Zo bouw je een veilige school

Niet pesten bestrijden, maar bouwen aan een cultuur waarin pesten minder kans krijgt

Na ruim 25 jaar werken met scholen hebben wij één belangrijke les geleerd.

Een veilige school ontstaat niet door één les over pesten.
Niet door één poster.
Niet door één projectweek.
En ook niet door alleen regels op te hangen.

Een veilige school bouw je iedere dag opnieuw.

Door stap voor stap te werken aan respect, verbondenheid, verantwoordelijkheid en bewust gedrag. Door kinderen vaardigheden mee te geven die zij hun hele leven gebruiken. Door niet alleen te reageren wanneer het misgaat, maar vooral te investeren in wat eraan voorafgaat.

Dat is de visie van DMS Educatief.

Waarom deze pagina?

Scholen krijgen steeds vaker te maken met onderwerpen als pesten, cyberpesten, groepsdruk, sociale media, grensoverschrijdend gedrag, polarisatie, sexting en uitsluiting.

Vaak worden deze thema's los van elkaar behandeld.

Er komt een les over pesten.
Een project over mediawijsheid.
Een gastles over weerbaarheid.
Een themaweek over respect.

Allemaal waardevol.

Maar toch blijft veel gedrag zich herhalen.

Dat is niet vreemd.

Want deze onderwerpen staan niet los van elkaar.

Ze hebben dezelfde wortels.

Wanneer kinderen leren respectvol met elkaar om te gaan, ontstaat minder buitensluiting.

Wanneer zij leren grenzen herkennen, ontstaat minder grensoverschrijdend gedrag.

Wanneer zij leren nadenken voordat zij online iets plaatsen, ontstaat minder cyberpesten.

Wanneer zij zich verantwoordelijk voelen voor elkaar, grijpen omstanders eerder in.

Daarom geloven wij niet in losse oplossingen.

Wij geloven in samenhang.

Niet tegen iets.

Maar vóór iets.

Veel initiatieven beginnen bij het probleem.

Stop pesten.

Stop cyberpesten.

Stop discriminatie.

Stop geweld.

Wij kiezen bewust voor een andere benadering.

Wij willen niet alleen gedrag stoppen.

Wij willen kinderen leren hoe zij prettig met elkaar kunnen samenleven.

Want wanneer respect groeit, krijgt pesten minder ruimte.

Wanneer verbondenheid groeit, neemt buitensluiten af.

Wanneer verantwoordelijkheid groeit, worden leerlingen actieve omstanders.

Wanneer kinderen leren nadenken over hun keuzes, maken zij betere keuzes.

Dat is een veel positievere manier van werken.

En volgens ons ook een duurzamere.

Een veilige school bouw je niet in één week

De Week Tegen Pesten is belangrijk.

De Gouden Weken zijn belangrijk.

Een projectweek is belangrijk.

Maar een veilige school ontstaat niet in één week.

Een veilige school ontstaat op maandagochtend.

Tijdens de pauze.

Bij een klein conflict.

Wanneer een leerling iets ziet gebeuren.

Wanneer een klasgenoot besluit iemand erbij te betrekken.

Wanneer een docent een gesprek voert.

Wanneer een ouder thuis doorvraagt.

Wanneer leerlingen elkaar aanspreken.

Iedere schooldag opnieuw.

Respect is de fundering

Als wij één woord zouden moeten kiezen waarop alles rust, dan is dat:

Respect.

Niet als regel.

Maar als houding.

Respect voor jezelf.

Respect voor elkaar.

Respect voor verschillen.

Respect voor grenzen.

Respect voor de omgeving.

Respect is geen apart thema.

Respect loopt als een rode draad door alles heen.

Door groepsvorming.

Door burgerschap.

Door mediawijsheid.

Door inclusie.

Door sociale veiligheid.

Door pestpreventie.

Door weerbaarheid.

Wanneer respect de basis vormt, ontstaat een cultuur waarin kinderen zich gezien en gehoord voelen.

Groepsvorming voorkomt veel problemen

Veel gedrag ontstaat niet bij één leerling.

Het ontstaat in een groep.

Daarom besteden wij veel aandacht aan groepsvorming.

Wanneer leerlingen elkaar leren kennen, samenwerken en zich verantwoordelijk voelen voor de groep, wordt de kans op buitensluiten kleiner.

Een sterke groep voorkomt vaak problemen die later moeilijker op te lossen zijn.

