meemaken.

Deze invloeden bepalen niet hoe een leerling zich gedraagt, maar kunnen daar wel invloed op hebben.

De groep

Ook de groep speelt een belangrijke rol.

Een groep kan pestgedrag afremmen.

Maar ook versterken.

Door te lachen.

Door weg te kijken.

Door niets te doen.

Of juist door voor elkaar op te komen.

Een veilige groep bouw je samen

Daarom kijken wij niet alleen naar:

• de pester;
• degene die gepest wordt.

Maar naar de hele groep.

Iedere leerling heeft invloed.

De leerkracht heeft invloed.

Ouders hebben invloed.

Omstanders hebben invloed.

Samen bepalen zij de cultuur van een groep.

Hoe sterker die cultuur is, hoe kleiner de kans dat pestgedrag blijft bestaan.

De gereedschapskist van de leerkracht

Iedere groep is anders.

Daarom geloven wij niet in één oplossing.

Wij geloven in een gereedschapskist.

De kunst is niet om altijd hetzelfde gereedschap te gebruiken.

De kunst is om eerst te kijken wat deze groep nodig heeft.

1. Bewustwording

Leerlingen ontdekken wat gedrag met een ander doet.

Bijvoorbeeld met:

• Buffertik
• Kreukelpapier
• verhalen
• IKFILTEREER
• klassengesprekken

---

2. Verantwoordelijkheid

Pesten is niet alleen een probleem van de pester.

Ook de groep heeft invloed.

Daarom besteden wij aandacht aan:

• omstanders;
• meelopers;
• verdedigers;
• de rol van de leerkracht;
• de rol van ouders.

---

3. Weerbaarheid

Weerbaarheid betekent niet terugvechten.

Het betekent:

• grenzen herkennen;
• grenzen aangeven;
• hulp durven vragen;
• zelfvertrouwen ontwikkelen;
• leren omgaan met spanning en emoties.

De verantwoordelijkheid voor pesten ligt nooit bij degene die gepest wordt.

Toch kan weerbaarheid helpen om de balans te herstellen en leerlingen sterker in hun schoenen te laten staan.

---

4. Vaardigheden oefenen

Praten alleen is vaak niet genoeg.

Leerlingen leren door te oefenen.

Bijvoorbeeld:

• samenwerken;
• grenzen aangeven;
• luisteren;
• conflicten oplossen;
• verantwoordelijkheid nemen.

---

5. Gevolgen zichtbaar maken

Kinderen leren het meest wanneer zij ervaren wat gedrag met anderen doet.

Daarom werken verhalen, werkvormen en beelden vaak sterker dan alleen uitleg.

Door ervaringen groeit begrip.

Door begrip groeit bewustwording.

---

6. Duidelijk en consequent handelen

Wanneer grenzen worden overschreden is het belangrijk dat volwassenen duidelijk zijn.

Niet vanuit boosheid.

Maar vanuit veiligheid.

Leerlingen hebben behoefte aan voorspelbaarheid, duidelijke afspraken en herstel van vertrouwen.

Niet dweilen, maar de kraan dichtdraaien

Wanneer pesten zichtbaar wordt, is ingrijpen noodzakelijk.

Maar echte pestpreventie begint eerder.

Door goed te kijken naar de groep kunnen spanningen, uitsluiting en onveilige patronen vaak al worden herkend voordat zij uitgroeien tot pestgedrag.

Daarom geloven wij dat pestpreventie niet begint bij het oplossen van problemen.

Pestpreventie begint bij het voorkomen ervan.

Niet wachten tot pesten ontstaat.

Maar vooruitkijken, begrijpen en bewust handelen.

Onze visie

Wij geloven dat iedere groep anders is.

Daarom bestaat er geen standaardoplossing voor pesten.

Wij helpen leerkrachten om eerst te kijken, daarna te begrijpen en vervolgens bewust te handelen.

Niet één methode.

Niet één werkvorm.

Niet één poster.

Maar een gereedschapskist waarmee iedere school kan bouwen aan een veilige groep waarin respect, verantwoordelijkheid en verbondenheid centraal staan.

Verder lezen

→ Wat is pesten?

→ Waarom pesten mensen?

