Wat doe je als een leerling een kwetsend filmpje ontvangt?

Omgaan met digitaal gedrag en online respect in de klas

Leerlingen communiceren dagelijks via smartphones, chatgroepen en sociale media. Daardoor komen zij soms ook in situaties terecht waarin kwetsende foto’s, filmpjes of berichten worden gedeeld.

Een leerling kan bijvoorbeeld een filmpje ontvangen waarin iemand wordt uitgelachen, belachelijk gemaakt of gepest. Vaak weten leerlingen dan niet goed wat zij moeten doen. Moeten ze het filmpje negeren, doorsturen of er iets van zeggen?

Door hierover te praten in de klas leren leerlingen hoe zij verantwoord en respectvol met digitaal gedrag omgaan.

Deze pagina maakt deel uit van het cluster Wat doe je als… situaties in de klas.

→ Bekijk ook: Wat doe je als… situaties in de klas

Waarom dit belangrijk is

Kwetsende filmpjes of berichten kunnen grote gevolgen hebben. Wanneer leerlingen beelden doorsturen zonder na te denken, kan dat leiden tot:

• online pesten

• uitsluiting van leerlingen

• schaamte of verdriet bij degene die wordt gefilmd

• groepsdruk om mee te doen

Door dit onderwerp bespreekbaar te maken leren leerlingen dat online gedrag net zo belangrijk is als gedrag in de klas.

Wat kun je als docent doen?

Wanneer een leerling een kwetsend filmpje ontvangt, kun je dit moment gebruiken om met de klas te praten over digitaal gedrag.

Bespreek bijvoorbeeld:

1. Niet alles wat je ontvangt moet je doorsturen
Leerlingen kunnen leren dat zij verantwoordelijk zijn voor wat zij delen.

2. Stop en denk na
Vraag leerlingen om na te denken over de gevolgen voor de persoon in het filmpje.

3. Praat erover
Moedig leerlingen aan om een docent of ouder te betrekken wanneer zij twijfelen.

4. Respect online
Bespreek dat respect ook geldt voor wat je online doet.

Klassengesprek over digitaal gedrag

Een klassengesprek kan helpen om leerlingen bewust te maken van hun online keuzes.

Je kunt bijvoorbeeld vragen stellen zoals:

• Wat zou jij doen als je een kwetsend filmpje ontvangt?

• Waarom sturen leerlingen zulke filmpjes soms door?

• Hoe voelt het voor iemand die in zo’n filmpje voorkomt?

• Wat kunnen we doen om respectvol met elkaar om te gaan, ook online?

Door hierover te praten leren leerlingen dat zij zelf invloed hebben op de sfeer in online groepen.

Lesmateriaal: smartphonekaartjes over digitaal gedrag

Om het gesprek over digitaal gedrag in de klas te ondersteunen hebben we speciale smartphonekaartjes ontwikkeld.

Deze kaartjes hebben het formaat van een smartphone en bevatten duidelijke adviezen over hoe leerlingen kunnen omgaan met kwetsende filmpjes, foto’s of berichten.

Elke leerling kan een kaartje in zijn telefoonhoesje bewaren. Zo blijft de boodschap zichtbaar, ook buiten de klas.

De boodschap op de kaartjes is eenvoudig en duidelijk:

Niet alles wat je ontvangt, deel je zomaar door.
Kwetsende foto’s, filmpjes of haatberichten horen niet thuis op je smartphone.
Maar normen en waarden mag je wél altijd delen.

Onderdeel van burgerschap en mediawijsheid

Omgaan met digitaal gedrag hoort bij moderne burgerschapsvorming en mediawijsheid.

Door leerlingen te laten nadenken over hun online keuzes leren zij:

• verantwoordelijkheid nemen

• respect tonen voor anderen

• omgaan met groepsdruk

• bewust communiceren online

Zo dragen scholen bij aan een veilige en respectvolle online én offline schoolomgeving.

→ Lees ook: Burgerschap op school