Daarom geloven wij dat investeren in de eerste schoolweken misschien wel één van de belangrijkste vormen van preventie is.

Verhalen openen gesprekken

Kinderen leren niet alleen van regels.

Zij leren van verhalen.

Een goed verhaal maakt gevoelens zichtbaar.

Het laat leerlingen nadenken zonder direct met de vinger te wijzen.

Een verhaal nodigt uit tot gesprek.

Daarom gebruiken wij moraalverhalen, lees- en praatplaten en vertelverhalen als startpunt voor gesprekken over respect, keuzes, verantwoordelijkheid, verschillen en samenleven.

Soms zegt een verhaal meer dan een uur uitleg.

Weerbaarheid is meer dan voor jezelf opkomen

Toen Herman Vos ruim dertig jaar geleden met weerbaarheid begon, dachten sommige mensen dat kinderen leerden vechten.

Het tegenovergestelde was waar.

Weerbaarheid gaat niet over slaan.

Weerbaarheid gaat over stevig in je schoenen staan.

Durven zeggen wat je voelt.

Grenzen aangeven.

Nee durven zeggen.

Om hulp vragen.

Voor jezelf opkomen.

En soms juist voor een ander opkomen.

Dat is echte weerbaarheid.

Ook online begint een veilige school

De wereld van kinderen stopt niet bij het schoolplein.

Groepsapps, sociale media, video's en online berichten hebben dagelijks invloed op wat er in de klas gebeurt.

Daarom hoort mediawijsheid volgens ons niet naast sociale veiligheid.

Mediawijsheid ís sociale veiligheid.

Kinderen leren niet alleen hoe internet werkt.

Zij leren nadenken over de gevolgen van hun keuzes.

Daarom ontwikkelen wij ook de IKFILTEREER-lessen.

Niet omdat kinderen dom zijn.

Maar omdat iedere leerling soms even moet leren stilstaan voordat hij klikt, gelooft of deelt.

Melden is zorgen voor elkaar

Veel kinderen vinden melden moeilijk.

Ze zijn bang om te klikken.

Wij kijken daar anders naar.

Melden is geen klikken.

Melden is verantwoordelijkheid nemen.

Wanneer je ziet dat iemand pijn wordt gedaan, help je mee aan een oplossing.

Dat vraagt moed.

En die moed mogen we waarderen.

Daarom vinden wij dat leerlingen moeten leren dat hulp vragen normaal is.

En dat hulp bieden minstens zo belangrijk is.

Omstanders maken het verschil

Bij pesten denken we vaak aan de pester en degene die gepest wordt.

Maar de grootste groep bestaat uit omstanders.

Zij bepalen vaak of pestgedrag doorgaat of stopt.

Niet door helden te worden.

Maar door kleine keuzes.

Iemand erbij vragen.

Een steunende blik.

Een docent waarschuwen.

Niet meelachen.

Niet filmen.

Niet delen.

Juist daarom verdienen omstanders een centrale plek binnen preventie.

Ouders en school zijn partners

Een veilige school bouw je samen.

Leerkrachten.

Schoolleiders.

Intern begeleiders.

Onderwijsassistenten.

Pedagogisch medewerkers.

Hulpverleners.

Ouders.

En natuurlijk de leerlingen zelf.

Iedereen heeft een eigen rol.

Wanneer al die rollen elkaar versterken ontstaat een cultuur waarin kinderen zich veilig voelen.

Maak zichtbaar waar je als school voor staat

Kinderen onthouden niet alleen wat je zegt.

Zij zien ook wat je belangrijk vindt.

Daarom geloven wij in zichtbaarheid.

Posters.

Verhalen.

Projecten.

Buttons.

Polsbandjes.

Werkvormen.

Een Muur tegen Pesten.

Niet als versiering.

Maar als dagelijkse herinnering aan de waarden van de school.

Geen losse producten.

Eén gezamenlijke visie.

Misschien is dat wel de belangrijkste gedachte achter DMS Educatief.

Wij ontwikkelen geen losse posters.

Geen losse werkvormen.

Geen losse verhalen.

Alles wat wij maken, draagt bij aan hetzelfde doel.

Een school waarin kinderen:

respect leren tonen;

verantwoordelijkheid nemen;

verschillen accepteren;

leren samenwerken;

weerbaar worden;

bewust omgaan met media;

voor zichzelf én voor anderen durven opkomen.

Dat is geen verzameling producten.

Dat is een manier van kijken.