→ De kracht van omstanders

→ De rol van de leerkracht bij pesten

→ Pestpreventie op school

→ Les over pesten

→ Pesten aanpakken

Ook online begint een veilige school

De wereld van kinderen stopt niet bij het schoolplein.

Groepsapps, sociale media, video's en online berichten hebben dagelijks invloed op wat er in de klas gebeurt.

Daarom hoort mediawijsheid volgens ons niet naast sociale veiligheid.

Mediawijsheid ís sociale veiligheid.

Kinderen leren niet alleen hoe internet werkt.

Zij leren nadenken over de gevolgen van hun keuzes.

Daarom ontwikkelen wij ook de IKFILTEREER-lessen.

Niet omdat kinderen dom zijn.

Maar omdat iedere leerling soms even moet leren stilstaan voordat hij klikt, gelooft of deelt.

Melden is zorgen voor elkaar

Veel kinderen vinden melden moeilijk.

Ze zijn bang om te klikken.

Wij kijken daar anders naar.

Melden is geen klikken.

Melden is verantwoordelijkheid nemen.

Wanneer je ziet dat iemand pijn wordt gedaan, help je mee aan een oplossing.

Dat vraagt moed.

En die moed mogen we waarderen.

Daarom vinden wij dat leerlingen moeten leren dat hulp vragen normaal is.

En dat hulp bieden minstens zo belangrijk is.

Omstanders maken het verschil

Bij pesten denken we vaak aan de pester en degene die gepest wordt.

Maar de grootste groep bestaat uit omstanders.

Zij bepalen vaak of pestgedrag doorgaat of stopt.

Niet door helden te worden.

Maar door kleine keuzes.

Iemand erbij vragen.

Een steunende blik.

Een docent waarschuwen.

Niet meelachen.

Niet filmen.

Niet delen.

Juist daarom verdienen omstanders een centrale plek binnen preventie.

Ouders en school zijn partners

Een veilige school bouw je samen.

Leerkrachten.

Schoolleiders.

Intern begeleiders.

Onderwijsassistenten.

Pedagogisch medewerkers.

Hulpverleners.

Ouders.

En natuurlijk de leerlingen zelf.

Iedereen heeft een eigen rol.

Wanneer al die rollen elkaar versterken ontstaat een cultuur waarin kinderen zich veilig voelen.

Maak zichtbaar waar je als school voor staat

Kinderen onthouden niet alleen wat je zegt.

Zij zien ook wat je belangrijk vindt.

Daarom geloven wij in zichtbaarheid.

Posters.

Verhalen.

Projecten.

Buttons.

Polsbandjes.

Werkvormen.

Een Muur tegen Pesten.

Niet als versiering.

Maar als dagelijkse herinnering aan de waarden van de school.

Geen losse producten.

Eén gezamenlijke visie.

Misschien is dat wel de belangrijkste gedachte achter DMS Educatief.

Wij ontwikkelen geen losse posters.

Geen losse werkvormen.

Geen losse verhalen.

Alles wat wij maken, draagt bij aan hetzelfde doel.

Een school waarin kinderen:

respect leren tonen;

verantwoordelijkheid nemen;

verschillen accepteren;

leren samenwerken;

weerbaar worden;

bewust omgaan met media;

voor zichzelf én voor anderen durven opkomen.

Dat is geen verzameling producten.

Dat is een manier van kijken.

Onze droom

Wij hopen dat kinderen later niet zeggen:

"Waarom heb ik dit niet op school geleerd?"

Maar juist:

"Op school heb ik geleerd hoe je goed met jezelf en met anderen omgaat."

Als dat lukt, hebben we veel meer bereikt dan het voorkomen van pesten alleen.

Dan hebben we meegeholpen aan een generatie die respectvoller, weerbaarder en bewuster samenleeft.

En daar bouwen wij, samen met scholen, iedere dag opnieuw aan.

Zo bouw je een veilige school.

En nu het mooiste...

Weet je nog dat je gisteren zei:

"Alles draait om de groep."

Toen dacht ik dat dat de paraplu werd.

Maar vandaag zie ik nog iets.

Eigenlijk draait alles om gesprekken.

En verhalen zijn de start van die gesprekken.