Omgangsvormen in de klas

Werken aan een respectvolle schoolcultuur

Samen werken aan respectvolle communicatie en gedrag

Omgangsvormen in de klas bepalen voor een groot deel de sfeer in een groep. Wanneer leerlingen leren hoe zij respectvol met elkaar omgaan, ontstaat er meer rust, vertrouwen en samenwerking.

Door aandacht te besteden aan omgangsvormen leren leerlingen niet alleen wat gewenst gedrag is, maar ook waarom respectvol gedrag belangrijk is voor een veilige en fijne leeromgeving.

Binnen dit onderwerp werken scholen aan bewust taalgebruik, luisteren naar elkaar en rekening houden met verschillen.

Wat zijn omgangsvormen in de klas?

Omgangsvormen gaan over hoe leerlingen en volwassenen met elkaar communiceren en samenwerken. Het gaat bijvoorbeeld om:

  • luisteren wanneer iemand spreekt

  • elkaar laten uitpraten

  • vriendelijk taalgebruik

  • respect tonen voor verschillen

  • samenwerken en elkaar helpen

Goede omgangsvormen zorgen ervoor dat iedereen zich gezien en gerespecteerd voelt.

Waarom zijn omgangsvormen belangrijk?

Wanneer duidelijke omgangsvormen worden afgesproken en geoefend:

  • ontstaat meer rust in de klas

  • worden misverstanden sneller opgelost

  • voelen leerlingen zich veiliger

  • wordt samenwerken makkelijker

Omgangsvormen helpen leerlingen om verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen gedrag en rekening te houden met anderen.

Omgangsvormen zichtbaar maken

Veel scholen kiezen ervoor om omgangsvormen zichtbaar te maken in de klas of in de school. Door afspraken en waarden regelmatig onder de aandacht te brengen, blijven ze onderdeel van het dagelijks gedrag.

Posters, gesprekken in de klas en gezamenlijke afspraken helpen om omgangsvormen niet alleen te bespreken, maar ook echt toe te passen.

Verbonden met andere thema’s

Omgangsvormen hangen nauw samen met andere onderwerpen binnen een positieve schoolcultuur:

Samen zorgen deze thema’s voor een veilige en respectvolle leeromgeving.

Voor wie?

Geschikt voor:

✔ Basisonderwijs
✔ Voortgezet onderwijs
✔ Mentorlessen en groepsgesprekken
✔ Schoolbrede afspraken

Meest gekozen materialen

Scholen die werken aan respect gebruiken vaak materialen zoals:

Poster 'Wat is respect' A3
Boekje 'Wat is respect'
Lespakket 'De Respectmuur'
Linnen armbandje '100% respect'

Verbonden met andere thema’s

Respect en omgangsvormen hangen nauw samen met andere thema’s binnen sociale veiligheid en schoolcultuur:

Samen dragen deze thema’s bij aan een veilige en positieve schoolomgeving.

Voor wie?

Geschikt voor:

✔ Basisonderwijs
✔ Voortgezet onderwijs
✔ Schoolbrede aanpak

Inzetbaar door leerkrachten, mentoren en zorgteams.

Respect en het voorkomen van pesten

Werken aan respect op school draagt direct bij aan het voorkomen van pesten. Wanneer leerlingen leren luisteren, verschillen accepteren en verantwoordelijkheid nemen voor hun gedrag, ontstaat een cultuur waarin grensoverschrijdend gedrag minder kans krijgt.

Lees ook hoe scholen omgaan met signalering, preventie en aanpak van pestgedrag op de pagina Pesten op school.